Spis treści:
- Czym jest duszność w POChP?
- Leczenie zgodnie z zaleceniami lekarza
- Technika oddychania przez "zasznurowane usta"
- Zachowaj spokój podczas napadu duszności
- Regularna aktywność fizyczna ważna w POChP
- Rozważ rehabilitację oddechową
- Unikaj czynników nasilających objawy
- Zadbaj o odpowiednią masę ciała i dietę
- Rzucenie palenia jest konieczne
- Kiedy duszność wymaga pilnej pomocy medycznej?
Czym jest duszność w POChP?
POChP prowadzi do trwałego zwężenia dróg oddechowych oraz uszkodzenia tkanki płucnej. Powietrze ma trudności zarówno z dostaniem się do płuc, jak i z ich opuszczeniem. W efekcie chory może odczuwać brak powietrza, ucisk w klatce piersiowej lub konieczność wykonywania coraz głębszych oddechów.
Duszność często nasila się podczas:
- chodzenia po schodach,
- szybkiego marszu,
- noszenia zakupów,
- wykonywania prac domowych,
- infekcji dróg oddechowych,
- przebywania w zadymionych lub zanieczyszczonych pomieszczeniach.
Leczenie zgodnie z zaleceniami lekarza
Podstawą leczenia POChP są leki rozszerzające oskrzela, a u części pacjentów również wziewne glikokortykosteroidy lub inne preparaty. Regularne stosowanie leków zmniejsza nasilenie objawów, poprawia przepływ powietrza i ogranicza ryzyko zaostrzeń.
Równie ważna jest prawidłowa technika korzystania z inhalatora. Nawet najlepiej dobrany lek może działać słabiej, jeśli jest stosowany nieprawidłowo. Warto okresowo poprosić lekarza lub farmaceutę o sprawdzenie techniki inhalacji.
Zobacz również:
Technika oddychania przez "zasznurowane usta"
Jedną z najskuteczniejszych metod łagodzenia duszności jest oddychanie przez lekko zaciśnięte usta.
Jak to zrobić?
- Wykonaj spokojny wdech przez nos.
- Delikatnie zaciśnij usta, jak podczas gwizdania.
- Powoli wydychaj powietrze przez 2-3 razy dłuższy czas niż trwał wdech.
Technika ta pomaga utrzymać drożność małych dróg oddechowych, ułatwia opróżnianie płuc z powietrza i zmniejsza uczucie braku tchu.
Zachowaj spokój podczas napadu duszności
Silna duszność może wywoływać lęk, który dodatkowo przyspiesza oddech i pogarsza samopoczucie.
Jeżeli pojawi się nagły epizod duszności, należy przede wszystkim przerwać aktualnie wykonywaną czynność i się zatrzymać. Następnie warto oprzeć ręce albo na kolanach, albo o blat stołu. Chorym na POChP łatwiej oddycha się w pozycji lekko pochylonej, dlatego - opierając się np. o blat stołu - warto pochylić tułów.
Kolejnym istotnym krokiem jest skoncentrowanie się na oddechu - należy oddychać powoli, przez zaciśnięte usta. W trakcie napadu duszności nie należy też mówić ani się ruszać - zmniejszy to uczucie braku tchu.
Chorując na POChP zawsze należy mieć przy sobie leki.
Regularna aktywność fizyczna ważna w POChP
Choć wiele osób z POChP unika ruchu z obawy przed dusznością, brak aktywności prowadzi do osłabienia mięśni i jeszcze większych trudności podczas wysiłku.
Nie trzeba intensywnych treningów, by poprawić wydolność oddechową i wzmocnić mięśnie. Pacjenci mogą postawić na taką aktywność, jak codzienny spacer czy jazda na rowerku stacjonarnym. Ważne są także ćwiczenia oddechowe.
W przypadku POChP kluczowa może być rehabilitacja oddechowa - dzięki niej pacjent nauczy się, jak prawidłowo oddychać i radzić sobie z napadem duszności.
W przypadku jakiejkolwiek aktywności fizycznej należy pamiętać, by program ćwiczeń był dostosowany do możliwości chorego, najlepiej po konsultacji z fizjoterapeutą.
Rozważ rehabilitację oddechową
Rehabilitacja pulmonologiczna to kompleksowy program obejmujący ćwiczenia fizyczne, trening oddechowy oraz edukację pacjenta. Badania pokazują, że może ona zmniejszać duszność, poprawiać wydolność fizyczną i jakość życia osób z POChP.
Unikaj czynników nasilających objawy
Duszność może być wywoływana lub nasilana przez:
- dym tytoniowy,
- smog,
- silne zapachy,
- zimne powietrze,
- infekcje wirusowe i bakteryjne.
Jeśli to możliwe, warto ograniczać kontakt z tymi czynnikami oraz regularnie wietrzyć pomieszczenia.
Zadbaj o odpowiednią masę ciała i dietę
Nadwaga zwiększa obciążenie układu oddechowego, natomiast niedowaga może prowadzić do osłabienia mięśni odpowiedzialnych za oddychanie.
W codziennej diecie warto uwzględnić odpowiednią ilość białka, warzywa i owoce, produkty pełnoziarniste i należy pamiętać o odpowiednim nawodnieniu. Przy nasilonej duszności pomocne mogą być mniejsze, ale częściej spożywane posiłki.
Rzucenie palenia jest konieczne
Zaprzestanie palenia jest najważniejszym działaniem spowalniającym postęp POChP. Korzyści pojawiają się niezależnie od wieku i stopnia zaawansowania choroby. Rzucenie palenia zmniejsza tempo pogarszania się czynności płuc oraz ryzyko kolejnych zaostrzeń.
Wieloletnie badanie Lung Health Study wykazało, że rzucenie palenia nie tylko spowalnia pogarszanie się czynności płuc, ale już w pierwszym roku może przynieść niewielką poprawę wydolności oddechowej.
Tempo późniejszego pogarszania się czynności płuc było o około 50 proc. wolniejsze niż u osób nadal palących (31 ml/rok vs 62 ml/rok), a korzyści obserwowano nawet u długoletnich palaczy i osób z już rozpoznaną chorobą.
Kiedy duszność wymaga pilnej pomocy medycznej?
Nie każda duszność oznacza stan nagły, jednak należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem lub wezwać pomoc medyczną, jeśli:
- duszność pojawiła się nagle i jest znacznie silniejsza niż zwykle,
- występują trudności z mówieniem z powodu braku tchu,
- pojawia się zasinienie ust lub palców,
- występuje ból w klatce piersiowej,
- leki przynoszą znacznie mniejszą ulgę niż zazwyczaj,
- duszności towarzyszy wysoka gorączka lub odkrztuszanie dużej ilości ropnej wydzieliny.
Duszność w POChP może znacząco utrudniać codzienne funkcjonowanie, jednak odpowiednie leczenie, regularna aktywność fizyczna, ćwiczenia oddechowe oraz unikanie czynników drażniących pozwalają wielu pacjentom skuteczniej kontrolować objawy.
Źródła:
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11668769/
- https://www.mp.pl/pacjent/pochp/podstawoweinformacje/54198,przewlekla-obturacyjna-choroba-pluc-pochp/
