Spis treści:
- Dlaczego chorzy na nowotwór chudną?
- Kacheksja nowotworowa. To coś więcej niż zwykłe chudnięcie
- Brak apetytu i zmiany smaku
- Przewlekłe zmęczenie, które nie mija
- Dolegliwości bólowe o niejasnej przyczynie
- Zmiany skórne jako objaw nowotworu
- Objawy jelitowe jako zwiastun raka
- Kaszel, chrypka, duszność
- Stany podgorączkowe i nocne poty
- Kiedy zgłosić się do lekarza?
Dlaczego chorzy na nowotwór chudną?
Niezamierzone chudnięcie, a dokładnie mówi się o utracie od 5 do 10 proc. w pierwszych kilku miesiącach, jest jednym z najczęstszych wczesnych objawów choroby nowotworowej. Może pojawić się nawet wtedy, gdy chory je normalnie, a czasem wręcz więcej niż dotychczas. Chociaż utrata masy ciała nie pojawia się zawsze i w każdej chorobie nowotworowej, to jest jednym z powszechnych objawów.
Dlaczego tak się dzieje? Odpowiedź jest prosta: nowotwór zmienia metabolizm. Komórki nowotworowe mają bardzo wysokie zapotrzebowanie energetyczne. Pobierają duże ilości glukozy i składników odżywczych, "przestawiając" metabolizm całego organizmu. W konsekwencji rozrostu komórek nowotworowych, dochodzi do przyspieszonego spalania energii, zaburzeń gospodarki hormonalnej a także do rozpadu komórek tłuszczowych oraz mięśni.
Duże zapotrzebowanie komórek nowotworowych na energię sprawia, że organizm zaczyna zużywać własne zasoby, co prowadzi do znacznej utraty masy ciała, nawet bez zmniejszenia ilości jedzenia.
Kacheksja nowotworowa. To coś więcej niż zwykłe chudnięcie
U części pacjentów rozwija się tzw. kacheksja nowotworowa, czyli zespół wyniszczenia organizmu. To nie tylko spadek masy ciała, ale też zauważalne osłabienie siły mięśniowej, pogorszenie tolerancji wysiłku i obniżona odporność. To właśnie dlatego drugim, najczęściej występującym objawem w chorobie nowotworowej jest osłabienie i uczucie wyczerpania, które nie mija nawet po odpoczynku.
Zmęczenie i spadek masy ciała towarzyszą choremu niemal przez cały czas, a mimo poprawy diety i zwiększonej podaży kalorii - chory nie odzyskuje wagi ani energii.
Brak apetytu i zmiany smaku
Wczesnym objawem nowotworu może być także utrata apetytu, szybkie uczucie sytości lub zmiana preferencji smakowych. Niektórzy chorzy zauważają u siebie nagłą niechęć do mięsa lub potraw, które wcześniej lubili (częsty objaw w raku żołądka), może pojawić się metaliczny posmak w ustach (objaw towarzyszący m.in. nowotworowi płuc) czy nudności bez wyraźnej przyczyny.
Objawy te są efektem działania substancji zapalnych wydzielanych przez guz, a także następstwem zaburzeń hormonalnych, do jakich dochodzi w procesie choroby nowotworowej.
Przewlekłe zmęczenie, które nie mija
Jednym z najbardziej podstępnych objawów choroby nowotworowej jest ciągłe zmęczenie, o którym wspomniano wyżej. Nie ustępuje po odpoczynku, śnie ani wolnym weekendzie. Pacjenci często opisują je jako:
- brak energii od początku dnia,
- uczucie ciężkości w całym ciele,
- trudność w wykonywaniu codziennych czynności.
To zmęczenie bywa mylone z przemęczeniem, stresem lub niedoborami, dlatego łatwo je zignorować. Wielu pacjentów przypisuje je także nadmiernemu stresowi albo nagłymi zmianami w ich życiu osobistym - to wszystko sprawia, że chory odwleka wizytę u lekarza.
