Cechy charakterystyczne czerniaka - jednego z najgroźniejszych nowotworów złośliwych - naprawdę łatwo zapamiętać. Odpowiadają one pięciu początkowym literom alfabetu. To: A jak asymetria, B jak brzegi poszarpane, C jak czerwony, czarny, niejednolity kolor znamienia, D jak duży rozmiar i E jak ewolucja. Dlatego mówi się o "abecadle czerniaka".
Dermatolodzy i onkolodzy podkreślają, że znajomość tychże cech, a także regularna obserwacja skóry mogą pomóc we wcześniejszym wykryciu podejrzanych zmian. I najważniejsze - dać szansę na całkowite wyleczenie. Wcześnie wykryty i usunięty czerniak jest wyleczalny w ponad 90 proc. przypadków.
Abecadło czerniaka. Na co zwrócić uwagę?
Przyjrzyjmy się każdej z cech czerniaka.
- A, czyli asymetria (z ang. asymmetry) - zwróć uwagę na kształt zmiany. Czerniak jest asymetryczny względem każdej osi w odróżnieniu do łagodnych zmian, zwykle okrągłych lub owalnych. Zmiana nowotworowa daje też nieregularny obraz, złożony z wyniosłości nazywanych wyspami. Czerniak to np. znamię "wylewające się" na jedną stronę;
- B, czyli brzegi poszarpane (z ang. borders - granice) - kolejna uwaga dotycząca kształtu. Brzegi czerniaka są poszarpane, nierównomierne i posiadają zgrubienia;
- C, czyli czerwony, czarny, niejednolity kolor znamienia (z ang. colour) - kolor zmiany rzuca się w oczy już na starcie. Czerniak może mieć różnorodny kolor (czerwony, jasnobrązowy, a nawet czarny lub stalowy), przy czym rozkład barwnika jest nierównomierny - w jednym miejscu zmiana może być ciemniejsza, w drugim jaśniejsza. Szczególnie dobrze widoczne to jest w badaniu dermatoskopowym - nieinwazyjnym i bezbolesnym, które polega na dokładnym obejrzeniu skóry w powiększeniu;
- D, czyli duży rozmiar (z ang. diameter - średnica) - zmiana na skórze będzie też większa od innych, zazwyczaj powyżej 0,5 cm. D w "abecadle czerniaka" może nawiązywać również do ang. dynamics, czyli dynamiki zmian morfologicznych zachodzących w guzie;
- E, czyli ewolucja (z ang. evolving) - chodzi o postępujące zmiany zachodzące w znamieniu. E wywodzi się także z ang. elevation - w wolnym tłumaczeniu to "podniesienie", "wzrost", a nawiązuje do uwypuklenia powierzchni zmiany ponad poziom otaczającego ją naskórka.
Dodajmy, że znajdujące się na skórze zmiany mogą swędzieć, krwawić, a także pękać.
Wystarczy, że twoje znamię, pieprzyk itp. spełniają jedno z powyższych kryteriów. W takim przypadku pilnie udaj się na kontrolę do dermatologa lub chirurga onkologa.
Charakterystyczne cechy czerniaka przedstawiono na poniższej grafice:
IRz
