Spis treści:
- Czym jest zakrzepica żylna?
- Przyczyny zakrzepicy żylnej
- Objawy zakrzepicy żylnej
- Zakrzepica żylna a zatorowość płucna
- Diagnostyka zakrzepicy żylnej
- Leczenie zakrzepicy żylnej
- Jak uchronić się przed zakrzepicą?
Czym jest zakrzepica żylna?
Zakrzepica, a właściwie żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, polega na tworzeniu się skrzeplin (zakrzepów) wewnątrz żył głębokich - najczęściej w łydkach, rzadziej w naczyniach krwionośnych ud czy miednicy. Sporadycznie zakrzepy formują się także w innych obszarach układu krwionośnego. Ich powstawaniu sprzyjają zaburzenia krążenia, np. na skutek dłuższego przebywania w bezruchu (przymusowe leżenie w łóżku, ale też dłuższa podróż). Samo tworzenie się zakrzepu nie jest groźne, to forma naturalnego mechanizmu obronnego w przypadku uszkodzenia śródbłonka naczynia krwionośnego. Największym zagrożeniem jest oderwanie się dużego zakrzepu od ściany żyły - jeśli przedostanie się do tętnicy płucnej, dochodzi do zatorowości płucnej, niezwykle groźnego powikłania.
Zobacz również:
Przyczyny zakrzepicy żylnej
Przyczyną tworzenia się zakrzepów są zaburzenia krążenia, zaburzenia krzepnięcia krwi oraz uszkodzenia naczyń krwionośnych. W efekcie w żyłach znajdujących się w kończynach dolnych zaczyna zalegać krew, co wywołuje stan zapalny i uszkodzenie żyły. W miejscach tych zaczynają się przyklejać do siebie płytki krwi (to naturalny mechanizm obronny) i tworzy się skrzep, który z kolei utrudnia przepływ krwi.
Przyczyny zaburzeń krążenia a zakrzepica:
- starszy i podeszły wiek;
- unieruchomienie pod wypadkach, urazach, operacjach;
- niewydolność serca;
- otyłość i błędy dietetyczne - za dużo cukrów i tłuszczów w diecie;
- zmiany hormonalne spowodowane ciążą, połogiem czy doustną antykoncepcją.
Zakrzepica może być także efektem zaburzeń krzepnięcia krwi o charakterze wrodzonym lub nabytym. Zjawisko to występuje u osób z nadpłytkowością, chorobami nowotworowymi czy autoimmunologicznymi. Ryzyko zakrzepicy jest też większe u osób z uszkodzonymi naczyniami krwionośnymi - np. z epizodem zakrzepicy i obecnością wenflonu w żyle obwodowej. Do osłabienia naczyń krwionośnych i zmniejszenia ich elastyczności dochodzi też na skutek niskiej aktywności fizycznej.
Zobacz również:
Objawy zakrzepicy żylnej
Charakterystycznym objawem zakrzepicy jest nagły i silny ból w łydce, który często mylimy ze zwykłym skurczem mięśni. To, co powinno wzbudzić nasz niepokój, to nasilanie się bólu przy zginaniu stopy i naciskaniu na jej podeszwę. Utrudnione lub uniemożliwione poruszanie się to jasny sygnał obecności skrzepu w żyle. Inne symptomy to obrzęk, zazwyczaj jednostronny, w okolicy kostki, a także zaczerwieniona i ciepła skóra. To efekty utrudnionego przepływu krwi i rozszerzenia naczyń włosowatych. U części osób występuje stan podgorączkowy, a nawet gorączka dochodząca do 40 st. C. Rzadszym objawem jest również tachykardia, czyli przyspieszone bicie serca.
Groźna jest też stosunkowo rzadko występująca zakrzepica w obrębie miednicy. Świadczyć mogą o niej brunatne plamy na podudziu (a nawet trudno gojące się owrzodzenia) oraz cienka i błyszcząca skóra.
Zobacz również:
Zakrzepica żylna a zatorowość płucna
Najbardziej niebezpiecznym powikłaniem zakrzepicy jest zator tętnicy płucnej. W przypadku dużego skrzepu bardzo szybko dochodzi do niewydolności krążeniowej i nagłego zgonu. Objawy zatorowości płucnej to kłujący ból w klatce piersiowej, kaszel, duszności, gorączka, zaburzenia świadomości i równowagi oraz utrata przytomności. Jak najszybciej należy wezwać karetkę pogotowia.
Diagnostyka zakrzepicy żylnej
Zakrzepicę diagnozuje się na podstawie wywiadu lekarskiego (obejmuje on specjalną ankietę z 12 pytaniami) i badań diagnostycznych. Lekarz jest w stanie wstępnie postawić diagnozę na podstawie oględzin kończyn dolnych. Ważne jest też przekazanie informacji na temat czynników ryzyka (styl życia, przebyte operacje itp.) Najbardziej pomocne badania to USG żył głębokich z przystawką Dopplera. Pozwala ono ocenić stań naczyń krwionośnych i wykryć ewentualne zgrubienia na ich ściankach. Inne pomocne badania to określenie poziomu D dimerów w osoczu krwi, które biorą udział w procesach krzepnięcia krwi oraz flebografia kontrastowa (zdjęcie rtg żył po podaniu kontrastu).
Leczenie zakrzepicy żylnej
Metoda leczenia uzależniona jest od umiejscowienia skrzepu i stopnia zaawansowania choroby. Zakrzepicę żył podudzia leczy się w warunkach ambulatoryjnych, zakrzepica żył miednicy najczęściej wymaga hospitalizacji. Podstawę leczenia stanowią środki farmakologiczne o właściwościach przeciwzakrzepowych. Hamują one rozrost i powstawanie nowych skrzeplin, znacznie zmniejszają też ryzyko zatorowości płucnej. W pierwszych dniach leczenia chorym podaje się heparynę drobnocząsteczkową w formie zastrzyków. Później zastępują je doustne środki rozrzedzające krew, a także leki wzmacniające ściany naczyń krwionośnych. Długotrwała i nawracająca zakrzepica (często wiąże się z uwarunkowaniami genetycznymi i zaburzeniami krzepliwości krwi) wymaga interwencji chirurgicznej.
Jak uchronić się przed zakrzepicą?
W profilaktyce chorób układu krążenia szczególną rolę odgrywa dieta (bogata w warzywa i owoce, chude białko i nienasycone tłuszcze) i zdrowy styl życia. Nawet niewielka, ale regularna aktywność fizyczna poprawia krążenie i zmniejsza ryzyko zakrzepicy. W przypadku długotrwałego siedzenia warto z kolei poleżeć z uniesionymi w górę nogami lub poruszać intensywnie stopami. Pomocne jest także noszenie uciskowych podkolanówek i picie dużych ilości wody (najlepiej 2 litry dziennie). Osoby obarczone dużym ryzykiem choroby powinny znajdować się pod stałą opieką lekarza i przyjmować leki przeciwzakrzepowe.
Czytaj także:
Nie tylko okłady, maści i masaże. W walce z pajączkami są niezawodne
Najważniejsze, by uchronić się przed zawałem serca. Lekarz: Zapominamy o podstawach
Źródło:
zdrowie.pap.pl/byc-zdrowym/powiklania-zakrzepowo-zatorowe-moga-dotyczyc-pacjentow-w-kazdym-wieku
