Spis treści:
- Dlaczego witamina B12 jest tak ważna?
- Kto jest najbardziej narażony na niedobór?
- Objawy nie ograniczają się do zmęczenia
- Objawy niedoborów widać w jamie ustnej
- Najpierw przyczyna, później leczenie niedoboru
- Jak zapobiegać niedoborowi?
Dlaczego witamina B12 jest tak ważna?
Witamina B12, nazywana także kobalaminą, jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Bierze udział w produkcji materiału genetycznego komórek, odpowiada za dojrzewanie czerwonych krwinek oraz wspiera pracę układu nerwowego. Jest również konieczna do utrzymania osłonek mielinowych otaczających włókna nerwowe. Jej niedobór może więc wpływać jednocześnie na wiele narządów i układów.
Charakterystyczne jest to, że organizm magazynuje pewne ilości witaminy B12 w wątrobie, dlatego objawy często pojawiają się dopiero po kilku miesiącach, a nawet latach od wystąpienia niedoboru.
Zobacz również:
Kto jest najbardziej narażony na niedobór?
Choć witamina B12 występuje głównie w produktach pochodzenia zwierzęcego, sama dieta nie jest jedyną przyczyną problemu. Znacznie częściej przyczyną okazują się zaburzenia jej wchłaniania.
Ryzyko niedoboru zwiększają między innymi:
- dieta wegańska i nieprawidłowo zbilansowana dieta wegetariańska,
- wiek powyżej 60.-65. roku życia,
- przewlekłe stosowanie metforminy,
- długotrwałe przyjmowanie inhibitorów pompy protonowej i innych leków zmniejszających wydzielanie kwasu żołądkowego,
- choroby zapalne jelit,
- celiakia,
- przebyte operacje żołądka lub jelita cienkiego,
- autoimmunologiczne zapalenie błony śluzowej żołądka, w którym organizm nie produkuje wystarczającej ilości czynnika wewnętrznego niezbędnego do wchłaniania witaminy B12.
Objawy nie ograniczają się do zmęczenia
Najbardziej znanym objawem niedoboru witaminy B12 jest przewlekłe zmęczenie wynikające z rozwijającej się niedokrwistości. Nie jest to jednak jedyny sygnał ostrzegawczy.
Do częstych objawów należą:
- osłabienie,
- zawroty głowy,
- bladość skóry,
- duszność podczas wysiłku,
- kołatanie serca,
- pogorszenie koncentracji,
- problemy z pamięcią,
- tzw. mgła mózgowa,
- drażliwość,
- obniżony nastrój.
Jeszcze większy niepokój powinny wzbudzić objawy neurologiczne. Mrowienie dłoni i stóp, drętwienie kończyn, zaburzenia równowagi czy trudności z chodzeniem mogą świadczyć o uszkodzeniu układu nerwowego.
Co ważne, zgodnie z wytycznymi NICE niedobór witaminy B12 może występować nawet wtedy, gdy nie rozwinęła się jeszcze anemia.
Objawy niedoborów widać w jamie ustnej
Niedobór witaminy B12 może wpływać również na stan błon śluzowych. U części pacjentów dochodzi do zapalenia języka - staje się on czerwony, wygładzony i bolesny. Mogą pojawić się pieczenie jamy ustnej, owrzodzenia oraz zaburzenia odczuwania smaku. Choć objawy te wydają się niegroźne, bywają jednym z pierwszych sygnałów rozwijającego się niedoboru.
Najpierw przyczyna, później leczenie niedoboru
Sposób leczenia zależy przede wszystkim od tego, dlaczego doszło do niedoboru. Jeżeli przyczyną jest zbyt mała podaż witaminy B12 w diecie, zwykle wystarczy odpowiednia modyfikacja jadłospisu oraz suplementacja. W przypadku zaburzeń wchłaniania konieczne może być podawanie witaminy B12 w postaci domięśniowych zastrzyków lub wysokich dawek doustnych, zgodnie z zaleceniami lekarza.
U części osób - na przykład z autoimmunologicznym zapaleniem błony śluzowej żołądka - leczenie trzeba kontynuować przez całe życie. Regularne przyjmowanie witaminy pozwala zapobiec nawrotowi objawów i dalszemu uszkodzeniu układu nerwowego.
Jak zapobiegać niedoborowi?
Najlepszym źródłem witaminy B12 są produkty pochodzenia zwierzęcego: mięso, ryby, jaja, mleko i przetwory mleczne. Osoby stosujące dietę wegańską powinny regularnie spożywać produkty fortyfikowane lub suplementować witaminę B12 zgodnie z zaleceniami lekarza.
Warto także pamiętać, że u osób starszych oraz przewlekle przyjmujących niektóre leki sama obecność witaminy w diecie może nie wystarczyć. W takich przypadkach lekarz może zalecić okresowe badania kontrolne.
