Według Światowej Organizacji Zdrowia depresja stanowi obecnie czwarty spośród najbardziej zagrażających i rozpowszechnionych problemów zdrowotnych na świecie, a już za dziesięć lat może być pierwszym. W grupie ryzyka znajduje się w zasadzie... każdy.
Czynniki wyzwalające depresję nie zostały jeszcze poznane do końca. Prawdopodobnie mechanizm leżący u podłoża tego zaburzenia jest złożony, do głosu dochodzą przyczyny psychospołeczne oraz genetyczne, które mogą się łączyć.
Depresja a czynniki genetyczne
Jeśli choć jedno z twoich rodziców cierpiało na depresję, prawdopodobieństwo, że i ty będziesz się z nią zmagać, rośnie. Rolę czynnika genetycznego potwierdzają też rezultaty licznych badań przeprowadzonych z udziałem bliźniąt jednojajowych (a więc osób najbliżej spokrewnionych, mających ten sam materiał genetyczny). Gdy jedno z bliźniąt zmaga się z depresją, prawdopodobieństwo, że drugie też na nią zapadnie, wynosi, według niektórych źródeł nawet 67 proc.Dla porównania - w przypadku bliźniąt dwujajowych (które pod względem genetycznym są do siebie podobne jak każde inne rodzeństwo) szansa ta wynosi, w przybliżeniu, około 20 proc.
Neurologiczne uwarunkowania depresji
Fakt, że leki przeciwdepresyjne regulujące neuroprzekaźnictwo w ośrodkowym układzie nerwowym (selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny - SSRI) poprawiają stan pacjentów, potwierdza tezę o biologicznym podłożu tego omawianego zaburzenia. U pacjentów dochodzi bowiem do nieprawidłowości w neuroprzekaźnictwie serotoniny (zwanej też hormonem szczęścia), noradrenaliny oraz dopaminy - słowem, stężenie tych substancji jest zbyt małe. Wszystkie trzy odpowiadają, w uproszczeniu, za dobry nastrój i pobudzają do działania.Neurolodzy zaznaczają, że jest jeszcze przynajmniej jeden patologiczny mechanizm mogący przyczyniać się do powstawania depresji, mianowicie - nadmierna aktywność kory przedczołowej prawego płata czołowego w mózgu. Pacjenci, rzecz jasna, mają ograniczony wpływ na działanie swojego układu nerwowego, ważne jest, by diagnosta wyjaśnił im, że w niczym nie zawinili, a depresja nie "przejdzie sama" i nie zwalczy się jej, jak chandry, przeczekiwaniem, ucieczką w pracę, czy angażowaniem się w coraz to nowe aktywności.
Środowiskowe czynniki ryzyka depresji
Spośród czynników, które mogą przyczynić się do wystąpienia depresji u pacjenta, można wymienić m.in.:przewlekły stres - związany z obciążeniem pracą, opieką nad osobą chorą i wszystkimi innymi sytuacjami, które mogą doprowadzić do emocjonalnego, fizycznego i psychicznego wyczerpania;traumatyczne doświadczenie - punkt ten wiąże się z poprzednim, bo choćby urazowe doświadczenie było jednorazowym epizodem (np. napad, pobicie, utrata pracy), jego ujemne następstwa mogą trwać bardzo długo, a w konsekwencji sprawiać, że pacjent zaczyna się izolować, wycofywać z aktywności, które do tej pory go cieszyły i wypełniały jego codzienność;
Zobacz również:
nieadaptacyjny styl reagowania i myślenia - wielu pacjentów, u których zdiagnozowano depresję, charakteryzuje irracjonalny sposób myślenia o sobie i otoczeniu - zakładanie negatywnych scenariuszy, nawracające myśli natrętne - ruminacje, niewiara we własny siły i powodzenie przedsięwzięć, negatywny obraz własnej osoby, zachowania uległe, wchodzenie w dialog z niechcianymi myślami i wyobrażeniami;
typ osobowości - w myśl teorii psychodynamicznej u podłoża depresji może leżeć kwestia tak fundamentalna jak typ osobowości, kształtujący się we wczesnym dzieciństwie. Pewne typy miałyby być więc bardziej podatne na to zaburzenie, przede wszystkim byłyby to osoby u których "Ja realne" (rzeczywisty obraz siebie) jest odległe od "Ja idealnego" (upragniony obraz siebie), uzależniających samocenę od czynników zewnętrznych (np. uznania w oczach innych, aprobaty ze strony partnera);
zmiany hormonalne (dotyczy kobiet) - stąd depresja poporodowa, depresja w okresie klimakterium, niekiedy w czasie ciąży;zażywanie niektórych leków oraz substancji psychoaktywnychrównoległe występowanie niektórych chorób - np. schorzeń neurologicznych, kardiologicznych, nadciśnienia, cukrzycy, choroby Leśniowskiego-Crohna. Jest jest jednak do końca jasne, czy depresja była wobec tych nieprawidłowości wtórna czy pierwotna.Zobacz także:Wodogłowie - co warto o nim wiedzieć?Operacje chirurgiczne a ryzyko choroby Alzheimera. Istnieje między nimi związek?Po czym poznać dobrego terapeutę?
