Spis treści:
- Rak płuc w Polsce i na świecie - statystyki
- Uporczywy kaszel lub jego zmiana
- Nawracające infekcje oddechowe
- Duszność lub świszczący oddech
- Bóle w klatce piersiowej
- Nieustające zmęczenie, które nie mija
- Utrata apetytu i spadek masy ciała
- Zmiana barwy głosu lub chrypka
- Dolegliwości pozapłucne
- Nawracające bóle głowy lub nietypowe objawy ogólne
- Najważniejsze jest wczesne rozpoznanie
Rak płuc w Polsce i na świecie - statystyki
Rak płuc wciąż jest najczęściej diagnozowanym nowotworem złośliwym w Polsce, powodującym najwięcej zgonów. Szacuje się, że w ciągu roku z powodu tej diagnozy umiera 23 tys. osób w naszym kraju. W związku z jego późnym wykrywaniem, nowotwór ten charakteryzuje się wysoką śmiertelnością, bowiem 5-letnie przeżycie wynosi zaledwie 13 proc. Tylko 20 proc. wszystkich nowotworów płuc w Polsce wykrywanych jest we wczesnym etapie choroby.
Analizując dane z całego świata szacuje się, że co roku na raka płuc choruje 2,2 miliona ludzi, a 1,8 miliona osób umiera. Globalnie 5-letnie przeżycie wynosi 15 proc.
Niezwykle ważne jest, by w nowotworze płuc diagnozę postawić jak najszybciej - specjaliści coraz częściej wskazują, że rak płuc może być leczony jako choroba przewlekła, a średnia przeżycia może się znacznie wydłużyć, jednak dane te są uzależnione od tego, na jakim etapie wykryto zmiany nowotworowe.
Początkowe objawy nie zawsze wskazują bezpośrednio na problem z płucami, ale lekarze mówią o dziewięciu objawach, które są sygnałami alarmowymi wymagającymi konsultacji z lekarzem.
Uporczywy kaszel lub jego zmiana
Kaszel, który trwa dłużej niż kilka tygodni lub zmienia swój charakter (np. staje się głębszy, ciężej się go pozbyć), to najczęstszy wczesny sygnał. Towarzyszyć temu może odkrztuszanie wydzieliny, a także krwioplucie, czyli obecność krwi w plwocinie, nawet w niewielkich ilościach.
Na zmianę charakteru kaszlu powinni zwrócić uwagę szczególnie palacze. Osoby, które regularnie palą tytoń często mają tzw. kaszel palacza. Jeśli jednak coś w jego charakterze się zmienia - jest to jasny sygnał, by udać się do lekarza.
Nawracające infekcje oddechowe
Częste zapalenia płuc lub oskrzeli, które są trudne do leczenia lub szybko nawracają, mogą być sygnałem, że coś blokuje drogi oddechowe, np. rosnący guz. O ile powracające stany infekcyjne łatwo tłumaczyć obniżoną odpornością, o tyle należy pamiętać, że płuca są tkanką wrażliwą na zmiany, dlatego nawracające zapalenia są bezwzględnym wskazaniem do konsultacji lekarskiej i wykonania badania obrazowego (najlepiej TK klatki piersiowej).
Duszność lub świszczący oddech
Pojawiająca się bez wyraźnej przyczyny duszność, szczególnie przy aktywności, która wcześniej nie stanowiła większego problemu, oraz towarzyszące świsty przy oddychaniu mogą wskazywać na trudności w przepływie powietrza spowodowane zmianą w płucach.
Duszność może pojawiać się przy większej aktywności fizycznej, a z czasem nawet przy wejściu po schodach lub przy wykonywaniu prostych czynności. Chociaż duszność może mieć także inne podłoże chorobowe (np. problemy kardiologiczne) i może wynikać nie tylko z raka, zawsze objaw ten wymaga konsultacji z lekarzem.
Bóle w klatce piersiowej
Chroniczny ból w klatce piersiowej, który nasila się przy głębokim oddechu, kaszlu lub śmiechu, może być sygnałem podrażnienia opłucnej przez guz lub przez zmiany towarzyszące chorobie.
Charakterystyczne jest to, że ból zazwyczaj ma charakter piekący lub tępy, zlokalizowany jest jednostronnie i najczęściej towarzyszącym objawem jest kaszel.
Nie każdy ból w klatce musi oznaczać zmiany nowotworowe, ale jedno jest pewne - każdy ból w klatce piersiowej powinien być jak najszybciej zdiagnozowany.
Nieustające zmęczenie, które nie mija
Uczucie ciągłego zmęczenia, które nie ustępuje po odpoczynku i nie ma związku z normalnym wysiłkiem fizycznym, pojawia się często w pierwszych miesiącach choroby. To tzw. objaw ogólny, który często poprzedza bardziej oczywiste symptomy.
Zmęczenie w chorobie nowotworowej nie jest chwilowym osłabieniem, a ciągłym zmęczeniem i potrzebą odpoczynku (również snu). U chorego spada siła, chęć do działania, brak mu energii na wykonywanie nawet najprostszych, codziennych czynności. Takie zmęczenie jest "klasycznym" objawem, który występuje w niemal każdej chorobie nowotworowej.
Utrata apetytu i spadek masy ciała
Utrata masy ciała bez zmiany diety lub aktywności fizycznej jest jednym z kluczowych sygnałów ostrzegawczych w onkologii. W badaniach wykazano, że u wielu pacjentów symptomy takie jak spadek apetytu mogą pojawić się nawet na rok przed ostateczną diagnozą
Zmiana barwy głosu lub chrypka
Nowa lub utrzymująca się zmiana głosu, chrypka, która nie ustępuje po kilku tygodniach, może świadczyć o ucisku guza na nerwy krtaniowe.
Dolegliwości pozapłucne
W niektórych przypadkach rak płuc daje symptomy, które nie wydają się związane z układem oddechowym. Należą do nich np. ból barku lub ramienia (szczególnie przy guzach Pancoasta, które zlokalizowane są u szczytu płuc i naciekają na okoliczne tkanki), obrzęki twarzy, a nawet zmiany neurologiczne spowodowane paraneoplastycznymi zespołami, które mogą wystąpić przed rozpoznaniem nowotworu.
Nawracające bóle głowy lub nietypowe objawy ogólne
Choć rzadziej, niektóre osoby z wczesnym rakiem płuc zgłaszają częste bóle głowy, zawroty, problemy z koncentracją lub inne niestandardowe symptomy, które mogą być związane z oddziaływaniem guza na układ nerwowy lub wydzielanie hormonów.
Najważniejsze jest wczesne rozpoznanie
Wiele badań potwierdza, że rak płuc przez długi czas może nie dawać wyraźnych symptomów, a pierwsze objawy często są mylone z mniej groźnymi chorobami układu oddechowego lub ogólnym przemęczeniem.
Badania analizujące dane medyczne pacjentów przed postawieniem diagnozy pokazują, że symptomy takie jak kaszel, duszność czy utrata apetytu mogą być odnotowane nawet do roku wcześniej w dokumentacji lekarskiej. To dowód, że wcześniejsza reakcja na niepokojące sygnały i skierowanie na odpowiednią diagnostykę, w tym tomografię komputerową, może przyspieszyć wykrycie nowotworu.
Źródła:
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10124310/
- https://www.cancer.org/cancer/types/lung-cancer/detection-diagnosis-staging/signs-symptoms.html
