Spis treści:
- Cząber - właściwości lecznicze
- Jak stosować cząber?
- Estragon - właściwości zdrowotne
- Jak stosować estragon?
- Jałowiec - właściwości zdrowotne
- Jak stosować jałowiec?
Cząber - właściwości lecznicze
Cząber to roślina z rodziny jasnotowatych, tej samej, do której należą choćby melisa czy mięta. Pochodzi z południowej Europy i basenu Morza Śródziemnego, ale uprawiana jest dzisiaj w wielu miejscach na świecie. Dopóki na stołach nie pojawił się pieprz, cząber był najsilniejszą przyprawą znaną mieszkańcom Europy. Zastosowanie znajdują głównie jego świeże lub suszone liście. Zapachem przypominają nieco oregano i tymianek, jeszcze inni wskazują, że tymianek i cytrynę, a smak podobny jest do mieszanki tymianku i majeranku.
Cząber jest źródłem m.in. wapnia, potasu, sodu, fosforu, magnezu, witaminy C i witamin z grupy B. W liściach znajdują się też inne cenne związki jak karwakrol czy tymol, które działają antyseptycznie, przeciwzapalnie, przeciwgrzybiczo i rozkurczowo.
W medycynie tradycyjnej sięgano po cząber w przypadku wielu różnych dolegliwości, m.in. w celu złagodzenia bólu głowy, zaburzeń żołądkowo-jelitowych czy w chorobach zakaźnych. W badaniach stwierdzono, że różne gatunki cząbru wykazują właściwości przeciwdrobnoustrojowe, przeciwutleniające, przeciwcukrzycowe, przeciwhiperlipidemiczne, przeciwskurczowe, przeciwbólowe, przeciwzapalne, przeciwproliferacyjne czy uspokajające.
Cząber wspiera trawienie, dlatego idealnie nadaje się do ciężkostrawnych potraw. Skuteczność w łagodzeniu tego typu problemów wykazują też napary z cząbru. Przyprawa ta zapobiega wzdęciom i biegunkom, a gdy już dokuczają, ogranicza ich nasilenie. Może mieć również zastosowanie w przypadku braku apetytu, nudności i wymiotów.
Cząber bogaty jest w potas, który obniża ciśnienie tętnicze w krwi. Zbija też cholesterol. Poza tym wspomaga układ odpornościowy, pomaga zwalczyć kaszel i ból gardła, zwiększa libido i poprawia potencję. Gałązki cząbru dość długo były traktowane jako afrodyzjak.
Zobacz również:
Jak stosować cząber?
Cząber jest wykorzystywany w przemyśle spożywczym, a także kosmetycznym i farmaceutycznym. Na co dzień warto dodawać go do grillowanych dań mięsnych i rybnych. Sprawdzi się też jako dodatek do pasztetów, warzyw, szczególnie strączkowych (bywa nazywany przez to "fasolowym zielem"), zup i gulaszy. Może być stosowany jako zamiennik pieprzu.
Napar z cząbru (suszone lub świeże liście cząbru zalane wrzątkiem) pomoże w przypadku bólu gardła czy przeziębienia. Stosowany w postaci okładów na skórę złagodzi dolegliwości związane z ukąszeniami przez owady.
Estragon - właściwości zdrowotne
Estragon, zwany niegdyś "wężowym zielem", należy do rodziny astrowatych. Chcąc go do czegoś porównać, biorąc pod uwagę zarówno jego smak, jak i zapach, najbliżej mu do anyżu. Obecnie kojarzy się przede wszystkich z kuchnią francuską - zyskał tam miano króla przypraw, ale chętnie sięga się po niego również w Hiszpanii i Niemczech. Nie stroni się od niego w bardzo zdrowej diecie śródziemnomorskiej. W Polsce służył dawniej m.in. do peklowania mięs, głównie dziczyzny, ale nigdy nie był bardzo popularny. Stosując go w kuchni, trzeba być ostrożnym - zestawiony z inny ziołami wyraźnie dominuje. Wystarczy szczypta, by nadać daniom unikatowego aromatu. Inna ważna wskazówka - potraw z tym składnikiem nie powinno się zbyt długo gotować, bo wydobędzie to tylko jego gorzki smak.
Estragon jest źródłem m.in. potasu, żelaza, magnezu i manganu, a także witaminy A i witaminy C. Jest też bogaty we flawonoidy, w tym kwercetynę, kemferol, luteolinę, naringeninę i kilka innych. Badania sugerują, że jego spożywanie może wiązać się z wieloma korzyściami dla zdrowia.
Estragon może pomóc obniżyć poziom cukru we krwi, poprawiając wrażliwość tkanek na działanie insuliny i sposób, w jaki organizm metabolizuje glukozę. Ekstrakt z estragonu z kolei może poprawić apetyt poprzez zmniejszenie poziomu leptyny.
Badanie z 2017 roku wykazało, że estragon ma silne działanie przeciwgrzybicze. Wykazuje również działanie antybakteryjne (badano jego skuteczność m.in. w zetknięciu z Escherichia coli, Bacillus cereus, B. subtilis, Staphylococcus aureus czy Streptococcus pyogenes) i przeciwzapalne. Wpływa też na obniżenie poziomu cholesterolu.
