Spis treści:
- Choroba Parkinsona - na czym polega?
- Mężczyźni chorują częściej. Dlaczego?
- Nowe odkrycie: układ odpornościowy może odgrywać kluczową rolę
- Objawy mogą wyglądać inaczej u kobiet i mężczyzn
- Cięższy przebieg choroby u mężczyzn
- Dlaczego płeć ma znaczenie w chorobach neurologicznych?
- Choroba Parkinsona - rosnące wyzwanie zdrowotne
Choroba Parkinsona - na czym polega?
Choroba Parkinsona to choroba neurodegeneracyjna, w której dochodzi do zaniku komórek dopaminergicznych. Najpowszechniejsze objawy tej choroby to przede wszystkim spowolnienie ruchowe, drżenia mięśniowe, zaburzenia chodu i postawy.
Zachorowalność wzrasta po 65. roku życia i szacuje się, że na parkinsona choruje w Polsce około 60 tys. osób.
Przyczyny choroby nie są znane, a dużą rolę przypisuje się czynnikom środowiskowym, uszkadzającym układ nerwowy oraz czynnikom genetycznym.
Nie istnieje skuteczne leczenie, a jedynie terapie, które koncentrują się na łagodzeniu objawów i spowalnianiu postępu choroby.
Zobacz również:
Mężczyźni chorują częściej. Dlaczego?
Statystyki są jednoznaczne - mężczyźni zapadają na chorobę Parkinsona znacznie częściej niż kobiety. Według badań ryzyko zachorowania jest u nich nawet około dwukrotnie wyższe.
Eksperci od lat zastanawiają się, z czego wynika ta różnica. Jedna z hipotez wskazuje na działanie hormonów. Estrogen, czyli dominujący hormon żeński, może mieć działanie neuroprotekcyjne i częściowo chronić komórki nerwowe odpowiedzialne za produkcję dopaminy.
Nowe odkrycie: układ odpornościowy może odgrywać kluczową rolę
Najnowsze badanie przeprowadzone przez Instytut Badań Medycznych QIMR Berghofer z Australii sugeruje, że za różnice między płciami może odpowiadać reakcja układu odpornościowego.
W badaniu wzięło udział 10 929 osób z chorobą Parkinsona, od których pobrano próbki śliny do analizy genetycznej.
Badacze odkryli, że u części pacjentów układ immunologiczny atakuje białko o nazwie PINK1, które normalnie pomaga komórkom mózgu regulować produkcję energii. Problem pojawia się wtedy, gdy komórki odpornościowe zaczynają traktować to białko jak zagrożenie.
W takim przypadku limfocyty T mogą uszkadzać neurony zawierające PINK1, co prowadzi do degeneracji struktur mózgu typowych dla choroby Parkinsona. Co istotne, reakcja ta była znacznie silniejsza u mężczyzn niż u kobiet. To może częściowo tłumaczyć, dlaczego mężczyźni częściej chorują.
Objawy mogą wyglądać inaczej u kobiet i mężczyzn
Różnice między płciami dotyczą nie tylko ryzyka zachorowania, ale także przebiegu choroby.
Badania pokazują, że:
- u kobiet pierwszym objawem częściej jest drżenie rąk,
- u mężczyzn częściej pojawia się sztywność i spowolnienie ruchów,
- kobiety częściej zgłaszają ból i zaburzenia ruchów mimowolnych,
- mężczyźni częściej doświadczają senności w ciągu dnia oraz zaburzeń snu REM.
Różnice widoczne są również w funkcjach poznawczych. W niektórych badaniach mężczyźni z chorobą Parkinsona osiągali gorsze wyniki w testach pamięci i przetwarzania informacji niż kobiety.
Badanie potwierdziło, że niezwykle powszechne są także objawy pozamotoryczne. Najczęściej pacjenci zgłaszali utratę węchu (52 proc. badanych), kłopoty z pamięcią (65 proc.), bóle głowy (66 proc.) i zawroty głowy (66 proc.).
Aż u 96 proc. osób badanych występowały zaburzenia snu: bezsenność i nadmierna senność w ciągu dnia.
Cięższy przebieg choroby u mężczyzn
Część badań sugeruje także, że u mężczyzn choroba może mieć cięższy przebieg. W analizach klinicznych mężczyźni częściej wymagali wyższych dawek leków i częściej potrzebowali wsparcia opiekunów w codziennym funkcjonowaniu.
Niektóre analizy obrazowania mózgu wskazują również, że u mężczyzn choroba może być związana z szybszym procesem starzenia się mózgu i większym zanikiem niektórych struktur nerwowych.
To jednak nie oznacza, że kobiety przechodzą chorobę łagodniej - ich objawy mogą być po prostu inne i czasem trudniejsze do zauważenia.
Dlaczego płeć ma znaczenie w chorobach neurologicznych?
Coraz więcej badań pokazuje, że płeć biologiczna wpływa na działanie mózgu oraz reakcję organizmu na choroby neurodegeneracyjne.
Na różnice mogą wpływać m.in.:
- hormony płciowe,
- genetyka,
- różnice w układzie odpornościowym,
- odmienne tempo starzenia się mózgu.
Z tego powodu wielu naukowców uważa, że w przyszłości diagnostyka i leczenie chorób neurologicznych powinny być bardziej spersonalizowane.
Lepsze zrozumienie różnic między kobietami a mężczyznami może mieć ogromne znaczenie dla medycyny.
Jeśli kolejne badania potwierdzą rolę białka PINK1 i reakcji immunologicznej, możliwe będzie opracowanie nowych terapii, które zatrzymają proces niszczenia neuronów jeszcze zanim pojawią się objawy choroby.
Naukowcy podkreślają także, że uwzględnienie płci w badaniach klinicznych może pomóc tworzyć skuteczniejsze leki oraz poprawić wczesną diagnostykę.
Choroba Parkinsona - rosnące wyzwanie zdrowotne
Choroba Parkinsona jest drugą - po chorobie Alzheimera - najczęstszą chorobą neurodegeneracyjną na świecie. Wraz ze starzeniem się społeczeństw liczba chorych systematycznie rośnie.
Dlatego odkrycia dotyczące mechanizmów choroby są niezwykle ważne. Mogą pomóc nie tylko lepiej zrozumieć jej przebieg, ale także przybliżyć naukowców do opracowania skutecznych metod leczenia.
Źródło:
https://www.thelancet.com/journals/lanwpc/article/PIIS2666-6065(26)00020-9/fulltext
https://www.mp.pl/pacjent/neurologia/choroby/151060,choroba-parkinsona
