Spis treści:
- Ból przy urazie nie musi być silny
- Mrowienie, drętwienie i "prądy" zamiast bólu
- Objaw Lhermitte'a, czyli krótki "wstrząs" przy pochylaniu głowy
- Ręce mogą ucierpieć bardziej niż nogi
- Objawy mogą nasilać z czasem
- Kiedy po urazie trzeba pilnie szukać pomocy?
- Diagnozowanie urazu rdzenia
Ból przy urazie nie musi być silny
Rdzeń kręgowy jest strukturą, która przewodzi informacje między mózgiem a resztą organizmu. Znajduje się w kanale kręgowym i jest chroniony przez kręgi, ale silne uderzenie, gwałtowne wygięcie szyi, złamanie, przemieszczenie kręgu czy uszkodzenie krążka międzykręgowego mogą doprowadzić do jego uszkodzenia lub ucisku.
Objawy zależą przede wszystkim od miejsca i rozległości urazu. Przy uszkodzeniu części szyjnej konsekwencje mogą dotyczyć zarówno rąk, jak i nóg. Mogą pojawić się zaburzenia czucia, osłabienie mięśni, problemy z chodzeniem, a przy poważniejszych urazach również zaburzenia oddychania czy kontroli nad pęcherzem i jelitami.
Co ważne, uraz rdzenia nie musi od razu oznaczać całkowitej utraty czucia czy możliwości poruszania się. W przypadku niepełnego uszkodzenia część przewodzonych przez rdzeń sygnałów nadal dociera do mózgu. Dlatego pierwsze objawy mogą być subtelne.
Mrowienie, drętwienie i "prądy" zamiast bólu
Po urazie szyi warto zwrócić uwagę na wszelkie nowe, nietypowe doznania neurologiczne. Niepokój powinny wzbudzić między innymi mrowienie lub drętwienie dłoni, palców, stóp albo kończyn, uczucie osłabienia, niezgrabność ruchów czy trudności z utrzymaniem równowagi.
Czasami pacjent nie opisuje tego jako bólu. Może mówić o pieczeniu, kłuciu, "przebieganiu prądu", dziwnym uczuciu wzdłuż kręgosłupa albo wrażeniu, że kończyny nie reagują tak jak wcześniej.
Takie symptomy mogą wynikać z podrażnienia nerwów, ale mogą również wskazywać na problem dotyczący samego rdzenia. Dlatego po urazie nie należy oceniać jego powagi wyłącznie na podstawie natężenia bólu.
Zobacz również:
Objaw Lhermitte'a, czyli krótki "wstrząs" przy pochylaniu głowy
Jednym z bardziej charakterystycznych objawów związanych z zaburzeniami funkcji rdzenia szyjnego jest objaw Lhermitte'a. Osoba, która go doświadcza, opisuje nagłe, krótkie wrażenie przypominające impuls elektryczny przebiegający od szyi w dół kręgosłupa. Czasem odczucie rozchodzi się również do rąk lub nóg.
Zazwyczaj pojawia się przy pochyleniu głowy do przodu, ale może zostać wywołane również przez kaszel, kichanie czy inne ruchy zwiększające napięcie struktur w obrębie szyi. Zwykle trwa zaledwie kilka sekund.
Sam objaw Lhermitte'a nie jest rozpoznaniem konkretnej choroby. Co więcej, nie jest on swoisty dla urazu. Może występować między innymi w stwardnieniu rozsianym, chorobach powodujących ucisk rdzenia szyjnego, zmianach zwyrodnieniowych, przepuklinie krążka międzykręgowego, zapaleniu rdzenia, a także po urazach.
Dlatego jeśli po urazie szyi pojawia się charakterystyczne "porażenie prądem" przy zginaniu karku, objawu nie należy ignorować ani samodzielnie interpretować jako dowodu konkretnego schorzenia. Zawsze wymaga on oceny lekarskiej, zwłaszcza jeśli towarzyszą mu inne zaburzenia neurologiczne.
