Spis treści:
- Z czego bierze się nadciśnienie?
- Jakie są objawy nadciśnienia?
- Jak długo nadciśnienie może nie dawać objawów?
- Czym grozi nieleczone nadciśnienie?
- Kiedy sięgać po leki?
Z czego bierze się nadciśnienie?
Pomiar ciśnienia jest jednym z najbardziej rutynowych elementów wizyty lekarskiej. Jeśli wynik jest prawidłowy, zwykle nie zastanawiamy się nad nim dłużej. Gdy jednak ciśnienie zaczyna regularnie przekraczać prawidłowe wartości, warto poszukać odpowiedzi na pytanie, dlaczego tak się dzieje. Jak podkreśla dr Erica Spatz, dyrektorka Programu Prewencyjnego Zdrowia Sercowo-Naczyniowego Yale Medicine, na rozwój nadciśnienia wpływają m.in. wiek i predyspozycje genetyczne, ale znaczenie mają również sen, aktywność fizyczna, dieta i stres.
Z kolei psycholog Allison Gaffey, PhD, specjalizująca się w kardiologii, zwraca uwagę, że przewlekły stres może podnosić poziom hormonów, w tym kortyzolu, co sprzyja wzrostowi ciśnienia. Najczęściej nie da się wskazać jednej przyczyny nadciśnienia: wtedy mówimy o nadciśnieniu pierwotnym. Jest ono wynikiem współdziałania predyspozycji genetycznych oraz czynników związanych ze stylem życia. Ryzyko zwiększają przede wszystkim:
- nadmierna masa ciała,
- duża ilość soli w diecie, zwłaszcza przy częstym spożywaniu żywności wysoko przetworzonej,
- mała aktywność fizyczna,
- palenie papierosów,
- nadmierne spożywanie alkoholu,
- przewlekły stres,
- występowanie nadciśnienia w rodzinie.
Nadciśnienie wtórne ma natomiast konkretną przyczynę, którą często można zidentyfikować. Może rozwijać się w przebiegu chorób nerek, obturacyjnego bezdechu sennego czy zaburzeń hormonalnych, takich jak zespół Cushinga i nadmierne wydzielanie aldosteronu. Podwyższone wartości ciśnienia mogą pojawić się także w związku z koarktacją aorty, ciążą oraz stosowaniem niektórych leków, m.in. kortykosteroidów, hormonalnych środków antykoncepcyjnych czy wybranych leków psychotropowych.
Zobacz również:
Jakie są objawy nadciśnienia?
Skoro nadciśnienie może przez długi czas pozostawać niezauważone, naturalnie pojawia się pytanie: czy organizm w ogóle daje sygnały, że ciśnienie jest zbyt wysokie? Czasem tak, ale nie ma jednego objawu, który pozwalałby rozpoznać nadciśnienie. Ból głowy, zawroty głowy, zmęczenie czy kołatanie serca mogą towarzyszyć podwyższonym wartościom ciśnienia, ale są na tyle niespecyficzne, że równie dobrze mogą mieć inne przyczyny.
Jeśli pojawiają się dolegliwości, mogą obejmować m.in. ból lub uczucie ucisku w głowie, zawroty głowy, kołatanie serca, nadmierną potliwość, gorszą tolerancję wysiłku, problemy ze snem, uderzenia gorąca, szumy uszne czy mroczki przed oczami. W bardziej zaawansowanej chorobie mogą wystąpić również zaburzenia widzenia, duszność czy zaburzenia czucia i ruchu. Trzeba jednak uważać, by nie traktować takich objawów jako pewnego sygnału nadciśnienia. Ich brak nie oznacza, że ciśnienie jest prawidłowe, a ich obecność nie przesądza o chorobie, dlatego zawsze warto skonsultować się z lekarzem.
Jak długo nadciśnienie może nie dawać objawów?
