Spis treści:
- Wiek biologiczny nie odpowiada metryce
- Nowe badanie ujawnia czynniki wpływające na rozwój nowotworu
- Młodsze pokolenia starzeją się szybciej
- Wyższy wiek biologiczny oznaczał większe ryzyko raka
- Starzenie poszczególnych narządów również ma znaczenie
- Co może odpowiadać za szybsze starzenie?
- Lepsza identyfikacja osób z grupy ryzyka
Wiek biologiczny nie odpowiada metryce
Badacze podkreślają, że wiek kalendarzowy i biologiczny nie są tym samym. Wiek kalendarzowy określa liczbę przeżytych lat, natomiast wiek biologiczny odzwierciedla rzeczywisty stan organizmu oraz stopień zużycia jego tkanek i narządów. Dwie osoby urodzone tego samego dnia mogą różnić się pod względem biologicznym nawet o kilka lat.
Na tempo starzenia wpływa wiele czynników, w tym dieta, aktywność fizyczna, masa ciała, przewlekły stres, jakość snu, ekspozycja na zanieczyszczenia środowiskowe oraz choroby przewlekłe. W efekcie organizm części osób starzeje się szybciej, niż wynikałoby to z ich wieku metrykalnego.
Nowe badanie ujawnia czynniki wpływające na rozwój nowotworu
Nowe analizy przeprowadzili naukowcy z Washington University School of Medicine w St. Louis we współpracy z innymi ośrodkami badawczymi. Wyniki opublikowano na łamach prestiżowego czasopisma "Nature Medicine".
Badanie objęło 154 169 uczestników UK Biobank, a uzyskane wyniki zweryfikowano dodatkowo w niezależnej kohorcie obejmującej ponad 10 tysięcy osób z programu All of Us Research Program. Tak duża liczebność badanej populacji pozwoliła ocenić zależności pomiędzy wiekiem biologicznym, rokiem urodzenia oraz ryzykiem rozwoju nowotworów o wczesnym początku.
Do oceny biologicznego starzenia wykorzystano wskaźnik PhenoAge - to wskaźnik, który opiera się na dziewięciu rutynowo oznaczanych parametrach laboratoryjnych, takich jak stężenie glukozy, markery stanu zapalnego, funkcja nerek, parametry hematologiczne czy stężenie albumin. Następnie porównano wiek biologiczny uczestników z ich wiekiem kalendarzowym, wyliczając tzw. lukę wieku biologicznego (age gap). Im większa różnica, tym bardziej organizm wydaje się biologicznie starszy od swojego właściciela.
Młodsze pokolenia starzeją się szybciej
Jednym z najbardziej zaskakujących wyników było stwierdzenie, że osoby urodzone w późniejszych dekadach wykazują oznaki szybszego starzenia biologicznego niż osoby urodzone wcześniej.
Badacze wykazali, że uczestnicy urodzeni w latach 1965-1974 mieli średnio o około 23 proc. wyższy wskaźnik biologicznego starzenia niż osoby urodzone w latach 1950-1954, mimo porównywania ich na podobnym etapie życia. Oznacza to, że organizmy przedstawicieli młodszych pokoleń mogą wykazywać cechy charakterystyczne dla starszego wieku już znacznie wcześniej. Autorzy podkreślają jednak, że badanie nie odpowiada na pytanie, dlaczego tak się dzieje.
Wyższy wiek biologiczny oznaczał większe ryzyko raka
Najważniejszym elementem pracy była ocena zależności pomiędzy przyspieszonym starzeniem biologicznym a ryzykiem nowotworów rozwijających się przed 55. rokiem życia.
Analiza wykazała, że każdemu wzrostowi wskaźnika PhenoAge o jedno odchylenie standardowe towarzyszył 8-procentowy wzrost ryzyka wystąpienia nowotworów o wczesnym początku. Zależność utrzymywała się nawet po uwzględnieniu genetycznej predyspozycji do starzenia i nowotworów.
Najsilniejsze związki zaobserwowano w przypadku:
- raka płuca,
- nowotworów przewodu pokarmowego, w tym raka jelita grubego,
- raka trzonu macicy.
W zależności od rodzaju nowotworu wzrost ryzyka był jeszcze większy. Dla raka płuca wynosił około 42 proc., dla nowotworów przewodu pokarmowego około 22 proc., natomiast dla raka trzonu macicy około 36 proc. dla wyższych wskaźników przyspieszonego starzenia biologicznego.
Starzenie poszczególnych narządów również ma znaczenie
Naukowcy poszli o krok dalej i sprawdzili, czy wszystkie tkanki organizmu starzeją się w jednakowym tempie. W tym celu wykorzystano analizy proteomiczne pozwalające ocenić biologiczny wiek poszczególnych narządów.
Okazało się, że starzenie nie przebiega równomiernie. Najsilniejszy związek pomiędzy biologicznym wiekiem narządu a nowotworem zaobserwowano dla układu odpornościowego oraz tkanki tłuszczowej.
Przyspieszone starzenie komórek układu immunologicznego wiązało się z większym ryzykiem raka płuca, natomiast szybsze starzenie tkanki tłuszczowej było związane z wyższym ryzykiem nowotworów jelita grubego.
Wyniki te sugerują, że procesy zachodzące w konkretnych narządach mogą wpływać na rozwój określonych typów nowotworów.
Co może odpowiadać za szybsze starzenie?
Autorzy badania nie wskazują jednej przyczyny przyspieszonego starzenia biologicznego. Wymieniają jednak szereg czynników, które mogą wspólnie oddziaływać na organizm przez wiele lat.
Wśród potencjalnych elementów wymienia się rosnącą częstość otyłości i zaburzeń metabolicznych, dietę bogatą w wysoko przetworzoną żywność, ograniczoną aktywność fizyczną, przewlekły stres, zaburzenia snu, ekspozycję na zanieczyszczenia środowiskowe oraz zmiany w mikrobiomie jelitowym.
Wszystkie te czynniki są obecnie intensywnie badane jako możliwe elementy odpowiedzialne za wzrost zachorowań na nowotwory u młodszych dorosłych.
Lepsza identyfikacja osób z grupy ryzyka
Autorzy podkreślają, że ich praca ma charakter obserwacyjny. Oznacza to, że wykazuje związek pomiędzy szybszym starzeniem biologicznym a częstszym występowaniem nowotworów, ale nie dowodzi, że przyspieszone starzenie bezpośrednio powoduje rozwój raka. Możliwe, że oba zjawiska mają wspólne przyczyny biologiczne lub środowiskowe.
Zdaniem naukowców odkrycie może jednak mieć istotne znaczenie praktyczne. W przyszłości ocena wieku biologicznego mogłaby pomóc identyfikować osoby należące do grup zwiększonego ryzyka i kwalifikować je do wcześniejszych badań przesiewowych lub intensywniejszej profilaktyki. Koncepcja ta wymaga jednak dalszych badań i potwierdzenia w kolejnych populacjach.
Wyniki wpisują się w coraz liczniejsze doniesienia wskazujące, że proces starzenia organizmu nie zależy wyłącznie od liczby przeżytych lat. Tempo zmian biologicznych może różnić się pomiędzy ludźmi i - jak sugerują najnowsze dane - stanowić jeden z elementów wyjaśniających rosnącą liczbę nowotworów diagnozowanych u osób przed 50. rokiem życia.
Źródło: https://www.nature.com/articles/s41591-026-04448-w