Ręce mogą ucierpieć bardziej niż nogi
Po urazie szyi może dojść do tzw. zespołu centralnego rdzenia kręgowego. Jest to rodzaj niepełnego uszkodzenia rdzenia, który często pojawia się po urazie prowadzącym do nadmiernego wyprostowania szyi, szczególnie u osób z wcześniej zwężonym kanałem kręgowym.
Charakterystyczne jest to, że osłabienie może być większe w kończynach górnych, niż w dolnych. Pacjent może mieć problem z poruszaniem dłońmi, zapinaniem guzików, chwytaniem przedmiotów czy wykonywaniem precyzyjnych ruchów, podczas gdy nogi pozostają względnie sprawne.
Mogą pojawić się również zaburzenia czucia, pieczenie, mrowienie lub ból. W niektórych przypadkach u pacjentów mogą występować problemy z kontrolowaniem pęcherza.
Objawy mogą nasilać z czasem
Uraz rdzenia kręgowego nie zawsze kończy się na pierwszym momencie zdarzenia. Bezpośrednie uszkodzenie tkanek może zostać dodatkowo pogłębione przez obrzęk, krwawienie lub inne procesy zachodzące po urazie.
Dlatego po wypadku nie należy bagatelizować nowych objawów neurologicznych, nawet jeśli początkowo wydawały się niewielkie. Szczególnej uwagi wymagają narastające drętwienie lub osłabienie kończyn, pogorszenie chodu, problemy z koordynacją, zaburzenia czucia czy pojawienie się problemów z oddawaniem moczu lub stolca.
Kiedy po urazie trzeba pilnie szukać pomocy?
Jeśli doszło do urazu szyi lub głowy i pojawiają się objawy sugerujące uszkodzenie rdzenia, potrzebna jest pilna ocena medyczna. Dotyczy to zwłaszcza:
- nagłego osłabienia jednej lub kilku kończyn,
- drętwienia albo utraty czucia,
- problemów z chodzeniem lub utrzymaniem równowagi,
- utraty kontroli nad pęcherzem lub zwieraczem,
- zaburzeń oddychania,
- silnego bólu szyi lub pleców po urazie,
- nowych, gwałtownych doznań elektrycznych przebiegających od szyi w dół ciała.
Przy podejrzeniu urazu kręgosłupa nie powinno się samodzielnie poruszać poszkodowaną osobą ani próbować "rozruszać" szyi. Zaleca się wezwanie pomocy i ograniczenie ruchów głowy oraz szyi do czasu przyjazdu służb medycznych.
Diagnozowanie urazu rdzenia
Podczas badania lekarz ocenia między innymi siłę mięśni, czucie, odruchy, możliwość wykonywania określonych ruchów oraz sposób chodzenia. W zależności od sytuacji konieczne może być wykonanie badań obrazowych.
Tomografia komputerowa jest przydatna między innymi do oceny kości i ewentualnych złamań. Rezonans magnetyczny pozwala natomiast dokładniej ocenić rdzeń kręgowy, krążki międzykręgowe, więzadła, obrzęk, krwawienie czy ucisk na struktury nerwowe.
W przypadku objawów sugerujących chorobę rdzenia szyjnego rezonans może być szczególnie istotny, ponieważ pozwala szukać zmian, których nie widać w prostym badaniu rentgenowskim.
Po urazie szyi brak intensywnego bólu nigdy nie powinien być traktowany jako dowód, że wszystko jest w porządku. Rdzeń kręgowy może zostać uszkodzony w sposób niepełny, a pierwszym sygnałem problemu mogą być zaburzenia czucia, osłabienie, problemy z rękami lub charakterystyczne "prądy" pojawiające się przy pochylaniu głowy.
Najważniejsza zasada jest prosta: po urazie szyi nowe zaburzenia czucia, ruchu, równowagi, oddawania moczu lub inne objawy neurologiczne wymagają pilnej oceny medycznej, nawet jeśli sama szyja nie boli.
Źródło:
- https://journals.viamedica.pl/polski_przeglad_neurologiczny/article/download/PPN.2019.0033/50091
- https://journals.viamedica.pl/polski_przeglad_neurologiczny/article/download/PPN.2021.0001/55448
