Spis treści:
- Przyczyny krwotoku śródmózgowego
- Czynniki ryzyka krwawienia śródmózgowego
- Objawy udaru krwotocznego
- Diagnostyka krwawienia śródmózgowego
- Leczenie udaru krwotocznego
- Pierwsza pomoc w udarze krwotocznym
Przyczyny krwotoku śródmózgowego
Podstawową przyczyną krwotoku śródmózgowego jest uszkodzenie naczyń krwionośnych zaopatrujących mózg w krew. Może to nastąpić pod wpływem różnych czynników, jednak najczęściej krwawienie jest wynikiem urazów w okolicy głowy, pęknięcia tętniaka bądź malformacji tętniczo-żylnych. Do urazów, które niosą ze sobą największe ryzyko krwotoku śródmózgowego zalicza się m.in. silne uderzenia w okolicę głowy ostrymi bądź tępymi przedmiotami (np. młotkiem lub nożem), upadki z wysokości czy też wypadki komunikacyjne. Tętniaki i malformacje tętniczo-żylne są zwykle przyczyną krwawień do przestrzeni podpajęczynówkowej. Czasem jednak w wyniku ich pęknięcia część krwi może gromadzić się również w obrębie tkanki mózgowej, prowadząc do rozwoju krwotoku śródmózgowego i powstania krwiaka.
Czynniki ryzyka krwawienia śródmózgowego
Wiele czynników ryzyka krwotoku śródmózgowego wiąże się z nieprawidłowym stylem życia i niewłaściwymi nawykami, jednak jego rozwojowi sprzyjają również niektóre choroby i leki. Najbardziej narażone na krwotok do mózgu i powstanie krwiaka są m.in. osoby:
- chorujące na nadciśnienie tętnicze - nadciśnienie jest głównym czynnikiem ryzyka, szacuje się aż 70-80 proc. chorych z udarem krwotocznym ma zbyt wysokie ciśnienie tętnicze;
- palące papierosy - palenie tytoniu zwiększa ryzyko krwotoku śródmózgowego nawet 2,5-krotnie;
- nadużywające alkoholu i stosujące używki stymulujące układ nerwowy (np. kokaina, amfetamina);
- z zaburzeniami krzepnięcia, m.in. niedoborami czynników krzepnięcia bądź małopłytkowością;
- z wykrytymi nieprawidłowościami w budowie naczyń mózgowych, takich jak tętniaki, malformacje tętniczo-żylne, naczyniaki czy przetoki;
- przyjmujące przewlekle leki obniżające krzepliwość krwi, np. heparynę, kwas acetylosalicylowy czy doustne antykoagulanty stosowane m.in. u pacjentów z migotaniem przedsionków.
Objawy udaru krwotocznego
Najczęściej krwotok śródmózgowy rozpoczyna się nagłym, bardzo silnym bólem głowy, który nierzadko jest opisywany przez pacjentów jako najsilniejszy, jakiego kiedykolwiek doświadczyli. Przy masywnych krwotokach chory może stracić przytomność i od samego początku znajdować się w stanie śpiączki. Wylewająca się w obrębie mózgu krew tworzy efekt masy, która rozpiera otaczające tkanki i powoduje wzrost ciśnienia wewnątrzczaszkowego. Jest to przyczyną intensywnych, chlustających wymiotów, zaburzeń widzenia a nawet napadów padaczkowych.
Diagnostyka krwawienia śródmózgowego
W diagnostyce krwotoku śródmózgowego liczy się przede wszystkim czas. Podstawowym badaniem, które szybko i z dużą dokładnością jest w stanie wykryć wynaczynioną krew w obrębie ośrodkowego układu nerwowego jest tomografia komputerowa głowy. Po podaniu kontrastu możliwe jest również uwidocznienie tętniaka bądź malformacji tętniczo-żylnych, które mogą być przyczyną krwawienia. Badanie rezonansu magnetycznego ma mniejszą przydatność, ponieważ trwa długo, co w sytuacji zagrożenia życia może opóźnić rozpoczęcie niezbędnego leczenia. Dodatkowo w porównaniu do tomografii komputerowej jest mniej czułe w wykrywaniu świeżego krwiaka.
Osobie z podejrzeniem krwotoku śródmózgowego wykonuje się również badania krwi, przede wszystkim oceniające stan układu krzepnięcia. Są to m.in. morfologia krwi, czas protrombinowy, INR czy stężenie D-dimerów. Oznacza się również poziom cholesterolu i glukozy we krwi, aby wykryć obecność potencjalnych czynników ryzyka udaru krwotocznego.
Leczenie udaru krwotocznego
Celem terapii udaru krwotocznego jest przede wszystkim utrzymanie podstawowych funkcji życiowych chorego i ograniczenie powiększania się krwiaka. Chorzy w ciężkim stanie wymagają stałego monitorowania ciśnienia tętniczego, tętna i saturacji. Czasami aby utrzymać oddech może być potrzebna tlenoterapia lub podłączenie do respiratora. W terapii stosuje się leki obniżające ciśnienie tętnicze krwi, a w razie potrzeby również leki przeciwpadaczkowe łagodzące obrzęk mózgu. U pacjentów z poziomem glukozy we krwi przekraczającym 180 mg/dl podaje się insulinę, aby obniżyć glikemię.
U chorych, których stan mimo odpowiedniego leczenia nie ulega poprawie, może być konieczne chirurgiczne usunięcie krwiaka. Jeśli jest on zlokalizowany blisko pokrywy czaszki, można przeprowadzić kraniotomię, czyli wycięcie pokrywy czaszki. Natomiast krwiaki w głębokich partiach mózgu można usunąć przy pomocy aspiracji endoskopowej lub stereotaktycznej.
Zobacz również:
Pierwsza pomoc w udarze krwotocznym
Jeżeli kiedykolwiek zauważysz u kogoś bliskiego objawy krwotoku śródmózgowego, nie czekaj z szukaniem pomocy. Czas ma tutaj kluczowe znaczenie - im chory szybciej otrzyma profesjonalną opiekę, tym większe są szanse na przeżycie i zatrzymanie krwotoku. Jak najszybciej zadzwoń więc po karetkę, natomiast do czasu jej przyjazdu zadbaj o komfort chorego.
Jeżeli chory jest przytomny, ułóż w pozycji półleżącej. W przeciwnym wypadku ułóż chorego w pozycji bezpiecznej, na boku, tak aby w razie wymiotów nie doszło do zachłyśnięcia. W razie potrzeby możesz przykryć chorego kocem, aby zapewnić mu ciepło.
Pamiętaj, aby nigdy nie dawać nic do jedzenia bądź picia, ponieważ osoba w trakcie udaru może mieć osłabione mięśnie twarzy i gardła, przez co ryzyko zadławienia się jest bardzo wysokie.
Stale kontroluj, czy chory oddycha. Jeśli nie, jak najszybciej rozpocznij resuscytację krążeniowo-oddechową: trzydzieści uciśnięć klatki piersiowej na przemian z dwoma oddechami ratowniczymi. Jeżeli nie czujesz się na siłach, aby wykonać oddechy ratownicze, kontynuuj same uciśnięcia klatki piersiowej. Najlepiej, aby resuscytację przeprowadzały co najmniej dwie zmieniające się co 2 minuty osoby, ponieważ wbrew pozorom jest to spory wysiłek i szybko wywołuje zmęczenie.
CZYTAJ TAKŻE:
Objawy wstrząśnienia mózgu. To groźny dla zdrowia stan
Piski w uszach świadczą o problemach zdrowotnych
Pasożyty w mózgu zmieniają osobowość. Jakie są objawy?