W medycynie ludowej estragon stosowany był w leczeniu bólu. Jak się zauważa, suplementy zawierające estragon mogą być korzystne w zmniejszaniu bólu związanego z chorobami takimi jak choroba zwyrodnieniowa stawów, ale potrzebne są dalsze badania.
Według badania z 2020 roku preparaty ziołowe zawierające estragon mogą pomóc w leczeniu podrażnień, wysypek alergicznych i stanów zapalnych skóry. Oprócz tego estragonowi przypisuje się działanie uspokajające, poprawiające trawienie i moczopędne.
Jak stosować estragon?
Do czego dodawać estragon? To przyprawa polecana do białych mięs, ryb, baraniny, cielęciny, a także dziczyzny. Nadaje unikalny smak sosom - np. tatarskiemu czy béarnaise. Pasuje do potraw z jajek. Świeży i suszony może urozmaicić smak sałatek. Dobrze komponuje się z warzywami takimi jak pomidory, szparagi czy cukinia. Liście estragonu wykorzystuje się do kwaszenia kapusty i ogórków, a jednym z trików kucharzy jest aromatyzowanie z jego pomocą octu.
W postaci naparu estragon stosowany jest przy kuracjach wzmacniających, przy braku łaknienia, a także przy zaburzeniach pracy żołądka i jelit. Napar bywa też stosowany jako środek moczopędny.
Niezłe ziółka! Sprawdź, co wiesz o ziołach leczniczych
Jałowiec - właściwości zdrowotne
Jałowiec, a właściwie jego owoce, to znana i ceniona staropolska przyprawa. Jak się wskazuje, jedyna, która uzyskiwana jest z drzew iglastych. Na myśl przywodzi las - jej aromat jest często opisywany jako drzewny lub korzenny. Ma nieco cierpki, gorzki, sosnowy smak. Zanim jednak zaczęła służyć jako przyprawa, była ceniona za swoje właściwości lecznicze, a nawet przypisywano jej (tak jak i gałązkom) magiczne znaczenie.
Owoce jałowca są źródłem m.in. witaminy C, zawierają też flawonoidy, olejki eteryczne i kumaryny. W olejkach eterycznych obecnych w szyszkojagodach znajdują się substancje znane jako monoterpeny, w tym limonen, kamfora i beta-pinen. Wykazano, że monoterpeny zapewniają właściwości przeciwutleniające, przeciwzapalne, przeciwnowotworowe i przeciwbakteryjne. Kumaryny i flawonoidy również oferują szereg efektów prozdrowotnych. Dieta bogata w te związki może sprzyjać zdrowiu i chronić przed chorobami przewlekłymi, w tym chorobami serca i chorobami neurodegeneracyjnymi.
Dawniej owoce jałowca były stosowane w leczeniu cukrzycy, a ostatnie badania na zwierzętach potwierdzają, że mogą one mieć właściwości przeciwcukrzycowe. W średniowieczu, w czasach epidemii, żuto owoce jałowca, bowiem przypisuje im się działanie silnie bakteriobójcze. Św. Hildegarda z Bingen, mistyczka i uzdrowicielka, polecała ten składnik w chorobach płuc, wątroby i nerek.
Owoce jałowca mogą sprzyjać zdrowiu serca poprzez poprawę poziomu cholesterolu HDL, obniżanie cholesterolu LDL, a także cholesterolu całkowitego. Szyszkojagody poprawiają wartości ciśnienia krwi.
Owoce jałowca są też bardzo skutecznym środkiem przy infekcjach dróg moczowych. Rozprawiają się z bakteriami, wirusami i grzybami. Korzystnie oddziałują na układ pokarmowy. Pomagają w trawieniu ciężkich i tłustych potraw, regulują pracę jelit, zapobiegają wzdęciom i zaparciom.
Jak stosować jałowiec?
Owoce jałowca świetnie pasują do dziczyzny, baraniny i cielęciny, a także pasztetów, bigosu czy warzywnych gulaszy. Jałowiec dobrze komponuje się też z niektórymi rybami. Można nim przyprawiać kapustę oraz buraki, a także piwo i inne alkohole.
Częściej niż same owoce jałowca stosowany jest olejek jałowcowy. Wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwobrzękowe, moczopędne, napotne. Poprawia krążenie krwi, oczyszcza organizm z toksyn. Tradycyjnie stosowany był do odkażania ran. Dziś stosowany jest m.in. na bóle reumatyczne, bóle głowy, bóle mięśniowe i menstruacyjne. Wspomaga leczenie infekcji górnych dróg oddechowych, likwiduje wiele problemów trawiennych. Jest cenny dla skóry - redukuje cellulit, zmniejsza widoczność rozstępów, niweluje przebarwienia. Używany jest w aromaterapii - działa uspokajająco i pomaga zredukować stres.
W przypadku problemów z pęcherzem moczowym stosuje się napary bądź wyciągi z szyszkojagód. Zalecane są one także dla osób z problemami ze strony wątroby.
CZYTAJ TAKŻE:
Z tymi ziołami bądź ostrożny. Mogą być szkodliwe
Dodaj te przyprawy do potraw. Wzmocnisz odporność na cały rok!
