Spis treści:
- Kandydoza układowa, czyli wielonarządowa grzybica. Czym jest?
- Kandydoza układowa - czynniki ryzyka
- Kandydoza układowa - objawy
- Kandydoza układowa - diagnostyka
- Kandydoza układowa - leczenie
- Kandydoza układowa - rokowanie
- Kandydoza układowa - zapobieganie
- Czy odgrzybienie organizmu jest nam potrzebne?
Kandydoza układowa, czyli wielonarządowa grzybica. Czym jest?
Kandydoza układowa jest poważną, zagrażającą życiu infekcją, spowodowaną przez drożdżaki z rodzaju Candida. Przy prawidłowo funkcjonującym układzie odpornościowym grzyby te są dla człowieka zupełnie niegroźne. Żyją na naszej skórze i błonie śluzowej przewodu pokarmowego, wchodząc w skład ich mikroflory jelitowej. Czasem mogą wywoływać lokalne zakażenia, np. infekcje intymne u kobiet.
Jednak u osób z obniżoną odpornością te same organizmy mogą wywołać ciężkie infekcje, obejmujące wiele narządów, w tym serce, płuca, nerki, kości czy mózg.
Kandydoza układowa - czynniki ryzyka
Podstawowym czynnikiem, który zwiększa ryzyko rozwoju kandydozy układowej, jest obniżenie odporności. Stan ten pojawia się w przebiegu niektórych chorób m.in. u osób starszych, chorych na AIDS, cukrzycę, niewydolność wątroby, białaczki czy po przeszczepach narządów.
Ryzyko jest również wysokie u osób w trakcie radioterapii czy leczenia przeciwnowotworowego lekami ograniczającymi dzielenie się komórek (tzw. cytostatykami).
Kandydozie sprzyja również długotrwała antybiotykoterapia, szczególnie lekami z grupy tetracyklin i aminoglikozydów. Nie bez znaczenia jest również przyjmowanie leków immunosupresyjnych, m.in. wspomnianych cytostatyków czy glikokortykosteroidów doustnych bądź dożylnych.
Kandydoza układowa - objawy
Objawy kandydozy mogą być bardzo różnorodne w zależności od tego, jakie narządy zostały objęte infekcją. U pacjentów mogą pojawić się:
- objawy grypopodobne - gorączka, utrata apetytu, dreszcze, bóle mięśni i stawów;
- duszność bądź bóle w klatce piersiowej związane z zajęciem serca;
- kaszel z odkrztuszaniem wydzieliny związany z zapaleniem płuc;
- zwiększenie ilości oddawanego moczu bądź jego brak, związane z zakażeniem nerek;
- bóle kości;
- zaburzenia czynności mózgu, serca, oczu, przewodu pokarmowego, gruczołów wydzielania wewnętrznego (trzustki, tarczycy) związane z obecnością mikroropni;
- żółtaczka, powiększenie obwodu brzucha związane z zajęciem wątroby i śledziony.
Kandydoza układowa - diagnostyka
W celu rozpoznania kandydozy układowej wykonuje się szereg badań, które mają na celu nie tylko wykrycie zakażenia, ale także określenie jego rozległości. Podstawowym badaniem jest posiew krwi w przypadku podejrzenia obecności drożdżaków we krwi. Jednak nie we wszystkich przypadkach możliwe jest ich wykrycie w ten sposób. Z tego powodu czasem konieczne jest dodatkowo badanie wycinka pobranego z miejsca, które było możliwym początkiem rozsianej infekcji. Wykonuje się również inne badania, np. morfologię krwi, ocenia się funkcję wątroby i nerek czy też poziom elektrolitów. Dodatkowo wykonuje się badania obrazowe, np. RTG klatki piersiowej czy tomografię jamy brzusznej.
Kandydoza układowa - leczenie
Leczenie kandydozy układowej polega przede wszystkim na podawaniu dużych dawek leków przeciwgrzybiczych, działających przeciwko drożdżakom. Są to m. in. echinokandyny (np. kaspofungina, mykafungina), ewentualnie flukonazol lub worykonazol. Pacjenci z kandydozą układową są najczęściej w złym stanie klinicznym, dlatego aby zmaksymalizować skuteczność terapii wszystkie leki podaje się zwykle drogą dożylną.
Kandydoza układowa - rokowanie
Układowa infekcja drożdżakami z rodzaju Candida jest uważana za stan zagrożenia życia. Śmiertelność w przebiegu choroby jest bardzo duża - z powodu tej infekcji umiera ok. 30-40 proc. pacjentów. Ryzyko zgonu wzrasta, jeśli infekcja objęła wątrobę i śledzionę.
Kandydoza układowa - zapobieganie
Osoby po przeszczepach narządów, szpiku bądź w trakcie leczenia białaczek mają bardzo osłabioną odporność. Niegroźne dla nas patogeny - jak np. drożdżaki - mogą stanowić dla nich śmiertelne zagrożenie. Dlatego każdy taki pacjent przez pewien czas po zabiegu przebywa w ścisłej izolacji, aby w jak największym stopniu zmniejszyć ryzyko zakażenia.
Na chwilę obecną stosowanie leków przeciwgrzybiczych w celu zapobiegania kandydozie jest tematem dość kontrowersyjnym. Uważa się jednak, profilaktykę kandydozy układowej można rozważyć przede wszystkim u osób o wysokim ryzyku jej rozwoju. Są to m.in. osoby przygotowywane do przeszczepu szpiku, w trakcie chemioterapii, chorzy leczeni na oddziałach intensywnej terapii, czy też chorzy na AIDS z nawrotową grzybicą.
Czy odgrzybienie organizmu jest nam potrzebne?
W ostatnich latach "odgrzybianie organizmu" stało się bardzo modne. Powstało wiele różnorodnych suplementów diety i preparatów, obiecujących pozbyć się tych "intruzów" z organizmu. Prawda jest jednak taka, że infekcja ogólnoustrojowa drożdżakami grozi jedynie osobom, które mają obniżoną odporność. Przy prawidłowo funkcjonującym układzie odpornościowym drożdżaki są wręcz naszymi przyjaciółmi - m.in. są elementem flory bakteryjnej, która wspiera prawidłowe funkcjonowanie jelit. Z tego powodu przyjmowanie preparatów odgrzybiających w takiej sytuacji jest nieuzasadnione, a czasem nawet może być niebezpieczne. Wiele z tych specyfików zawiera substancje ziołowe, które mogą podrażniać przewód pokarmowy i wywoływać nudności, wymioty, bóle brzucha czy biegunki.
