Po tym poznasz przeładowanie organizmu żelazem. Objawy także na skórze

Żelazo jest popularnym składnikiem powszechnie dostępnych suplementów diety, również jako element kompleksów multiwitaminowych. Niewiele osób jednak zdaje sobie sprawę, że przy nieumiejętnym przyjmowaniu żelaza może dojść do sytuacji, w której organizm będzie miał go za dużo. A skutki tego mogą być poważne. Jakie objawy występują, gdy organizm ma za dużo żelaza? Jak przebiega leczenie? Wyjaśniamy.

Przeładowanie organizmu żelazem - przyczyny

Przeładowanie organizmu żelazem najczęściej jest efektem przypadkowego bądź zamierzonego przyjęcia zbyt dużej jego dawki z suplementów bądź leków. Zatrucia przypadkowe najczęściej dotyczą niemowląt i małych dzieci, które miały dostęp do preparatów zawierających duże dawki żelaza. Zazwyczaj są to np. środki przepisywane przez lekarza dla kobiet ciężarnych w celu zapobiegania bądź leczenia niedokrwistości w ciąży. Rzadziej takie zatrucie występuje u osób dorosłych, które przyjmują jednego dnia wiele suplementów diety zawierających żelazo.

Reklama

Przeładowanie organizmu żelazem może być również efektem niektórych chorób. Zalicza się do nich m.in. hemochromatozę, niektóre rodzaje niedokrwistości (np. hemolityczną, syderoblastyczną, aplastyczną, megaloblastyczną), zespoły mielodysplastyczne czy choroby wątroby. Nadmiar żelaza może się pojawić również u osób po licznych przetoczeniach krwi.

Nadmiar żelaza we krwi - objawy

Nadmiar żelaza w organizmie, zwany również hemochromatozą, jest stanem, w którym organizm gromadzi zbyt dużo żelaza. Nadmiar żelaza może prowadzić do uszkodzenia różnych narządów i tkanek, w tym wątroby, serca, trzustki i stawów. Objawy nadmiaru żelaza mogą być różnorodne i obejmować:

  • zmęczenie - nadmiar żelaza może prowadzić do zmęczenia i osłabienia;
  • ból stawów - osoby z hemochromatozą często doświadczają bólu i obrzęku stawów;
  • problemy z wątrobą - wątroba jest narządem, który głównie odpowiada za magazynowanie i przetwarzanie żelaza. Nadmiar żelaza może prowadzić do stłuszczenia wątroby, zapalenia wątroby oraz w skrajnych przypadkach do marskości wątroby;
  • problemy z sercem - nadmiar żelaza może prowadzić do kardiomiopatii, czyli uszkodzenia mięśnia sercowego, co z kolei może prowadzić do niewydolności serca;
  • zmiany skórne - może wystąpić zmiana koloru skóry, zwłaszcza opalizująca, brązowa pigmentacja w okolicy stawów i na twarzy;
  • problemy hormonalne - hemochromatoza może wpływać na wydzielanie hormonów, co może prowadzić do problemów z płodnością, obniżonego libido czy zaburzeń miesiączkowania u kobiet;
  • zaburzenia trawienia - mogą wystąpić objawy takie jak nudności, wymioty, biegunka czy wzdęcia;
  • uszkodzenie trzustki - nadmiar żelaza może wpływać na funkcję trzustki, co może prowadzić do cukrzycy.

Objawy mogą się różnić w zależności od stopnia nadmiaru żelaza oraz indywidualnych czynników. 

Żelazo - jaka dawka jest dawką maksymalną?

Przyjmuje się, że maksymalną dzienną dawką żelaza dla osoby dorosłej jest 20 mg/kg masy ciała, czyli 10 razy więcej niż zalecana dawka dobowa większości preparatów na receptę. Powyżej dawki 20 mg/kg masy ciała pojawiają się łagodne objawy, natomiast po przekroczeniu 60 mg/kg zazwyczaj rozpoczyna się walka o życie pacjenta. 

Warto jednak pamiętać, że są to wciąż dawki bardzo wysokie, które dla zdrowej osoby dorosłej, o ile nie działa intencjonalnie, mogą być ciężko osiągalne. 

Zupełnie inna sytuacja zachodzi w przypadku najmłodszych - u dzieci przyjęcie nawet jednej tabletki żelaza dla dorosłych może skutkować groźnym dla życia zatruciem. Dlatego to niemowlęta i małe dzieci są najbardziej narażone.

Jak nadmiar żelaza wpływa na organizm?

