Spis treści:
- Czym jest witamina B1?
- To stąd może brać się wstydliwy problem zaparć. Rola tiaminy
- Tiamina a mikrobiom jelitowy
- Komórki nerwowe w jelitach a witamina B1
- Czy suplementacja witaminy B1 ma sens?
- Gdzie znajduje się witamina B1?
Czym jest witamina B1?
Witamina B1, znana również jako tiamina, to jedna z witamin z grupy B, czyli związków niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania ludzkiego organizmu. Jako witamina rozpuszczalna w wodzie, nie magazynuje się w organizmie i musi być dostarczana z pożywieniem codziennie.
Tiamina bierze udział w szeregu podstawowych procesów metabolicznych. Przede wszystkim uczestniczy w metabolizmie węglowodanów, tłuszczów i białek. Odgrywa także istotną rolę w syntezie neuroprzekaźników, wspierając układ nerwowy, a także wspiera prawidłową pracę mięśni, w tym serca.
Brak odpowiedniego poziomu tiaminy prowadzi do zaburzeń metabolicznych, zaburzeń neurologicznych, a w skrajnych przypadkach do chorób, takich jak choroba beri-beri czy encefalopatia Wernickego-Korsakoffa.
To stąd może brać się wstydliwy problem zaparć. Rola tiaminy
Najnowsze badania naukowe wskazują, jaką rolę może odgrywać witamina B1 w codziennym rytmie wypróżnień.
Badania genetyczne zostały przeprowadzone na 260 tys. osób, pod kierownictwem prof. Mauro D'Amato z Basque Research & Technology Alliance a ich wyniki opublikowano w czasopiśmie "Gut". W badaniach wykorzystano analizy obliczeniowe, których celem była identyfikacja genów i szlaków biologicznych, które bezpośrednio wpływają na pracę jelit.
W badaniu ujawniono sygnały genetyczne, które już wcześniej znalazły swoje potwierdzenie w nauce, jako czynniki wpływające na motorykę jelit. Mowa między innymi o kwasach żółciowych, które oprócz trawienia tłuszczów, mają wpływ na perystaltykę jelit.
W badaniu potwierdzono także znaczenie układu nerwowego. Acetylocholina jest jednym z kluczowych neuroprzekaźników między komórkami nerwowymi a mięśniami jelit. które odpowiadają za ich pracę. Niektóre wnioski z badań są natomiast nowością i zaskoczyły samych naukowców.
Wyodrębnili oni dwa geny: SLC35F3 i XPR1, które transportują i aktywują witaminę B1 w organizmie człowieka. Aby ustalić, jaki może mieć ona związek z jelitami, naukowcy pracowali na danych dietetycznych pozyskanych z UK Biobank. Analiza objęła 98 449 uczestników, która wykazała, że większe spożywanie tiaminy wiązało się z częstszymi wypróżnieniami.
Problemy z motoryką jelit leżą u podstaw zespołu jelita drażliwego (IBS), zaparć i innych powszechnych zaburzeń motoryki jelit (...) Wyniki badań genetycznych wskazują na specyficzne szlaki, zwłaszcza dotyczące witaminy B1, jako możliwe do przetestowania wskazówki dla kolejnego etapu badań, w tym eksperymentów laboratoryjnych i starannie zaprojektowanych badań klinicznych
Chociaż badania nie dają jasnych wskazówek w kontekście zaburzeń z wypróżnianiem, są punktem wyjścia do dalszych, zaawansowanych prac nad tym problemem.
Tiamina a mikrobiom jelitowy
Oprócz wpływu na motorykę, wiadomo, że witamina B1 oddziałuje na mikrobiom jelitowy, czyli zespół mikroorganizmów zasiedlających jelito grube, odgrywający kluczową rolę w zdrowiu przewodu pokarmowego i odporności.
Wcześniejsze badania wykazały, że odpowiednia ilość tiaminy w diecie wpływa na równowagę bakterii jelitowych oraz wspomaga produkcję krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, takich jak maślan, które są ważne dla zdrowia błony śluzowej jelit.
To wsparcie mikrobioty może pośrednio przyczyniać się zarówno do lepszej funkcji jelit, jak i ogólnego zdrowia metabolicznego.
Komórki nerwowe w jelitach a witamina B1
Na poziomie komórkowym, tiamina uczestniczy w procesach istotnych dla motoryki jelit, ale też funkcji układu nerwowego jelit (tzw. "mózg jelitowy"). Usprawnia przewodnictwo nerwowe, dlatego jej niedobór może powodować obniżenie motoryki jelit i zaburzenie przewodnictwa nerwowego. Niedobór tiaminy jest też łączony ze spadkiem odporności, a co za tym idzie - większą podatnością na stany zapalne, w tym także stany zapalne śluzówki przewodu pokarmowego.
Mechanizmy te jasno wskazują, że witamina B1 pełni nie tylko funkcję metaboliczną, ale także neurochemiczną.
Czy suplementacja witaminy B1 ma sens?
Choć wyniki badań są obiecujące, naukowcy podkreślają, że obecne dane nie są jeszcze wystarczające do rutynowego zalecania suplementacji tiaminy w zaburzeniach jelitowych, a większość dotychczasowych badań opiera się na obserwacjach lub korelacjach, a nie na randomizowanych badaniach klinicznych.
Konieczne są także dalsze badania, aby określić, u kogo i w jakich dawkach witamina B1 może mieć realne zastosowanie terapeutyczne.
Gdzie znajduje się witamina B1?
Tiamina występuje naturalnie w wielu produktach spożywczych:
- produktach pełnoziarnistych i nasionach (szczególnie kiełkujących),
- mięsie i rybach (zwłaszcza w wieprzowinie),
- roślinach strączkowych,
- drożdżach i orzechach.
Źródło:
- https://gut.bmj.com/content/early/2026/01/05/gutjnl-2025-337059
- https://www.mp.pl/pacjent/leki/subst.html?id=780
