Spis treści:
- Niewielkie osłabienie pracy serca może wpływać na mózg
- Co dokładnie odkryli badacze?
- Tak serce wpływa na pracę mózgu
- Inne powiązania między pracą serca a mózgu
- Sposoby na zmniejszenie ryzyka wystąpienia demencji
- Serce może ostrzegać o problemach z pamięcią
- Zdrowe serce to większa szansa na sprawny mózg
Niewielkie osłabienie pracy serca może wpływać na mózg
Do tej pory największą uwagę zwracano na poważne choroby układu krążenia, takie jak niewydolność serca, migotanie przedsionków czy przebyty zawał. Ich związek z pogorszeniem funkcji poznawczych został już dobrze udokumentowany.
Nowe badanie sugeruje jednak, że problem może zaczynać się znacznie wcześniej. Naukowcy wykazali, że nawet subtelne obniżenie wydolności serca - często niewywołujące żadnych dolegliwości - może być związane z mikrouszkodzeniami w tych obszarach mózgu, które odpowiadają za pamięć i procesy poznawcze. To kluczowa obserwacja, ponieważ zmiany te mogą pojawiać się na długo przed wystąpieniem pierwszych objawów demencji.
Zobacz również:
Co dokładnie odkryli badacze?
W czasopiśmie JNeurosci - The Journal of Neuroscience opublikowano badania, którym przewodziła Xia Zhang, doktorant w Instytucie Maxa Plancka ds. Nauk Poznawczych i Mózgu w Niemczech.
W przebiegu badania naukowcy śledzili losy 73 uczestników badania, przez około 3,5 roku. Uczestnicy badania mieli średnio około 55 lat, a wśród nich znalazły się zarówno osoby z już rozpoznaną niewydolnością serca, jak i osoby bez rozpoznanej niewydolności serca, ale z podejrzeniem choroby wieńcowej.
Naukowcy odkryli, że nawet niewielkie zaburzenia czynności serca, takie jak te występujące u uczestników badania bez w pełni zdiagnozowanej niewydolności serca, mogą być czynnikiem, który powoduje niewielkie uszkodzenia w tkankach mózgu, zwłaszcza w obszarach powiązanych m.in. z chorobą Alzheimera.
Chodzi przede wszystkim o zmiany w istocie białej mózgu oraz w połączeniach między komórkami nerwowymi. Takie uszkodzenia nie powodują od razu problemów z pamięcią, ale z czasem mogą przyspieszać proces neurodegeneracji.
Badacze podkreślają, że wyniki nie dowodzą jeszcze bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego. Pokazują jednak wyraźną zależność między pogarszającą się pracą serca a zmianami, które są uznawane za wczesne markery choroby Alzheimera.
"Mózg w dużej mierze zależy od stabilnego przepływu krwi i dostarczania tlenu. Jeśli serce nie pompuje krwi wydajnie, nawet w subtelny sposób, mózg może z czasem ucierpieć" - wyjaśniła Zhang.
Tak serce wpływa na pracę mózgu
Mózg jest jednym z najbardziej wymagających narządów w organizmie. Choć stanowi zaledwie około 2 proc. masy ciała, to zużywa aż 20 proc. tlenu i energii dostarczanych przez krew.
Każde, nawet niewielkie pogorszenie pracy serca może oznaczać, że do mózgu dociera mniej tlenu oraz składników odżywczych. Jeśli taki stan utrzymuje się przez lata, może to prowadzić do przewlekłego niedokrwienia drobnych naczyń, uszkodzeń komórek nerwowych i stopniowego pogorszenia funkcji poznawczych.
To właśnie dlatego zdrowie naczyń krwionośnych oraz serca jest jednym z najważniejszych elementów profilaktyki demencji.
Inne powiązania między pracą serca a mózgu
Nowe wyniki wpisują się w coraz większą liczbę badań pokazujących, że choroby układu krążenia i demencja są ze sobą ściśle powiązane. Wcześniejsze badania prowadzone w tym zakresie ujawniły, że u pacjentów z niewydolnością serca istnieje większe ryzyko związane z pogorszeniem funkcji poznawczych.
Ponadto udowodniono, że migotanie przedsionków także zwiększa ryzyko wystąpienia demencji, a przebyty zawał mięśnia sercowego może pogarszać pamięć.
Nieprawidłowości anatomiczne, np. w budowie lewego przedsionka serca, mogą zwiększyć ryzyko demencji nawet wtedy, gdy u chorego nie stwierdza się migotania przedsionków.
Coraz częściej mówi się więc o tzw. osi serce-mózg, czyli wzajemnym wpływie obu narządów na swoje funkcjonowanie.
Sposoby na zmniejszenie ryzyka wystąpienia demencji
Choć na wiek czy geny nie mamy wpływu, lekarze nieustannie podkreślają, że wiele czynników ryzyka demencji można ograniczyć. Kluczowe znaczenie ma przede wszystkim dbanie o układ sercowo-naczyniowy, a to, co ma wpływ na zmniejszenie ryzyka chorób, to:
- regularna aktywność fizyczna,
- utrzymywanie prawidłowego ciśnienia tętniczego,
- kontrolowanie poziomu cholesterolu i cukru we krwi,
- zdrowe odżywianie,
- utrzymanie prawidłowej masy ciała,
- odpowiednia ilość snu,
- unikanie palenia tytoniu.
Takie działania zmniejszają ryzyko chorób serca, udaru mózgu, a tym samym mogą ograniczać prawdopodobieństwo rozwoju demencji.
Serce może ostrzegać o problemach z pamięcią
Autorzy badania zwrócili również uwagę, że ocena pracy serca może w przyszłości stać się jednym z elementów wczesnego wykrywania osób zagrożonych chorobami neurodegeneracyjnymi.
Jeżeli kolejne badania potwierdzają te obserwacje, lekarze będą mogli znacznie wcześniej identyfikować pacjentów wymagających intensywniejszej profilaktyki. To szczególnie ważne, ponieważ proces prowadzący do choroby Alzheimera rozpoczyna się często kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt lat przed pojawieniem się pierwszych objawów.
Zdrowe serce to większa szansa na sprawny mózg
Praca serca jest bezpośrednio połączona z funkcjonowaniem mózgu i odwrotnie. Nawet niewielkie zaburzenia pracy serca mogą współwystępować z bardzo wczesnymi zmianami w mózgu, które w przyszłości mogą sprzyjać rozwojowi demencji. Choć nie oznacza to, że każda osoba z problemami kardiologicznymi zachoruje na alzheimera, to wyniki pokazują, jak ważna jest profilaktyka chorób układu krążenia.
Regularne badania, kontrola ciśnienia tętniczego, aktywny tryb życia i zdrowa dieta mogą chronić nie tylko serce, ale również pamięć oraz sprawność umysłową w starszym wieku.
Źródło:
- https://www.medicalnewstoday.com/articles/even-the-smallest-heart-issues-may-raise-dementia-risk-new-study-finds
- Agnieszka Wojdyła-Hordyńska, Oddział Kardiologii, Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Opolu. Demencja i mikrozatorowość w migotaniu przedsionków; https://publisherspanel.com/api/files/view/1180140.pdf
