Spis treści:
- Antykoncepcja hormonalna a rak piersi. Co mówią badania?
- Nowsze analizy wskazują na znaczenie rodzaju hormonów
- Menopauzalna terapia hormonalna. Czy zwiększa ryzyko raka piersi?
- Ryzyko może zmniejszać się po odstawieniu hormonów
- Czy lepiej zrezygnować z hormonów?
Antykoncepcja hormonalna a rak piersi. Co mówią badania?
Tabletki antykoncepcyjne, plastry, implanty czy wkładki hormonalne należą do metod zapobiegania ciąży. Choć różnią się składem i sposobem działania, od lat analizuje się ich możliwy związek z rozwojem nowotworów.
Jednym z ważniejszych opracowań jest badanie opublikowane w 2023 roku w czasopiśmie "PLOS Medicine". Naukowcy z Uniwersytetu Oksfordzkiego wykazali, że aktualne lub niedawne stosowanie antykoncepcji hormonalnej wiązało się ze wzrostem względnego ryzyka raka piersi o około 20-30 proc.
Co istotne, podobną zależność zaobserwowano zarówno w przypadku preparatów zawierających estrogen i progestagen, jak i tych opartych wyłącznie na progestagenie. Dotyczyło to również implantów oraz wkładek wewnątrzmacicznych uwalniających hormony.
Nie oznacza to jednak, że co czwarta kobieta stosująca antykoncepcję zachoruje na raka piersi. Badacze podkreślają, że trzeba odróżnić ryzyko względne od bezwzględnego.
W przypadku pięcioletniego stosowania tabletek między 16. a 20. rokiem życia oszacowano około osiem dodatkowych zachorowań na 100 tys. kobiet w ciągu 15 lat. Dla kobiet rozpoczynających stosowanie w wieku 35-39 lat liczba ta wynosiła około 265 dodatkowych przypadków na 100 tys.
Kirstin Pirie, jedna z autorek badania, w wypowiedzi opublikowanej przez Uniwersytet Oksfordzki zwróciła uwagę, że bezwzględne ryzyko jest mniejsze u młodszych kobiet. Podkreśliła też, że wyniki należy rozpatrywać w kontekście korzyści wynikających ze stosowania antykoncepcji.
Nowsze analizy wskazują na znaczenie rodzaju hormonów
Kolejnych informacji dostarczyło badanie opublikowane w październiku 2025 roku w "JAMA Oncology". Szwedzcy naukowcy przeanalizowali dane ponad dwóch milionów dziewcząt i kobiet przed menopauzą.
Wyniki wskazały, że stosowanie antykoncepcji hormonalnej wiązało się ze wzrostem względnego ryzyka zachorowania na raka piersi o około 24 proc. Związek ten różnił się jednak w zależności od rodzaju preparatu.
Badacze zaobserwowali między innymi wyższe ryzyko związane ze stosowaniem niektórych preparatów zawierających dezogestrel niż tych opartych na lewonorgestrelu. Wyniki sugerują więc, że przy ocenie bezpieczeństwa znaczenie może mieć konkretny skład leku, a nie wyłącznie fakt stosowania hormonów.
Warto jednak pamiętać, że były to badania obserwacyjne. Wykazanie związku między stosowaniem preparatu a zachorowaniem nie oznacza automatycznie udowodnienia, że to właśnie lek wywołał nowotwór.

Menopauzalna terapia hormonalna. Czy zwiększa ryzyko raka piersi?
Osobną kwestią jest menopauzalna terapia hormonalna (MTH), stosowana między innymi w celu łagodzenia uderzeń gorąca, nocnych potów i innych dokuczliwych objawów menopauzy.
W marcu 2026 roku wspólne stanowisko w sprawie jej bezpieczeństwa opublikowały Polskie Towarzystwo Onkologiczne, Polskie Towarzystwo Ginekologii Onkologicznej oraz Polskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej.
Eksperci wskazali, że wpływ terapii na ryzyko raka piersi zależy przede wszystkim od rodzaju hormonów, czasu leczenia oraz wieku pacjentki.
Według przedstawionych danych wśród 1000 kobiet po menopauzie niestosujących terapii hormonalnej w ciągu pięciu lat odnotowuje się około 15 zachorowań na raka piersi. W przypadku leczenia łączącego estrogen z progestagenem może wystąpić dodatkowo od pięciu do ośmiu przypadków.
Największy wzrost ryzyka wiąże się z wieloletnim stosowaniem terapii skojarzonej. Inaczej przedstawiają się dane dotyczące leczenia samym estrogenem, stosowanego u kobiet po usunięciu macicy. W tym przypadku badania nie wskazują na istotny wzrost ryzyka lub sugerują jedynie niewielką zmianę.
Ryzyko może zmniejszać się po odstawieniu hormonów
W przypadku antykoncepcji hormonalnej ważną informacją jest to, że obserwowany wzrost ryzyka raka piersi z czasem maleje po zakończeniu stosowania preparatów.
Amerykański National Cancer Institute (NCI) wskazuje, że w analizach dotyczących tabletek antykoncepcyjnych po upływie około 10 lat od ich odstawienia nie obserwowano już podwyższonego ryzyka.
Inaczej wygląda sytuacja w przypadku menopauzalnej terapii estrogenowo-progestagenowej. Brytyjski National Institute for Health and Care Excellence (NICE) podkreśla, że ryzyko rośnie wraz z długością leczenia. Po jego zakończeniu stopniowo maleje, ale może pozostawać podwyższone przez co najmniej 10 lat.
Wytyczne NICE wskazują także, że terapia skojarzona stosowana w sposób ciągły wiąże się z większym ryzykiem raka piersi niż terapia sekwencyjna, w której progestagen przyjmowany jest tylko przez część cyklu.
Czy lepiej zrezygnować z hormonów?
Nie ma jednej odpowiedzi odpowiedniej dla wszystkich kobiet. Antykoncepcja hormonalna, poza zapobieganiem ciąży, może łagodzić bolesne miesiączki i zmniejszać obfite krwawienia. Badania wskazują również, że stosowanie tabletek antykoncepcyjnych wiąże się z niższym ryzykiem raka jajnika i raka endometrium.
Z kolei terapia menopauzalna może znacząco poprawić jakość życia kobiet z nasilonymi objawami menopauzy. Przy podejmowaniu decyzji trzeba jednak uwzględnić historię zdrowotną, występowanie nowotworów w rodzinie oraz indywidualne czynniki ryzyka.
Szczególnej ostrożności wymagają kobiety, które chorują lub chorowały na raka piersi. Zgodnie z zaleceniami amerykańskiego CDC aktywny rak piersi stanowi przeciwwskazanie do stosowania antykoncepcji hormonalnej. Samo występowanie nowotworu w rodzinie nie oznacza natomiast automatycznego zakazu jej stosowania.
Aktualne badania nie dają podstaw, by każdej kobiecie zalecać rezygnację z hormonów. Pokazują jednak, że dobór preparatu i regularna ocena zasadności leczenia mają znaczenie. Równie ważne są odpowiednie badania profilaktyczne oraz konsultacja z lekarzem, szczególnie gdy w rodzinie występował rak piersi.
Źródła:
Polskie Towarzystwo Onkologiczne - wspólne stanowisko z 19 marca 2026 r.
University of Oxford - wyniki badań i oryginalna wypowiedź Kirstin Pirie
JAMA Oncology - badanie dotyczące ponad 2 mln kobiet (2025)
National Cancer Institute - Menopausal Hormone Therapy and Cancer
NICE - wytyczne dotyczące menopauzy i terapii hormonalnej













