Spis treści:
- Trzy czynniki, które powodują zakrzepicę
- Tak objawia się zakrzepica naczyń
- Najczęstsze powikłania zakrzepicy
- Kiedy natychmiast wezwać pomoc medyczną?
Trzy czynniki, które powodują zakrzepicę
Zakrzepica jest zwykle wynikową nakładania się kilku mechanizmów. Już ponad półtora wieku temu niemiecki patolog Rudolf Virchow opisał trzy najważniejsze czynniki sprzyjające tworzeniu zakrzepów, dziś znane jako triada Virchowa.
Pierwszym z nich jest spowolnienie przepływu krwi, które pojawia się między innymi podczas długotrwałego unieruchomienia, np. po operacji, w czasie choroby lub wielogodzinnej podróży. Kiedy mięśnie nóg pracują mniej, krew wolniej wraca do serca i łatwiej zalega w żyłach.
Drugim elementem są zaburzenia krzepnięcia, czyli sytuacje, w których organizm wykazuje większą skłonność do tworzenia skrzepów. Może wynikać to zarówno z predyspozycji genetycznych, jak i chorób przewlekłych, odwodnienia, nowotworów czy stosowania niektórych leków hormonalnych.
Trzecim czynnikiem jest uszkodzenie ściany naczynia krwionośnego - czasem wyraźne, jak po urazie lub operacji, a czasem mikroskopijne i rozwijające się stopniowo pod wpływem stanu zapalnego czy przeciążenia naczyń.
Zobacz również:
Tak objawia się zakrzepica naczyń
Zakrzepica żył głębokich najczęściej dotyczy nóg i zwykle rozwija się jednostronnie, co oznacza że objawy pojawiają się więc tylko w jednej kończynie. Dla wielu osób pierwszym sygnałem świadczącym o tym że coś jest nie tak, bywa ból łydki przypominający silne napięcie mięśnia albo uczucie "ciągnięcia" podczas chodzenia. Z czasem noga może zacząć puchnąć, stawać się cięższa i cieplejsza niż druga.
Część pacjentów zauważa, że spodnie lub but nagle robią się ciaśniejsze tylko po jednej stronie albo że obwód łydki znacząco się zwiększył. Skóra może stać się zaczerwieniona, napięta i bolesna przy dotyku, a powierzchowne żyły bywają bardziej widoczne niż zwykle.
Objawy nie zawsze mają jednak gwałtowny przebieg. Mniejsze zakrzepy potrafią powodować jedynie niewielki dyskomfort lub uczucie ciężkości nogi, przez co łatwo je zbagatelizować.
Zdarzają się także cięższe postacie zakrzepicy, którym towarzyszy bardzo duży obrzęk, silny ból pojawiający się nawet w spoczynku oraz zmiana koloru kończyny: od bladego po sinawy. Taki stan wymaga pilnej pomocy medycznej, ponieważ może wskazywać na znaczne zaburzenie odpływu krwi z nogi.
Warto pamiętać, że same objawy nie pozwalają jednoznacznie rozpoznać zakrzepicy, ponieważ podobne dolegliwości mogą występować także w innych chorobach. Dlatego przy podejrzeniu zakrzepicy konieczna jest diagnostyka lekarska, najczęściej z wykorzystaniem badania USG żył.
Najczęstsze powikłania zakrzepicy
Największe niebezpieczeństwo związane z zakrzepicą polega na tym, że fragment zakrzepu może oderwać się od ściany żyły i wraz z krwią przedostać do naczyń płucnych. Wtedy dochodzi do zatorowości płucnej - stanu, w którym przepływ krwi przez płuca zostaje częściowo lub całkowicie zablokowany. Niewielkie zatory mogą powodować duszność, ból w klatce piersiowej czy przyspieszony oddech, ale masywna zatorowość płucna potrafi doprowadzić nawet do nagłego zatrzymania krążenia. Co istotne, czasem to właśnie zatorowość staje się pierwszym wyraźnym objawem wcześniej nierozpoznanej zakrzepicy żył głębokich.
Zakrzepica może mieć także bardziej odległe konsekwencje. Zakrzep nie zawsze rozpuszcza się całkowicie, niekiedy pozostawia po sobie uszkodzenie zastawek żylnych i zaburzenia odpływu krwi z kończyny. W efekcie pojawiają się przewlekłe obrzęki, uczucie ciężkości nóg, ból czy zmiany skórne określane jako zespół pozakrzepowy. Dlatego nawet pozornie niewielkich objawów nie warto ignorować, szczególnie jeśli obrzęk lub ból pojawiają się nagle i dotyczą jednej nogi.
Kiedy natychmiast wezwać pomoc medyczną?
Czasem pacjenci mimo że obserwują u siebie niepokojące objawy nie chcą ,,niepokoić lekarza" albo wstydzą się że zajmują kolejki ale jak już wspomnieliśmy zakrzepica to nie żarty. Dlatego jednostronnego obrzęku nogi, bólu łydki, ocieplenia kończyny czy nagłego uczucia ciężkości nie powinno się ignorować, szczególnie jeśli objawy pojawiły się po długim unieruchomieniu, podróży lub zabiegu operacyjnym.
Natychmiastowej pomocy medycznej wymagają sytuacje, w których do symptomów ze strony nóg dołącza duszność, ból w klatce piersiowej, przyspieszony oddech, nagłe osłabienie albo uczucie braku powietrza. W takiej sytuacji nie należy samodzielnie jechać do szpitala - najlepiej od razu zadzwonić pod numer 112.
Źródła:
- https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.2.33.1.
- https://cdt.amegroups.org/article/view/16872/18087
