Spis treści:
- Czym jest zawał serca?
- Czy zawał serca oznacza zatrzymanie krążenia?
- Jak rozpoznać zawał? - objawy zawału
- Markery zawału serca - jak rozpoznać zawał w badaniach laboratoryjnych?
- Zawał serca w badaniu EKG
- Zawał serca - jak reagować?
Czym jest zawał serca?
Zawał serca to potoczna nazwa stanu niedokrwienia mięśnia sercowego, prowadzącego do martwicy części serca, zwykle w konsekwencji miażdżycy tętnic wieńcowych. Rozbijmy to na części pierwsze.
Serce to mięsień, jedyny taki w ciele i jedyny w swoim rodzaju. Zbudowany jest z tkanki mięśniowej poprzecznie prążkowanej sercowej, z której nie jest zbudowany żaden inny narząd w ciele człowieka. Tkanka ta ma możliwość kurczenia się bez przerwy i dzięki ultra wytrzymałym włóknom mięśniowym, wykonuje tę pracę w sposób fenomenalny, nie męcząc się i nie przestając.
Tkanka mięśnia sercowego (tym samym - całe serce) musi być zaopatrywana w tlen i składniki odżywcze, które będą podtrzymywać jej kurczliwość. Odpowiadają za to naczynia wieńcowe: sieć tętnic i żył, bezpośrednio opleciona wokół serca. Kiedy któreś z naczyń zaopatrujących serce w krew ulegnie zaczopowaniu, na przykład w wyniku postępu procesu miażdżycowego i oderwania się blaszki miażdżycowej, dochodzi do zatrzymania dopływu krwi do fragmentu mięśnia sercowego. Część serca ulega niedokrwieniu i obumiera. Wtedy mówimy o zawale.
Czy zawał serca oznacza zatrzymanie krążenia?
Czy zawał serca oznacza zatrzymanie krążenia?
W powszechnej świadomości utarło się, że zawał serca to to samo, co zatrzymanie krążenia, na szczęście jednak tak nie jest. Po pierwsze i najważniejsze: zawał serca to problem z przepływem krwi, a nagłe zatrzymanie krążenia to problem z przewodzeniem impulsów elektrycznych.
Zdarza się, że zawał serca jest przyczyną wystąpienia arytmii (migotania przedsionków serca lub częstoskurczu komór). To z kolei powoduje zatrzymanie krążenia. Jest to jednak odsetek przebiegu zawałów i nie każdy z nich musi się tak kończyć.
Zobacz również:
Ze względu na krytyczne różnice w mechanizmie powstawania zawału i NZK (nagłego zatrzymania krążenia) pacjentów z podejrzeniem zawału traktujemy inaczej, niż pacjentów z NZK. W przypadku NZK konieczna jest reanimacja i zasadne użycie defibrylatora, aby przywrócić miarową akcję serca.
Jak rozpoznać zawał? - objawy zawału
Zawał serca daje charakterystyczne objawy, wizualnie nie do przeoczenia. Można podejrzewać, że chory przechodzi zawał serca, kiedy:
- pojawia się ucisk w klatce piersiowej, połączony z bólem, który promieniuje,
- pojawia się ból pleców,
- pacjent może odczuwać ból lewej ręki promieniujący od klatki piersiowej, połączony z drętwieniem,
- pacjent osuwa się na ziemię, omdlewa,
- pojawiają się zlewne poty i dreszcze,
- pacjent odczuwa duszność i wydaje się, że nie może złapać oddechu,
- występują mdłości i wymioty,
- pacjent odczuwa konieczność "uwolnienia się" z ciasnych elementów odzieży, próbuje łapać powietrze ustami.
Jeśli zauważymy takie objawy u siebie lub kogoś bliskiego, w pierwszej kolejności dzwonimy na 999, dyspozytorowi zgłaszamy adres, dane pacjenta i zgłaszającego oraz podejrzenie zawału serca. Następnie staramy się w miarę możliwości umieścić pacjenta w pozycji półleżącej i zapewnić podparcie oraz otworzyć okna, a także rozpiąć koszule, bluzki, sukienki i zapewnić dostęp do klatki piersiowej. Jeśli pacjent jest przytomny i oddycha, nie prowadzimy reanimacji i czekamy na przyjazd pogotowia.
Zobacz również:
Markery zawału serca - jak rozpoznać zawał w badaniach laboratoryjnych?
Rozpoznanie zawału serca opiera się przede wszystkim na badaniach krwi i wykonaniu EKG. Z punktu widzenia klinicysty, prawidłowy zapis EKG nie wyklucza zawału serca, stąd opieranie się na badaniach laboratoryjnych. Do oznaczeń najczęściej wykonywanych przy podejrzeniu zawału, należą:
- morfologia krwi,
- kreatynina,
- markery stanu zapalnego (OB, CRP)
- frakcje sercowe troponin (cTnT i cTnl),
- kinaza kreatynowa (CPK), z wyszczególnieniem frakcji sercowej (CKMB),
- ALAT,
- ASPAT,
- mioglobina,
ponadto, jako bardzo wczesne markery zawału, proponowane jest wykonywanie oznaczenia:
- sercowego białka wiążącego kwasy tłuszczowe (hFABP),
- fosforylazy glikogenu (GPBB).
Zobacz również:
Zawał serca w badaniu EKG
EKG jest zwykle pierwszym badaniem, wykonywanym w podejrzeniu zawału. Pacjent zostaje podłączony do elektrod, które umożliwiają zapis czynności serca na wykresie. W większości zawałów serca pojawiają się charakterystyczne zmiany w zapisie EKG, np. patologiczne załamki Q czy uniesienie odcinka ST, jednak nie występują one zawsze i czasem utrudnia to potwierdzenie rozpoznania. Prawidłowy zapis EKG u chorego z objawami zawału i przy podwyższonym wyniku troponin pozwala na rozpoznanie zawału serca bez dodatkowych badań potwierdzających, co podkreśla rolę badań laboratoryjnych w diagnostyce choroby wieńcowej.
Zawał serca - jak reagować?
Kiedy czujesz, że doświadczasz zawału lub widzisz kogoś, kto może tego doświadczać, w pierwszej kolejności zawsze dzwoń na 999 i zapewnij przyjazd Zespołu Ratownictwa Medycznego. Możliwe, że dyspozytor będzie z tobą na linii przez cały czas , aż do przyjazdu karetki. Wykonuj wszystkie jego polecenia i staraj się zachować spokój.Źródła:
- Praca zbiorowa, Interna Szczeklika 2023, Medycyna Praktyczna, Kraków 2023.
- Wallach J., Interpretacja badań laboratoryjnych, Medipage, Warszawa 2011.
- Wraga M., Figiel Ł., Kasprzak J. D., Markery niedokrwienia i martwicy mięśnia sercowego - stan obecny i perspektywy na przyszłość, Kardiologia po Dyplomie , 2010, 9 (10): 55-73.
- https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/zawal/171290,diagnostyka-zawalu-serca
- www.bhf.org.uk
- https://www.nhlbi.nih.gov/health/heart-attack
CZYTAJ TAKŻE:
Jeden tłuszcz zatyka żyły, drugi - wręcz przeciwnie. Co jeść, by obniżyć cholesterol?
Nietypowe objawy problemów z ciśnieniem. Zwróć uwagę na twarz i emocje
Najlepsze ćwiczenia dla serca. Działa już nawet pół godziny w tygodniu
