Spis treści:
- Epidemia krótkowzroczności - pacjentów wciąż przybywa
- Nie tylko ekrany prowadzą do krótkowzroczności
- Dlaczego światło ma tak duże znaczenie?
- Naturalne światło jako ochrona dla oczu
- Profilaktyka jest kluczowa w ochronie wzroku
- Całkiem nowe zalecenia okulistyczne
- Zmiany w stylu życia zmieniają oczy
Epidemia krótkowzroczności - pacjentów wciąż przybywa
Według ekspertów liczba osób z krótkowzrocznością rośnie w tempie, którego wcześniej nie obserwowano. W wielu krajach Europy i Ameryki Północnej problem dotyczy już niemal połowy młodych dorosłych, a w części Azji nawet większości populacji uczniów.
Krótkowzroczność polega na tym, że oko staje się zbyt wydłużone. Obraz zamiast na siatkówce ogniskuje się przed nią, przez co dalekie obiekty są rozmazane. Do tej pory sądzono, że główną przyczyną jest nadmierna praca wzrokowa z bliska: czytanie, nauka czy właśnie korzystanie z urządzeń elektronicznych.
Nowe badanie sugeruje jednak, że to tylko część prawdy.
Nie tylko ekrany prowadzą do krótkowzroczności
Badacze z SUNY College of Optometry opisali swoje odkrycia w prestiżowym czasopiśmie naukowym Cell Reports, a ich wnioski mogą zmienić sposób, w jaki myślimy o zdrowiu oczu i profilaktyce wad wzroku. Zespół kierowany przez neurobiologa widzenia, prof. José-Manuel Alonso, postawił pytanie: co dokładnie dzieje się w oku podczas długiego patrzenia z bliska?
Naukowcy zauważyli, że w czasie czytania lub pracy przy komputerze zachodzą jednocześnie trzy procesy:
- oczy ustawiają się bliżej siebie (konwergencja),
- soczewka zmienia kształt, by wyostrzyć obraz,
- źrenica zwęża się, regulując ilość światła.
- To właśnie ten ostatni element okazał się kluczowy. Badacze sugerują, że problemem może być nie samo patrzenie na ekran, lecz fakt, że większość takich aktywności wykonujemy w pomieszczeniach o stosunkowo słabym oświetleniu.
Dlaczego światło ma tak duże znaczenie?
Siatkówka oka nie jest jedynie "ekranem odbierającym obraz". To niezwykle aktywna tkanka nerwowa, która stale analizuje ilość i jakość światła. Gdy do oka dociera go zbyt mało, to zmienia się aktywność neuronów siatkówki, a układ wzrokowy dostaje inne sygnały o ostrości obrazu. Równocześnie mogą uruchamiać się też mechanizmy adaptacyjne, wpływające na wzrost gałki ocznej.
Według autorów badania długotrwałe funkcjonowanie w takich warunkach może sprzyjać stopniowemu wydłużaniu oka, czyli biologicznej podstawie krótkowzroczności.
Innymi słowy: nie tylko patrzymy z bliska, ale robimy to w środowisku, do którego nasze oczy nie są przystosowane.
Naturalne światło jako ochrona dla oczu
Już wcześniejsze obserwacje wskazywały, że dzieci spędzające więcej czasu na zewnątrz rzadziej rozwijają krótkowzroczność, a to najnowsze badanie pomaga zrozumieć dlaczego.
Światło dzienne jest wielokrotnie intensywniejsze niż oświetlenie domowe i pobudza większą liczbę receptorów w siatkówce. Oprócz tego stabilizuje procesu regulujące rozwój oka.
Naukowcy podkreślają, że nawet dobrze oświetlony pokój nie dorównuje jasności naturalnego dnia, a różnica może być kilkunasto- lub kilkudziesięciokrotna.
To może też tłumaczyć, dlaczego sama rezygnacja z ekranów nie zawsze zatrzymuje pogarszanie się wzroku.
- W jasnym świetle na zewnątrz źrenica zwęża się, aby chronić oko, a jednocześnie pozwala na dotarcie do siatkówki wystarczającej ilości światła. Kiedy ludzie skupiają się na przedmiotach znajdujących się blisko, takich jak telefony, tablety czy książki, źrenica również może się zwęzić - nie z powodu jasności, ale po to, by wyostrzyć obraz. W słabym oświetleniu to połączenie może znacząco zmniejszyć ilość światła docierającego do siatkówki - wyjaśnia współautorka badania, Urusha Maharjan z SUNY Optometry.
Profilaktyka jest kluczowa w ochronie wzroku
Wyniki badań nie oznaczają, że urządzenia elektroniczne są całkowicie neutralne. Pokazują raczej, że kluczowe są warunki, w jakich z nich korzystamy.
Okuliści coraz częściej rekomendują, by w codziennym życiu stosować kilka praktyk, które mogą uchronić wzrok przed jego pogorszeniem:
- zaleca się naukę i pracę przy mocnym, równomiernym oświetleniu,
- ważne są regularne przerwy od patrzenia z bliska,
- kluczowy jest czas spędzany na świeżym powietrzu, najlepiej codziennie
- warto zmieniać punktu skupienia wzroku co kilkanaście minut.
- Takie działania mogą wspierać naturalne mechanizmy regulujące rozwój oka.
Całkiem nowe zalecenia okulistyczne
Autorzy publikacji zaznaczają, że potrzebne są dalsze badania kliniczne, aby dokładnie określić wpływ światła na rozwój krótkowzroczności. Jednak już teraz ich model biologiczny łączy w spójną całość wiele wcześniejszych obserwacji.
To ważny krok, ponieważ dotychczasowe wyjaśnienia często skupiały się wyłącznie na zachowaniu użytkowników technologii. Nowe podejście uwzględnia fizjologię oka i działanie układu nerwowego. Możliwe, że w przyszłości zalecenia okulistyczne będą dotyczyć również minimalnego poziomu oświetlenia podczas nauki i pracy, a nie tylko ograniczenia czasu, jaki spędzamy przed ekranami.
Profilaktyka nie musi być skomplikowana ani kosztowna. Czasami wystarczy przesunąć biurko bliżej okna, włączyć dodatkową lampę lub zrobić krótki spacer w ciągu dnia.
Zmiany w stylu życia zmieniają oczy
Współczesny styl życia znacząco różni się od tego, do którego przystosowywał się nasz układ wzrokowy przez tysiące lat. Coraz więcej czasu spędzamy w zamkniętych przestrzeniach, skupieni na obiektach znajdujących się blisko twarzy.
Badanie naukowców z Nowego Jorku przypomina, że oczy potrzebują nie tylko odpoczynku od ekranów, ale przede wszystkim odpowiedniej ilości światła.
Źródło:
- https://www.eurekalert.org/news-releases/1116071
- https://www.mp.pl/pacjent/okulistyka/wadywzroku/74638,krotkowzrocznosc
