Spis treści:
- Udar mózgu w Polsce i na świecie
- Czynniki ryzyka udaru mózgu
- Udar znacznie zwiększa ryzyko demencji. Wyniki badań
- Trzykrotnie wyższe ryzyko demencji w pierwszym roku po udarze
- Wczesne objawy demencji
Udar mózgu w Polsce i na świecie
Udar mózgu, otwiera się w nowym oknie to stan bezpośredniego zagrożenia życia spowodowany zamknięciem jednego z naczyń krwionośnych doprowadzających krew do mózgu lub jego pęknięciem i wylewem krwi. Według danych NFZ stanowi drugą najczęstszą przyczyną zgonu, zaraz po chorobach serca, i pierwszą przyczynę niesprawności wśród osób dorosłych. W Polsce średnio co 6,5 minuty ktoś doznaje udaru mózgu, co przekłada się na ok. 80-90 tys. przypadków rocznie. Najczęściej występuje udar niedokrwienny (w 2022 roku zarejestrowano 73,9 tys. takich przypadków). Umiera ponad 30 tys. Polaków. Na świecie na udar mózgu zapada rocznie ok. 15 mln osób, z czego umiera ok. 5 mln, a kolejne 5 mln pozostaje osobami trwale niepełnosprawnymi.
Zobacz również:
Czynniki ryzyka udaru mózgu
Międzynarodowe badanie INTERSTROKE wykazało, że za ryzyko udaru w 90 proc. odpowiada 10 modyfikowalnych czynników ryzyka (modyfikowalne czynniki ryzyka to takie, które mogą być ograniczone pod wpływem prawidłowego stylu życia lub stosowania leków). Zalicza się do nich: nadciśnienie tętnicze, palenie papierosów, otyłość, niewłaściwą dietę, niewystarczającą aktywność fizyczną, hiperlipidemię, cukrzycę, spożywanie alkoholu, choroby serca oraz niewłaściwy stosunek apolipoprotein B do A1 (odgrywają rolę w transporcie i metabolizmie lipidów). To oznacza, i za lekarzami warto podkreślić, że w 90 proc. udar jest możliwy do uniknięcia dzięki kontroli czynników ryzyka. Czynniki niemodyfikowalne, czyli takie, na które nie mamy wpływu, to w przypadku udaru przede wszystkim wiek, płeć i czynniki genetyczne.
Zobacz również:
Udar znacznie zwiększa ryzyko demencji. Wyniki badań
Lekarze i naukowcy od dawna są świadomi istnienia związku między udarem a demencją. Ostatnie lata poświęcono dokładniejszym badaniom, gdyż, jak podkreślają eksperci, wraz ze starzeniem się społeczeństwa coraz więcej osób doświadcza udaru i coraz większa liczba pacjentów mierzy się z jego konsekwencjami.
"Upośledzenia funkcji poznawczych są bardzo częste po udarze i mogą prowadzić do demencji, która obniża jakość życia i skraca oczekiwaną długość życia. Ważne jest wykazanie bezpośredniego związku między udarem a demencją oraz zbadanie czasu wystąpienia demencji po udarze, aby uzyskać informacje m.in. na temat planowania i realizacji interwencji" - zwraca uwagę w rozmowie z "Medical News Today" dr Raed Joundi z Uniwersytetu McMastera (Ontario, Kanada).
Dr Joundi i jego zespół przeanalizowali dane pochodzące od ponad 15 mln osób z lat 2002-2022. U ok. 181 tys. stwierdzono udar. Naukowcy zaobserwowali, że ryzyko demencji było o 80 proc. wyższe u osób, które przeszły udar, w porównaniu z grupą kontrolną bez zawału serca i udaru mózgu w wywiadzie. Ryzyko demencji było również o prawie 80 proc. wyższe u osób, które przeszły udar, a w porównaniu z grupą kontrolną, w której wystąpiły przypadki zawału serca, ale nie udaru.
"Udało nam się wykazać, że podwyższone ryzyko demencji utrzymywało się nawet po dopasowaniu do grup kontrolnych (porównawczych) o tym samym wieku, płci, statusie społeczno-ekonomicznym w sąsiedztwie i czynnikach ryzyka naczyniowego" - wskazuje dr Joundi.
Trzykrotnie wyższe ryzyko demencji w pierwszym roku po udarze
Ponadto naukowcy odkryli, że ryzyko demencji było prawie trzykrotnie wyższe w pierwszym roku po udarze (w okresie od trzech do 12 miesięcy; nie uwzględniono pierwszych trzech miesięcy po udarze, ponieważ zwykle jest za wcześnie, aby postawić ostateczną diagnozę demencji). W ciągu pięciu lat po udarze ryzyko demencji spadło (było nie trzykrotnie, a 1,5-krotnie wyższe) i pozostało podwyższone 20 lat później.
Badacze zwracają uwagę, że występowanie wyższego ryzyka demencji we wczesnym okresie po udarze nie jest zbyt zaskakujące, gdyż w jego wyniku następuje bezpośrednie uszkodzenie mózgu, które może mieć wpływ na funkcje poznawcze i codzienne funkcjonowanie, a lekarze uważniej monitorują pacjentów w pierwszym roku i prawdopodobnie dlatego częściej stawia się diagnozę demencji. Za bardziej zaskakujący wynik obserwacji uznają fakt, że zwiększone ryzyko demencji utrzymywało się przez 20 lat obserwacji w porównaniu z dobraną grupą kontrolną.
"Nasze badanie pokazuje, że w Kanadzie występuje duże obciążenie demencją po ostrym udarze, i wskazuje, że jest to powszechny problem, którym należy się zająć. Nasze odkrycia podkreślają znaczenie monitorowania osób po udarze pod kątem pogorszenia funkcji poznawczych, wprowadzania odpowiednich metod leczenia w celu wyeliminowania naczyniowych czynników ryzyka i zapobiegania nawrotom udaru oraz zachęcania do zmian w stylu życia, takich jak rzucenie palenia i podejmowanie zwiększonej aktywności fizycznej, co przynosi wiele korzyści i może zmniejszyć ryzyko demencji" - podkreśla dr Joundi, a jego słowa przywołuje American Heart Association.
Potrzebne są jednak dalsze badania, aby wyjaśnić, dlaczego u niektórych osób po udarze rozwija się demencja, otwiera się w nowym oknie, a u innych nie.
Wczesne objawy demencji
Z danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) wynika, że z demencją zmaga się ok. 55 mln ludzi na świecie. W Polsce, według danych szacunkowych, demencja dotyczy ponad 400 tys. osób. Do 2050 roku starzenie się globalnej populacji wraz z rozpowszechnieniem modyfikowalnych czynników ryzyka może doprowadzić do potrojenia liczby osób z demencją na całym świecie.
Do wczesnych objawów demencji zalicza się m.in.:
- częste zadawanie tych samych pytań,
- kłopoty z dobraniem właściwych słów, stosowanie ich nieprawidłowo lub bez zrozumienia znaczenia,
- problemy z liczeniem,
- problemy z wykonywaniem dobrze znanych, ale złożonych czynności (np. z przyjmowaniem leków),
- odkładanie rzeczy w nietypowe miejsca,
- sporadyczne problemy z orientacją w terenie,
- zmiany nastroju i zachowania,
- wycofanie z życia społecznego, rezygnację z hobby, ulubionych zajęć i spotkań z przyjaciółmi.
CZYTAJ TAKŻE:
Nie lekceważ tych objawów. Za kilka godzin lub dni może wystąpić udar, otwiera się w nowym oknie
