Spis treści:
- Powszechne objawy zapalenia zatok
- Skąd wiedzieć, że to zapalenie zatok?
- Skutki nieleczonego zapalenia zatok
- Kto jest szczególnie narażony na zapalenie zatok?
- Kiedy reagować natychmiast?
- Jak zapobiegać zapaleniu zatok?
Powszechne objawy zapalenia zatok
Kiedy zaczynamy czuć się niewyraźnie, cieknie nam z nosa, a zmęczenie, nie daje za wygraną, w pierwszej chwili myślimy, że dopadło nas zwykłe przeziębienie. Z kolei ból głowy i rozpieranie w obrębie twarzy, przypisujemy najczęściej migrenie. Nic dziwnego, objawy te są tak powszechne, że wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że mogą być one wynikiem czegoś zupełnie innego - zapalenia zatok.
Zatoki przynosowe to przestrzenie powietrzne, położone obustronnie w bezpośrednim sąsiedztwie jam nosa. Jednym z ich licznych zadań jest produkcja śluzu, wraz z którym usuwane są zanieczyszczenia i drobnoustroje. Gdy wszystko działa poprawnie, nie jest to zupełnie odczuwalne. Problem pojawia się, gdy zapalenie dosięga błon śluzowych zatok i śluz, nie może swobodnie odpływać. Wtedy w nieprzyjemnych okolicznościach często w ogóle dowiadujemy się o istnieniu tych struktur.
Skąd wiedzieć, że to zapalenie zatok?
Ostre zapalenie zatok najczęściej zaczyna się nagle. Można je podzielić na:
- wirusowe - to dobrze znane przeziębienie, trwa do 10 dni i ustępuje samoistnie;
- powirusowe - trwa powyżej 10 dni lub objawy nasilają się po upływie 5 dni;
- bakteryjne - definiuje się jako obecność co najmniej 3 z poniższych objawów
- ropnego wycieku z nosa (zwykle po jednej stronie),
- silnego bólu o konkretnej lokalizacji,
- gorączki powyżej 39°C;
- nasilenia dolegliwości po łagodnej fazie choroby.
Tak naprawdę nawet lekarze mają problem z odróżnieniem od siebie poszczególnych typów zapalenia zatok, ponieważ mogą w siebie przechodzić i mają podobne objawy. Najistotniejsze jest jednak by rozpoznać lub wykluczyć zapalenie bakteryjne - wymaga ono podania antybiotyków, których nie powinno stosować się bez wyraźnych wskazań. Tylko 0,5-2 proc. ostrych zapaleń zatok przynosowych jest spowodowanych bakteriami i wymaga antybiotykoterapii. Zdecydowanie najczęstszą przyczyną są wirusy!
Skutki nieleczonego zapalenia zatok
Ostre zapalenie zatok przynosowych może trwać nawet do 12 tygodni, czyli do ok. 3 miesięcy. Co więcej, zaniedbane lub niewłaściwie leczone zapalenie zatok może nieść powikłania, które, choć występują rzadko, bywają bardzo poważne. Zalicza się do nich np.:
- zapalenie tkanek oczodołu;
- ropień oczodołu;
- zakrzepicę zatoki;
- zapalenie kości i szpiku kostnego;
- zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych;
- ropień mózgu.
Wymienione zagrożenia dotyczą raczej wyłącznie zapalenia bakteryjnego, jednak ich wystąpienie może znacząco pogorszyć rokowanie.
Zobacz również:
Kto jest szczególnie narażony na zapalenie zatok?
Okazuje się, że niektóre osoby mają predyspozycje do tego, żeby zapalenie zatok dało im naprawdę "w kość". Mowa o pacjentach zmagających się z:
- alergią;
- wadami przegrody i bocznej ściany nosa (np. skrzywieniem przegrody nosowej);
- upośledzeniem transportu śluzowo-rzęskowego (mukowiscydozą, dyskinezą rzęsek);
- zaburzeniami odporności;
- powiększonym migdałkiem gardłowym.
Zobacz również:
Kiedy reagować natychmiast?
W chorobie o standardowym przebiegu dzień różnicy w zgłoszeniu się do lekarza pierwszego kontaktu raczej nie powinien wpłynąć na rokowanie pacjenta. Co innego kiedy pojawia się jakikolwiek z poniższych objawów, wtedy interwencja medyczna powinna być natychmiastowa i może wymagać zgłoszenia się do najbliższego Szpitalnego Oddziału Ratunkowego. Symptomy alarmowe to np.:
- obrzęk powiek;
- wytrzeszcz;
- zaburzona ruchomość gałek ocznych;
- podwójne widzenie;
- upośledzenie ostrości wzroku;
- silny ból głowy;
- obrzęk czoła;
- objawy zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych;
- objawy sepsy;
- objawy neurologiczne.
Zobacz również:
Jak zapobiegać zapaleniu zatok?
Zapobieganie zapaleniu zatok polega na minimalizowaniu czynników ryzyka i wzmacnianiu układu odpornościowego. Oto kilka praktycznych porad, które mogą pomóc w ochronie zatok:
- Nawilżaj powietrze - suche powietrze, zwłaszcza w okresie grzewczym, podrażnia błonę śluzową nosa i zatok. Nawilżacze powietrza lub proste rozwiązanie, takie jak miska z wodą ustawiona na kaloryferze, mogą znacznie poprawić jakość oddychania;
- Unikaj dymu papierosowego i zanieczyszczeń powietrza- palenie tytoniu oraz przebywanie w towarzystwie osób palących, podrażnia błonę śluzową zatok i zwiększają ryzyko infekcji.
- Zadbaj o odpowiednią higienę - częste mycie rąk, zwłaszcza w sezonie grypowym, ogranicza ryzyko kontaktu z wirusami odpowiedzialnymi za zapalenie zatok.
- Lecz alergie - osoby z alergiami powinny stosować leki przeciwhistaminowe i unikać alergenów. Skuteczne leczenie alergii może znacznie zmniejszyć ryzyko nawracających stanów zapalnych zatok.
- Wzmacniaj odporność - dieta bogata w warzywa, owoce, regularna aktywność fizyczna oraz unikanie nadmiernego stresu to podstawy wsparcia układu odpornościowego, który tylko w pełni sił, potrafi skutecznie zwalczyć patogeny.
Źródła:
Rekomendacje postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach układu oddechowego. Pod red. Walerii Hryniewicz, Piotra Albrechta, Andrzeja Radzikowskiego. Narodowy Program Ochrony Antybiotyków. 2016.
Fokkens WJ, Lund VJ, Hopkins C i wsp. Zapalenie zatok przynosowych i polipy nosa. Wytyczne europejskie EPOS 2020 - cz. 1. Med Prakt 2020.
CZYTAJ TAKŻE:
Prosty sposób na poprawę odporności. Nim sięgniesz po witaminy, zrób jedno
Z ogrodu wprost do domowej apteczki. Jak na zdrowie wpływa werbena?
