Spis treści:
- Czym jest udar oka?
- Najczęstsze przyczyny udaru oka
- Objawy udaru oka
- Czy udar oka jest poważny?
- Leczenie i rokowanie po udarze oka
Czym jest udar oka?
Choć termin ,,udar" kojarzy się zazwyczaj z mózgiem, ten sam proces może dotyczyć również oczu. Medycznie nazywa się go niedrożnością naczyń siatkówki i mówiąc najprościej: polega na nagłym zablokowaniu przepływu krwi.
Siatkówka to kluczowa część oka, która zamienia światło w obrazy i przesyła je do mózgu - aby mogła to robić, potrzebuje stałych dostaw tlenu. Gdy w tętnicy zaopatrującej oko lub w jej mniejszych odnogach pojawi się zator, np. skrzeplina, dochodzi do ,,odcięcia zasilania". W efekcie siatkówka przestaje prawidłowo komunikować się z mózgiem, co skutkuje zanikiem pola widzenia.
Najczęstsze przyczyny udaru oka
Warto dokładniej wyjaśnić, kto jest najbardziej narażony na udar oka. Jak już wyjaśniliśmy, najczęstszą przyczyną jest zablokowanie naczynia przez materiał, który przywędrował z innego miejsca w organizmie, na przykład fragment blaszki miażdżycowej lub skrzeplina powstała w sercu - taki mechanizm nazywa się zatorowością. Zdarza się też, że krew w danym miejscu ulega zagęszczeniu i tworzy skrzep zamykający światło naczynia. W konsekwencji tkanki oka zostają pozbawione tlenu, a to może prowadzić do ich uszkodzenia, a nawet trwałego pogorszenia widzenia.
Na udar oka szczególnie narażone są osoby z chorobami układu krążenia: nadciśnieniem tętniczym, podwyższonym cholesterolem, miażdżycą czy chorobą wieńcową. Ryzyko rośnie także u osób po przebytym udarze, po 60 r.ż. oraz u mężczyzn. To w dużej mierze te same czynniki, które zwiększają ryzyko udaru mózgu.
Objawy udaru oka
Udar oka to sytuacja, w której liczy się każda minuta, jednak jego objawy bywają zdradliwe. W przeciwieństwie do wielu nagłych stanów medycznych, zazwyczaj nie wiąże się z bólem, co sprawia, że chorzy często zwlekają z szukaniem pomocy. Najważniejszym sygnałem ostrzegawczym jest nagłe, jednostronne i znaczne pogorszenie widzenia, które może nastąpić w ciągu zaledwie kilku minut. Pacjent może odnieść wrażenie, że przed okiem pojawiła się ciemna plama, narastające zamglenie lub męty.
Czy udar oka jest poważny?
Niestety, statystyki pokazują, że ze względu na brak bólu, średni czas zgłoszenia się do lekarza wynosi ponad 30 godzin: to o wiele za późno, by w pełni uratować siatkówkę.
Podczas badania okulista może dostrzec bardzo charakterystyczne zmiany, takie jak objaw wisienki (intensywnie czerwony punkt na dnie oka) czy zblednięcie tarczy nerwu wzrokowego. Warto pamiętać, że udar oka rzadko jest odizolowanym zdarzeniem; często stanowi sygnał ostrzegawczy przed udarem mózgu lub zawałem serca. Aż 78 proc. pacjentów po takim zdarzeniu dowiaduje się o istnieniu wcześniej niezdiagnozowanych chorób układu krążenia.
Jeśli zastanawiasz się czy udar oka jest poważnym zagrożeniem dla zdrowia, odpowiedź brzmi: niestety tak. Siatkówka jest niezwykle wrażliwa na brak tlenu. Jeśli dopływ krwi nie zostanie szybko przywrócony, zmiany stają się nieodwracalne, może poskutkować ślepotą.
Leczenie i rokowanie po udarze oka
Leczenie udaru oka zależy od przyczyny i rozległości zmian, ale zawsze ma jeden cel: jak najszybciej przywrócić prawidłowy przepływ krwi i ograniczyć uszkodzenia siatkówki. W praktyce stosuje się różne metody: od leków obniżających ciśnienie w oku lub pomagających rozpuścić skrzeplinę, po zabiegi laserowe zamykające nieszczelne naczynia.
W nagłych przypadkach wykonuje się też paracentezę, czyli bezpieczne upuszczenie niewielkiej ilości płynu z oka za pomocą cienkiej igły, co pozwala natychmiast zredukować niebezpieczny ucisk na nerw wzrokowy.
Pomocne bywają również bardziej nieszablonowe techniki, jak profesjonalny masaż zamkniętego oka czy terapia tlenem hiperbarycznym, polegająca na tym, że pacjent wdycha czysty tlen w specjalnej komorze, aby maksymalnie odżywić niedokrwione tkanki.
Trzeba jednak otwarcie powiedzieć: rokowania zależą od skali zatoru. Choć mniejsze blokady dają większą szansę na powrót do sprawności, to nawet przy najlepszym leczeniu może dojść do częściowej utraty widzenia.
Źródła:
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11306586/
- https://newsroom.heart.org/news/stroke-affecting-the-eye-requires-immediate-treatment-can-signal-future-vascular-events
