Spis treści:
- Witamina C pod lupą naukowców
- Azotany i azotyny nie zawsze działają tak samo
- Dlaczego warzywa wypadają inaczej niż bekon?
- Po posiłku może działać najkorzystniej
- Najpierw dieta, później suplement
Witamina C pod lupą naukowców
Badanie opublikowane w "Journal of Theoretical Biology" przeprowadzili naukowcy z University of Waterloo w Kanadzie. Badacze stworzyli model matematyczny obejmujący ślinianki, żołądek, jelito cienkie oraz osocze. Następnie sprawdzili, jak azotany i azotyny przemieszczają się w organizmie, jak zmieniają się po posiłkach i w jakich warunkach mogą uczestniczyć w procesie nitrozacji.
To ważne zastrzeżenie, ponieważ badanie nie dowodzi, że suplement witaminy C zapobiega nowotworom. Pokazuje natomiast możliwy mechanizm, który może pomóc zaplanować przyszłe eksperymenty i badania kliniczne. Autorzy uwzględnili porę posiłku, kwasowość treści żołądkowej, ilość azotanów i azotynów oraz obecność witaminy C.
Azotany i azotyny nie zawsze działają tak samo
Azotany i azotyny naturalnie występują w glebie, wodzie i żywności. Duże ilości azotanów można znaleźć między innymi w szpinaku, sałacie, burakach czy rukoli. Związki te wykorzystuje się też przy produkcji peklowanego mięsa - pomagają zachować jego barwę i trwałość.
Samo występowanie azotanów nie oznacza jednak, że produkt jest szkodliwy. W organizmie część azotanów może przekształcać się w azotyny, a te w kwaśnym środowisku żołądka uczestniczyć w nitrozacji. W jej wyniku mogą powstawać N-nitrozozwiązki, wśród których znajdują się substancje badane pod kątem działania rakotwórczego. Znaczenie ma jednak całe środowisko chemiczne posiłku - między innymi obecność przeciwutleniaczy i polifenoli.
Dlaczego warzywa wypadają inaczej niż bekon?
To może tłumaczyć, dlaczego azotany pochodzące z warzyw nie są traktowane tak samo jak azotyny obecne w przetworzonym mięsie. Warzywa dostarczają jednocześnie witaminy C i innych przeciwutleniaczy, które mogą hamować reakcje prowadzące do tworzenia N-nitrozozwiązków. Przetworzone wyroby mięsne, takie jak bekon, salami czy parówki, nie mają takiej naturalnej "osłony", a dodatkowo zawierają składniki sprzyjające niekorzystnym przemianom.
Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem zalicza spożywanie przetworzonego mięsa do czynników rakotwórczych dla ludzi, a Europejski Kodeks Walki z Rakiem zaleca jego unikanie. Nie oznacza to, że pojedyncza kanapka z szynką wywoła chorobę. Liczą się ilość, częstotliwość i cały sposób żywienia.
Zobacz również:
Po posiłku może działać najkorzystniej
Symulacje kanadyjskich badaczy wskazały, że witamina C była najskuteczniejsza, gdy pojawiała się w przewodzie pokarmowym krótko po posiłku. Mogła wtedy przechwytywać reaktywne związki uczestniczące w nitrozacji i ograniczać powstawanie części N-nitrozozwiązków. Model sugerował, że suplement przyjmowany po każdym posiłku może dawać umiarkowany efekt ochronny.
Nie jest to jednak gotowe zalecenie, by po zjedzeniu bekonu natychmiast sięgać po tabletkę. Suplement nie neutralizuje wszystkich skutków częstego jedzenia przetworzonego mięsa i nie zamienia go w produkt bezpieczny. Wyniki wymagają potwierdzenia w badaniach z udziałem ludzi, które pokażą, jaka dawka i moment przyjmowania witaminy C mają znaczenie.
Najpierw dieta, później suplement
Dobrym sposobem na dostarczenie witaminy C jest łączenie posiłków z warzywami lub owocami. Jej źródłami są między innymi papryka, natka pietruszki, brokuły, brukselka, czarne porzeczki, kiwi i owoce cytrusowe. Kwas askorbinowy jest wrażliwy na wysoką temperaturę i długie przechowywanie, dlatego część produktów warto jeść na surowo albo gotować krótko, najlepiej na parze.
Narodowe Centrum Edukacji Żwieniowej podkreśla, że suplementy nie zastępują zróżnicowanej diety. Referencyjna wartość spożycia witaminy C dla dorosłych wynosi 80 mg dziennie, a większa dawka nie zawsze oznacza większą korzyść. Osoby przyjmujące leki lub stosujące kilka suplementów powinny omówić suplementację z lekarzem albo farmaceutą.
Nowe badanie pokazuje więc nie tyle "antyrakowe" działanie tabletki, ile znaczenie tego, co znajduje się w przewodzie pokarmowym w czasie trawienia. Najrozsądniejszy wniosek pozostaje prosty: ograniczać przetworzone mięso, jeść więcej warzyw i owoców, a suplement traktować jako uzupełnienie diety, nie sposób na zniwelowanie jej słabszych elementów.
Źródła:
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S002251932600069X
https://uwaterloo.ca/news/media/vitamin-c-may-help-prevent-cancer
https://ncez.pzh.gov.pl/abc-zywienia/czy-cytrusy-to-glowne-zrodlo-witaminy-c/
https://ncez.pzh.gov.pl/abc-zywienia/suplementy-diety-co-warto-o-nich-wiedziec/