Nadmiar żelaza w pierwszej kolejności działa destrukcyjnie na przewód pokarmowy. Działa na poziomie komórkowym, niszcząc elementy wchodzące w skład błony śluzowej żołądka i jelit. Dochodzi do rozwoju rozległej martwicy, która może skutkować perforacją jelit. Dodatkowo nadmiar wchłoniętego żelaza odkłada się w sercu, wątrobie i ośrodkowym układzie nerwowym oraz upośledza metabolizm w obrębie tych narządów. Nasila się produkcja wolnych rodników, które działają toksycznie na komórki i prowadzą do ich śmierci.  

Pięć faz zatrucia żelazem - reakcja organizmu

Zasadniczo wyróżnia się pięć faz zatrucia żelazem:

  • 1 faza (30 minut - 6 godzin od zatrucia) - dominują objawy ze strony przewodu pokarmowego, jak nudności, wymioty (również treścią krwistą), biegunka, nierzadko z domieszkami krwi;
  • 2 faza (6 - 24 godziny od zatrucia) - jest to okres pozornej poprawy samopoczucia, ponieważ objawy ze strony przewodu pokarmowego ustępują;
  • 3 faza (6 - 72 godziny od zatrucia) - nawrót objawów ze strony przewodu pokarmowego, możliwy wstrząs spowodowany utratą krwi i odwodnieniem, pojawiają się pierwsze objawy dysfunkcji wątroby, nerek i kardiomiopatia;
  • 4 faza (12 - 92 godziny od zatrucia) - progresja dysfunkcji wątroby, czasem do jej całkowitej niewydolności;
  • 5 faza (2 - 8 tygodni) - okres gojenia błony śluzowej przewodu pokarmowego.

Warto pamiętać, że poszczególne etapy nie muszą wystąpić zawsze, a czasem postępują na tyle szybko, że ciężko jest je od siebie odróżnić.

Nadmiar żelaza w organizmie - diagnostyka

Jako że zatrucie żelazem jest stanem ostrym, niekiedy zagrażającym życiu, jego diagnostyka jest przeprowadzana najczęściej w warunkach szpitalnego oddziału ratunkowego. 

W diagnostyce oprócz poziomu żelaza we krwi oznacza się morfologię krwi oraz badanie ogólne moczu. Ocenia się również parametry funkcji wątroby (np. ALT, AST), nerek (np. kreatynina, mocznik GFR), elektrolity (sód, potas, chlorki, wapń, magnez) i parametry układu krzepnięcia (czas protrombinowy i APTT). W badaniu RTG jamy brzusznej mogą, jednak nie muszą być widoczne przyjęte tabletki żelaza. W poważnych zatruciach przy pomocy tego badania można również określić, czy doszło do perforacji przewodu pokarmowego.

Przeładowanie żelazem - leczenie

Pacjenci, u których w ciągu 4-6 godzin od zatrucia nie doszło do pojawienia się niepokojących objawów, wymagają jedynie obserwacji. Podobnie postępuje się w momencie, gdy symptomy są miernie nasilone, a przyjęta dawka żelaza stosunkowo niska. Leczenie farmakologiczne wdraża się u pacjentów z bardzo nasilonymi dolegliwościami ze strony przewodu pokarmowego lub u których pojawiły się komplikacje narządowe. Wykorzystuje się w tym celu:

  • płynoterapię przy pomocy krystaloidów, aby nawodnić chorego i zapobiegać hipowolemii;
  • deferoksaminę dożylnie, która wiąże nadmiar jonów żelaza obecnych w tkankach i w krwi;
  • płukanie żołądka;
  • witaminę K, aby uregulować pracę układu krzepnięcia.

CZYTAJ TAKŻE:

Tu znajdziesz najwięcej selenu. Niedobór odczuje tarczyca, mózg i serce

Mokra poduszka po nocy? Zbadaj poziom witaminy D, tarczycę i trzustkę

Znasz swoją grupę krwi? Zawiera ważną informację o twoim organizmie

INTERIA.PL

W serwisie zdrowie.interia.pl dokładamy wszelkich starań, by przekazywać wyłącznie sprawdzone, rzetelne informacje o objawach i profilaktyce chorób, bo wierzymy, że świadomość i wiedza w tym zakresie pomogą dłużej utrzymać dobre zdrowie.
Niniejszy artykuł nie jest jednak poradą lekarską i nie może zastąpić diagnostyki i konsultacji z lekarzem lub specjalistą.

Dowiedz się więcej na temat: żelazo | suplementy | zdrowie | leki
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Strona główna INTERIA.PL