Czy refluks u niemowlaka mija? Poradnik dla rodziców

Refluks i ulewanie są bardzo często mylone przez rodziców. Tymczasem, choć mają podobne przyczyny, są to odmienne zjawiska.

Ulewanie, zwane inaczej regurgitacją, występuje znacznie częściej niż refluks. Polega na bezbolesnym, biernym cofaniu się wstępnie przetrawionej treści pokarmowej na zewnątrz, któremu nie towarzyszy odruch wymiotny. Oznacza to, że po posiłku z ust dziecka wydobywają się niewielkie ilości pokarmu. Ulewanie wiąże się zazwyczaj z niedojrzałością układu pokarmowego, a szczególnie zwieracza dolnego przełyku, który jeszcze nie funkcjonuje prawidłowo lub nie radzi sobie ze zbyt dużą objętością pokarmu podawanego jednorazowo.

Refluks również jest zjawiskiem fizjologicznym, ale polega na mimowolnym i nieświadomym cofaniu się treści pokarmowej do przełyku, bez wypływu na zewnątrz. Może się zdarzyć, że pokarm zostanie ponownie połknięty przez dziecko; wówczas mówi się o refluksie ukrytym.

Zarówno ulewanie, jak i refluks nie są przez dziecko odczuwane jako nieprzyjemne. To zjawiska nieinwazyjne i bezbolesne. Pojawiają się krótko po posiłku, nie towarzyszą im inne objawy i nie mają wpływu na zdrowy rozwój dziecka. Sam odruch cofania się pokarmu może sprawiać wrażenie niekomfortowego - dziecko może wyglądać, jakby miało się zanosić na wymioty - ale nie ma to negatywnego wpływu na jego zdrowie.

Jeśli jednak rodzic zauważy, że maluch zaczyna mieć problemy z przyjmowaniem pokarmów, odmawia jedzenia lub karmienie wywołuje u niego dyskomfort, a do tego nie przybiera na wadze i wykazuje obniżenie nastroju, nerwowość czy problemy ze snem, wówczas powinien skonsultować się ze specjalistą w celu dalszej diagnostyki.

Refluks u niemowlaka jest zjawiskiem fizjologicznym, dlatego nie można go zatrzymać. Można jednak sprawić, by był mniej kłopotliwy lub też występował rzadziej. O czym warto pamiętać, gdy maluch ma tendencję do refluksu?

• Unikać nadmiernej ilości pokarmu w jednym karmieniu.
• Pionizować dziecko po posiłku i pilnować odbijania.
• Zapewnić maluszkowi spokój i nie wykonywać z nim gwałtownych ruchów po karmieniu.
• W przypadku karmienia piersią zapewnić dziecku odpowiednią pozycję do karmienia, np. pozycję biologiczną, czyli leżąc na plecach z niemowlęciem ułożonym brzuszkiem do swojego brzucha, podpierając ręką jego głowę ułożoną na piersi.
• Gdy karmi się mlekiem modyfikowanym, należy pamiętać o odpowiednim doborze butelki oraz smoczka, które zapewnią dziecku prawidłowy przepływ mleka. Jeśli problemy nie zmniejszą się, warto rozważyć, po konsultacji z lekarzem, zmianę dotychczasowego mleka na inne lub - jeśli zajdzie konieczność - na żywność specjalnego przeznaczenia medycznego do postępowania dietetycznego w przypadku ulewań i refluksu.
• Nie należy karmić dziecka podczas płaczu, kiedy jest zdenerwowane. Wcześniej należy maluszka uspokoić, dzięki czemu nie będzie jadł zbyt łapczywie i łykał powietrza.
• Jeśli rodzice palą papierosy, powinni unikać narażania dziecka na wdychanie dymu tytoniowego, ponieważ osłabia on napięcie dolnego zwieracza przełyku, nasilając objawy refluksu.

Zarówno w przypadku częstego ulewania, jak i refluksu rodzice powinni pamiętać o odpowiedniej higienie jamy ustnej dziecka. Kwasy żołądkowe, wydostające się wraz z cofającą się treścią pokarmową, mogą sprzyjać namnażaniu się bakterii w jamie ustnej. Dlatego należy pilnować regularnego czyszczenia dziąseł, zębów i języka niemowlaka, np. z pomocą silikonowej nakładki na palec lub jałowego gazika nasączonego wodą.

Refluks u niemowląt zazwyczaj ustępuje samoistnie około 12. miesiąca życia, choć nie u wszystkich - każde dziecko rozwija się indywidualnie.

Jeśli refluks nie sprawia dziecku dyskomfortu, a opiekun nie zauważa niepokojących objawów, zwykle wystarczy cierpliwie przeczekać ten etap. Mimo to naturalne jest, że sytuacja może budzić niepokój - dlatego warto poznać sposoby, które pomagają zmniejszyć ryzyko refluksu u niemowlęcia i sprawić, by był jak najmniej uciążliwy zarówno dla dziecka, jak i rodzica.