Spis treści:
- Prozopagnozja (ślepota twarzy) - na czym polega?
- Prozopagnozja - przyczyny
- Ślepota twarzy - objawy
- Prozopagnozja - leczenie
Prozopagnozja (ślepota twarzy) - na czym polega?
Prozopagnozja lub też agnozja twarzy czy ślepota twarzy to zaburzenie, które charakteryzuje się niemożnością rozpoznawania lub rozróżniania twarzy. Osoby cierpiące na prozopagnozję mogą mieć też problemy z oceną wieku, płci czy emocji danej osoby. Zdarza się, że nie rozpoznają własnej twarzy w lustrze lub na zdjęciach. Niektóre nie rozpoznają również przedmiotów, miejsc czy zwierząt. Śledzenie fabuły filmów bądź seriali może być dla nich niemal niemożliwe, gdyż mają trudności z identyfikacją postaci.
Rozróżnia się prozopagnozję rozwojową, inaczej - wrodzoną (występuje bez uszkodzenia mózgu) oraz prozopagnozję nabytą (rozwija się po uszkodzeniu mózgu, często po udarze lub urazie głowy, a także w wyniku chorób neurodegeneracyjnych). U większości stwierdza się pierwszy typ prozopagnozji. Szacuje się, że dotyczy on jednej na 50 osób. Przed XXI wiekiem uważano, że ślepoty twarzy doświadcza znikoma liczba osób.
Zobacz również:
Prozopagnozja wpływa na codzienne funkcjonowanie. Niektóre osoby unikają interakcji społecznych, doświadczają problemów w relacjach interpersonalnych, zgłaszają epizody depresji. W skrajnych przypadkach u osób z prozopagnozją rozwija się zespół lęku społecznego (fobia społeczna) charakteryzujący się lękiem i unikaniem sytuacji społecznych, które mogą powodować zakłopotanie.
Polecamy: Sposoby na lepszą pamięć
Prozopagnozja - przyczyny
Jak już wspomnieliśmy wyżej, prozopagnozja może być wynikiem uszkodzenia mózgu. Uwaga badaczy skupia się na obszarze mózgu znanym jako zakręt wrzecionowaty. W takich przypadkach pacjenci dość szybko orientują się, że stracili zdolność rozpoznawania najbliższych czy osób, z którymi utrzymywali relacje. Ale jeśli do uszkodzenia mózgu doszło we wczesnym dzieciństwie, zanim dziecko w pełni rozwinęło zdolność rozpoznawania twarzy, może ono dorosnąć, nie zdając sobie sprawy, że nie potrafi rozpoznawać twarzy tak jak inni.
Badania sugerują, że u niektórych osób ślepota twarzy ma podłoże genetyczne i może występować rodzinnie. Niektórzy pacjenci zgłaszali bowiem, że u co najmniej jednego krewnego pierwszego stopnia (rodzeństwo, rodzice) również występowały trudności w rozpoznawaniu twarzy.
Prozopagnozja nie jest związana z problemami z pamięcią, utratą wzroku czy trudnościami w uczeniu się, ale czasami jest związana z innymi zaburzeniami rozwojowymi. To np. zaburzenia ze spektrum autyzmu, zespół Turnera (choroba genetyczna dotycząca tylko dziewczynek, która spowodowana jest brakiem lub niepełnym rozwojem chromosomu X) i zespół Williamsa (zespół wad genetycznych spowodowanych mutacją w obrębie chromosomu 7).
Zobacz również:
Ślepota twarzy - objawy
Każdemu z nas zdarza się nie rozpoznać znajomej twarzy lub pomylić kogoś nieznajomego z kimś, kogo znamy. W przypadku prozopagnozji nie zapomina się kilku twarzy od czasu do czasu - problem jest stały i nie znika.
Osoby z łagodną prozopagnozją mogą mieć trudności z rozróżnianiem lub identyfikowaniem twarzy osób, których nie znają za dobrze. Osoby z umiarkowaną lub ciężką ślepotą twarzy mogą mieć trudności z rozpoznawaniem twarzy osób, które widują regularnie, w tym twarzy członków rodziny, bliskich przyjaciół. Zdarza się, że osoba ze ślepotą twarzy może nie rozpoznawać siebie w lustrze.
Najbardziej typowe symptomy prozopagnozji to:
- trudności z rozpoznawaniem znajomych osób (osobiście lub na zdjęciach),
- unikanie poznawania nowych ludzi,
- trudności w zapamiętywaniu nowo poznanych ludzi,
- nieumiejętność opisania twarzy,
- ustalanie tożsamości poprzez zadawanie osobistych pytań lub skupianie się na cechach charakterystycznych (np. ubraniach, fryzurze),
- niewitanie się ze spotkanymi osobami po imieniu,
- wrażenie zamętu dotyczące wątków fabularnych w filmach lub innych produkcjach z wieloma postaciami,
- uczucie dezorientacji w zatłoczonych miejscach.
Zobacz również:
Prozopagnozja - leczenie
Nie ma swoistego leczenia prozopagnozji. Specjaliści koncentrują się na znalezieniu mechanizmów, które mogłyby pomóc pacjentom w lepszej identyfikacji osób. Chorzy wykorzystują inne wskazówki wizualne, jak i werbalne. Radzą sobie np. poprzez rozpoznawanie głosu, ubioru, biżuterii czy sposobu chodzenia. Problem w tym, że strategie kompensacyjne oparte na sygnałach kontekstowych nie zawsze działają. Tak dzieje się np. w sytuacji, gdy osoba z prozopagnozją spotyka kogoś, kogo zna, w nieoczekiwanym miejscu, czy też wtedy, gdy ktoś zmienił swój wygląd.
Pacjenci, którzy odczuwają lęk społeczny lub wykazują objawy depresji z powodu opisywanego zaburzenia, powinni skonsultować się z psychoterapeutą.
CZYTAJ TAKŻE:
Krzyżówka lub książka. Tak opóźnisz rozwój poważnej choroby
