Po tym poznasz, że jesz za dużo białka. Przebiałkowanie może obciążać nerki

Białka to wielkocząsteczkowe związki chemiczne o strukturze bardzo złożonej, stanowiące fundamentalny składnik odżywczy. Są zbudowane z aminokwasów, w których skład wchodzą pierwiastki, takie jak węgiel, wodór, tlen i azot, ale niektóre mogą zawierać także siarkę, miedź, żelazo czy jod. Białka pełnią szereg niezwykle ważnych funkcji, a ich rola w naszym organizmie jest niezastąpiona. Przede wszystkim są elementem budulcowym i stanowią około 20 proc. całkowitej masy ciała człowieka. Odpowiadają za wzrost i rozwój, dostarczają energii oraz uczestniczą w regulacji procesów metabolicznych. Ponadto odgrywają nieocenioną rolę w regulacji pH płynów ustrojowych i utrzymaniu homeostazy, a dodatkowo biorą udział w transporcie wielu substancji, takich jak hormony czy tlen.

Ze względu na tak istotne funkcje białek w ludzkim organizmie, ich dostarczanie z pokarmem jest niezbędne. Jednakże zarówno niedobór, jak i nadmiar białka może skutkować problemami zdrowotnymi, dlatego ważne jest zachowanie równowagi w spożyciu tego składnika.

Białko jest jednym z trzech, obok węglowodanów i tłuszczów, głównych makroskładników odżywczych, które dostarczamy do organizmu wraz z pożywieniem. Białka możemy podzielić na roślinne i zwierzęce. Roślinne białka są obecnie zwłaszcza w roślinach strączkowych, a więc w bobie, ciecierzycy, fasoli, soczewicy, soi i grochu. Stanowią ważną alternatywę dla wegetarian i wegan, którzy, komponując posiłki z tych składników, spożywają odpowiednie ilości białka, mimo że nie jedzą mięsa. Oprócz wymienionych produktów dużą ilość białka roślinnego znajdziemy w tofu, kaszy gryczanej, orzechach, pestkach dyni czy siemieniu lnianym.

Natomiast białko zwierzęce obecne jest przede wszystkim w mięsie, rybach, np. łososiu czy tuńczyku, jajkach oraz przetworach mlecznych. Produkty odzwierzęce są źródłem pełnowartościowego białka, bogatego we wszystkie niezbędne aminokwasy, których organizm sam nie potrafi wytworzyć.

---

Spożywanie zbyt dużej ilości białka obciąża nerki i może prowadzić do osteoporozy123RF/PICSEL

---

Zalecane dzienne spożycie białka u osoby dorosłej wynosi około 0,9 g/kg masy ciała i powinno zaspokajać od 10 do 20 proc. całkowitego zapotrzebowania energetycznego, a więc mężczyzna o wadze 80 kilogramów powinien przyjąć maksymalnie 80 gramów białka w ciągu dnia.

Zbyt mała ilość białka w diecie powoduje spadek masy mięśniowej, spowolnienie metabolizmu, spadek odporności. Niedobór białka rozregulowuje także mechanizmy odpowiedzialne za sytość, przez co wywołuje napady głodu i sprzyja przybieraniu na wadze. Dlatego tak wiele mówi się ostatnio o tym, by w każdym posiłku było źródło białka.

Wiele osób, zapewne w dobrej wierze, spożywa jednak więcej białka, niż potrzebuje organizm do prawidłowego funkcjonowania. Mowa w szczególności o wielbicielach mięsa i nabiału, a także o osobach będących na kontrowersyjnej diecie białkowej czy intensywnie trenujące i sięgające po odżywki białkowe w nadmiarze. Przebiałkowanie prowadzi do gromadzenia się nadmiernej ilości tego makroelementu, który nie może być magazynowany i z tego powodu zostaje poddany reakcjom katabolicznym.

Warto też pamiętać, że zapotrzebowanie na ten składnik odżywczy zmienia się w zależności od pewnych czynników, do których należą przede wszystkim wiek, aktywność fizyczna i stan zdrowia. Więcej białka powinny spożywać kobiety w ciąży oraz w okresie laktacji, dzieci, które intensywnie rosną oraz osoby starsze.

Zobacz również:

---

Diety

Najlepsze dodatki bogate w białko. Dodaj do każdego posiłku, a zaczniesz chudnąć

Karolina Słodkiewicz

Zbyt duża ilość białka, zwana przebiałkowaniem niesie za sobą szereg negatywnych dla zdrowia skutków. Mimo że białko jest niezbędne do prawidłowego funkcjonowania procesów zachodzących w naszym organizmie, przekroczenie zalecanej ilości staje się bardzo obciążające dla niektórych narządów, a w szczególności dla metabolizmu nerek, kości i wątroby. Przewlekle utrzymujący się nadmiar białka może skutkować niepożądanymi działaniami, do których należą:

• kamica nerkowa;
• uszkodzenie funkcji nerek, prowadzące nawet do niewydolności narządu;
• dolegliwości ze strony układu pokarmowego, takie jak wzdęcia, uporczywe zaparcia czy biegunki;
• nieprzyjemny zapach z ust, tzw. zapach acetonu;
• odwodnienie;
• obniżenie nastroju;
• pogorszenie kondycji skóry, np. nasilenie trądziku, zaskórniki, przyspieszenie procesów starzenia;
• wypadanie włosów.

Ponadto nadmierna ilość dostarczanego z dietą białka może prowadzić do rozwoju osteoporozy, w szczególności u kobiet w okresie menopauzalnym, a także przyczynia się do zwiększonego ryzyka choroby wieńcowej serca oraz raka jelita grubego.

Niewielki nadmiar białka w diecie nie wyrządzi nam dużej krzywdy, jednak zawsze powinniśmy pamiętać, aby spożywać je z umiarem, a w razie zaobserwowania niepokojących objawów skonsultować się z lekarzem.

Źródła:

Kączkowski J., Podstawy biochemii, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 2024.

Gawęcki J., Żywienie człowieka. Podstawy nauki o żywieniu, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 2022.

CZYTAJ TAKŻE:

Ciało daje znać, gdy jesz za dużo soli. Jedym z objawów tycie Po tym poznasz, że szwankuje śledziona. Objawy nie są typowe