Spis treści:
- Jaskra - co to za choroba?
- Tak postępuje choroba - jak postępuje jaskra?
- W Polsce choruje prawie milion osób
- Pierwsze objawy jaskry
- Czynniki ryzyka zachorowania na jaskrę
- Jaskra - czy można zatrzymać chorobę?
- Dlaczego profilaktyka jest kluczowa?
Jaskra - co to za choroba?
Jaskra to przewlekła choroba oczu prowadząca do stopniowego uszkodzenia nerwu wzrokowego. Nerw ten odpowiada za przekazywanie bodźców wzrokowych z oka do mózgu. Gdy ulega zniszczeniu, pole widzenia zaczyna się zawężać, aż w skrajnych przypadkach dochodzi do całkowitej ślepoty. Co ważne - zmian spowodowanych jaskrą nie da się cofnąć.
Najczęściej jaskra wiąże się z podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym, ale choroba może rozwijać się również przy wartościach mieszczących się w normie. To sprawia, że jest szczególnie podstępna i trudna do wykrycia bez regularnych badań okulistycznych.
Tak postępuje choroba - jak postępuje jaskra?
W zdrowym oku ciecz wodnista jest stale produkowana i odprowadzana przez specjalny system odpływu. W jaskrze mechanizm ten zostaje zaburzony, ciecz nie odpływa prawidłowo, co prowadzi do wzrostu ciśnienia wewnątrz gałki ocznej. Podwyższone ciśnienie stopniowo uszkadza włókna nerwu wzrokowego.
Wyróżnia się kilka typów jaskry, z czego najczęstsza jest jaskra pierwotna otwartego kąta. Rozwija się powoli i przez długi czas nie daje wyraźnych objawów.
Znacznie rzadsza, ale groźniejsza, jest jaskra zamkniętego kąta - może dawać nagłe i silne dolegliwości, takie jak ostry ból oka, nudności czy gwałtowne pogorszenie widzenia.
Zobacz również:
W Polsce choruje prawie milion osób
Szacuje się, że na świecie na jaskrę choruje ponad 70 milionów osób, a liczba ta stale rośnie wraz ze starzeniem się społeczeństw. W Polsce problem ten może dotyczyć około 800 tysięcy osób, z czego nawet połowa nie wie o swojej chorobie. Jaskra jest jedną z głównych przyczyn ślepoty u osób po 60. roku życia, ale może występować również u ludzi młodszych, a nawet u dzieci.
Pierwsze objawy jaskry
W początkowym stadium jaskra zazwyczaj nie boli i nie pogarsza ostrości wzroku. Pierwsze objawy są niespecyficzne, dlatego łatwo je przeoczyć.
Jak choroba daje o sobie znać? To typowe objawy jaskry:
- stopniowe zawężanie pola widzenia (tzw. widzenie tunelowe),
- częste bóle głowy lub migreny,
- uczucie zmęczenia oczu,
- łzawienie i pieczenie oczu,
- widzenie kolorowych "halo" wokół źródeł światła,
- trudności z widzeniem o zmierzchu.
W ostrym ataku jaskry objawy są nagłe i bardzo nasilone. Pojawia się silny ból oka, zaczerwienienie, nudności, wymioty i gwałtowny spadek widzenia. Taki stan wymaga natychmiastowej pomocy lekarskiej.
Czynniki ryzyka zachorowania na jaskrę
Ryzyko rozwoju jaskry wzrasta wraz z wiekiem, ale nie jest to jedyny czynnik. Do najważniejszych należą:
- wiek powyżej 40-50 lat,
- występowanie jaskry w rodzinie,
- nadciśnienie tętnicze i choroby serca,
- cukrzyca,
- długotrwałe stosowanie sterydów,
- cienka rogówka,
- przebyte urazy oka,
- krótkowzroczność lub dalekowzroczność.
Osoby z grupy podwyższonego ryzyka powinny regularnie kontrolować wzrok, nawet jeśli nie odczuwają żadnych dolegliwości.
Jaskra - czy można zatrzymać chorobę?
Leczenie jaskry polega na obniżeniu ciśnienia wewnątrzgałkowego i spowolnieniu postępu choroby. Najczęściej stosuje się:
- leczenie farmakologiczne - krople do oczu, które zmniejszają produkcję cieczy wodnistej lub poprawiają jej odpływ. Wymagają regularnego stosowania, często do końca życia;
- leczenie laserowe - zabiegi laserowe poprawiające odpływ cieczy z oka. Są mało inwazyjne i mogą zmniejszyć konieczność stosowania kropli;
- leczenie chirurgiczne - stosowane w zaawansowanych przypadkach, gdy inne metody nie przynoszą efektów. Celem operacji jest stworzenie nowej drogi odpływu cieczy.
Warto podkreślić, że leczenie nie przywraca utraconego wzroku, ale może skutecznie zatrzymać dalsze jego pogarszanie.
Dlaczego profilaktyka jest kluczowa?
Jaskra przez długi czas rozwija się bezobjawowo, dlatego jedyną skuteczną formą profilaktyki są regularne badania okulistyczne.
Pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego, ocena dna oka i pola widzenia mogą uratować wzrok. W przypadku tej choroby czas ma ogromne znaczenie - im wcześniej zostanie wykryta, tym większa szansa na zachowanie dobrej jakości widzenia na długie lata.
Źródła:
https://www.mp.pl/pacjent/okulistyka/chorobyoczu/jaskra/73325,jaskra
https://www.termedia.pl/Journal/-98/pdf-27096-10
https://www.nfz-zielonagora.pl/system/obj/363_53z9_2006.pdf