Nawet przez wiele lat. I właśnie to sprawia, że nadciśnienie tak łatwo przeoczyć. Nie ma określonego momentu, w którym choroba musi zacząć powodować dolegliwości. Dlatego dobre samopoczucie nie mówi wiele o rzeczywistych wartościach ciśnienia. Można czuć się zupełnie zdrowo, a jednocześnie mieć utrwalone nadciśnienie. Jedynym sposobem, by je wykryć, jest regularny pomiar ciśnienia tętniczego: szczególnie że im wcześniej choroba zostanie rozpoznana i leczona, tym łatwiej ograniczyć jej odległe konsekwencje.
Czym grozi nieleczone nadciśnienie?
Im dłużej nadciśnienie pozostaje niewykryte i nieleczone, tym większe może być jego obciążenie dla całego organizmu. Wysokie ciśnienie stopniowo uszkadza ściany naczyń krwionośnych i zwiększa ryzyko miażdżycy, a w konsekwencji także zawału serca. Może również prowadzić do zmian w naczyniach mózgowych, zwiększając ryzyko udaru. Miażdżyca może dotyczyć także tętnic kończyn dolnych, powodując chorobę tętnic obwodowych. Ograniczenie dopływu krwi do nóg może prowadzić do bólu, trudno gojących się owrzodzeń, a w ciężkich przypadkach do niedokrwienia i martwicy tkanek.
Samo nadciśnienie zwiększa także obciążenie serca: mięsień sercowy musi pracować przeciwko większemu oporowi, co z czasem może sprzyjać jego przerostowi, zaburzeniom rytmu i rozwojowi niewydolności serca. Szczególnie wrażliwe na skutki wieloletniego nadciśnienia są również nerki. Uszkodzenie naczyń, które je zaopatrują może zaburzać prawidłowy przepływ krwi i filtrację, przez co nerki coraz gorzej radzą sobie z usuwaniem produktów przemiany materii i nadmiaru wody. To z kolei może dodatkowo podnosić ciśnienie, tworząc mechanizm, który jeszcze bardziej obciąża nerki.
Zobacz również:
Kiedy sięgać po leki?
Decyzja o tym, czy rozpocząć farmakoterapię, zależy przede wszystkim od wysokości ciśnienia, całkowitego ryzyka sercowo-naczyniowego oraz chorób współistniejących. Przy łagodnym nadciśnieniu lekarz może początkowo zalecić zmianę stylu życia - ograniczenie soli, redukcję masy ciała, większą aktywność fizyczną czy ograniczenie alkoholu. Jeśli jednak wartości ciśnienia są wyższe lub samo postępowanie niefarmakologiczne nie przynosi wystarczającego efektu, dołącza się leki.
Jak podkreśla prof. Edyta Zbroch, specjalistka chorób wewnętrznych i hipertensjologii z Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, sposób leczenia nie powinien być kwestią uznania pacjenta czy lekarza, lecz wynikać z obowiązujących zaleceń. Jednocześnie zaznacza, że "leczenie farmakologiczne zawsze musi być wspierane leczeniem niefarmakologicznym". Ważne jest również to, co dzieje się później. Nadciśnienie jest chorobą przewlekłą, dlatego prawidłowe wartości uzyskane dzięki lekom nie oznaczają, że można samodzielnie odstawić terapię.
Prof. Zbroch zwraca uwagę, że pacjenci często rezygnują z leczenia właśnie dlatego, że dobrze się czują. Jak tłumaczy, "to nie znaczy, że choroba zniknęła. Jest tylko dobrze kontrolowana". Dlatego leki należy przyjmować zgodnie z zaleceniami lekarza, nawet jeśli ciśnienie wróciło do prawidłowych wartości.
Źródła:
https://www.rynekzdrowia.pl/Serwis-Kardiologia/11-mln-Polakow-juz-zachorowalo-Najszybsza-droga-do-udaru,279948,1014.html
https://www.yalemedicine.org/news/what-causes-high-blood-pressure
https://politykazdrowotna.com/artykul/prof-edyta-zbroch-po-n1728372?srsltid=AfmBOorehWsVjRaKdp-K81UxqHdFSOjY48G5lpjFe3fT5kjxIxyzcx5U