Dolegliwości bólowe o niejasnej przyczynie
Chorobie nowotworowej może także towarzyszyć ból. W zależności od lokalizacji, nie musi być to ból o dużym natężeniu, ale to co kluczowe to fakt, że ból jest przewlekły (trwa tygodniami) i narasta. Dolegliwościom bólowym nie towarzyszył też żaden uraz i nie maleje po tabletkach przeciwbólowych.
Jaki konkretnie ból powinien niepokoić?
Bóle kości o nieuzasadnionej przyczynie, silne bóle brzucha, bóle głowy, które nasilają się nocą a także każdy ból, który nie słabnie po lekach.
Nie każdy ból świadczy o chorobie nowotworowej, jednak żadnego bólu przewlekłego nie należy ignorować.
Zmiany skórne jako objaw nowotworu
Skóra często odzwierciedla to, co dzieje się w organizmie, dlatego nietypowe zmiany widoczne na niej mogą być sygnałem alarmowym. Nie każda zmiana skórna czy wysypka oznacza chorobę nowotworową, jednak czujność powinny wzbudzić:
- nowe znamiona lub zmiana wyglądu istniejących,
- rany, które trudno się goją,
- przedłużające się krwawienia z niewielkich zmian skórnych,
- nagłe zażółcenie skóry lub białek oczu.
Objawy jelitowe jako zwiastun raka
Rak przewodu pokarmowego przez długi czas może pozostać w ukryciu. Objawy stają bardzo wyraźne dopiero wtedy, gdy choroba jest już w zaawansowanym stadium. Nie należy zatem bagatelizować sygnałów, które wzbudzają niepokój. Oto, co należy do wczesnych objawów choroby nowotworowej:
- przewlekłe zaparcia lub biegunki,
- zmiana rytmu wypróżnień,
- krew w stolcu,
- uczucie pełności po małym posiłku,
- nawracające wzdęcia i bóle brzucha.
Powyższe objawy mogą świadczyć o innych problemach zdrowotnych: chorobie jelit, nietolerancjach pokarmowych czy chorobie wrzodowej, jeśli jednak utrzymują się dłużej niż 2-3 tygodnie, wymagają szerszej diagnostyki.
Kaszel, chrypka, duszność
Długotrwały kaszel, chrypka lub duszność, które nie mijają po leczeniu infekcji, mogą być wczesnym objawem chorób nowotworowych układu oddechowego lub przełyku. Szczególnie niepokojące są:
- kaszel z domieszką krwi,
- narastająca duszność,
- uczucie ucisku w klatce piersiowej.
Te niepokojące objawy powinny być zawsze skonsultowane z lekarzem oraz poddane szerszej diagnostyce. W przypadku nowotworu płuc najskuteczniejszą metodą obrazowania jest niskodawkowa tomografia komputerowa.
Stany podgorączkowe i nocne poty
To kolejne objawy, które często pojawiają się w początkowym stadium choroby nowotworowej. Utrzymujące się stany podgorączkowe czy niewyjaśniona gorączka to jasny sygnał, że w organizmie toczy się stan zapalny. Jeśli nie towarzyszą im inne objawy typowe dla infekcji i mają charakter nawracający, wówczas jest to wskazanie do pogłębienia diagnostyki.
Pacjenci onkologiczni wskazują także na inny, nietypowy objaw, a mianowicie zlewne, obfite nocne poty. Chory budzi się w środku nocy mokry, a pot może mieć nieprzyjemny zapach. Najczęściej nocne poty występują w nowotworach krwi, ale nie jest to reguła.
Kiedy zgłosić się do lekarza?
Warto pamiętać, że pojedynczy objaw rzadko oznacza nowotwór, ale ich połączenie - zwłaszcza chudnięcie, przewlekłe zmęczenie i ból - powinno skłonić do wizyty u lekarza. Wczesne wykrycie choroby nowotworowej znacząco zwiększa szanse na skuteczne leczenie.
