Reklama

Prolaktyna - u kobiet ściśle wiąże się z laktacją. A u mężczyzn?

Prolaktyna jest niezwykle istotnym hormonem, odpowiedzialnym głównie za pobudzanie laktacji. Nadmiar w organizmie wywołuje wiele uciążliwych objawów i może prowadzić nawet do bezpłodności. Jakie są przyczyny hiperprolaktynemii? Jak przebiega jej diagnostyka i leczenie?

Prolaktyna - co to za hormon?

Prolaktyna jest hormonem białkowym wydzielanym przez komórki gruczołowej części przysadki mózgowej. Jej podstawową rolą w organizmie człowieka jest pobudzanie laktacji - odpowiada ona zarówno za prawidłowe wytwarzanie, jak i uwalnianie mleka. Największe wydzielanie prolaktyny rozpoczyna się dopiero po porodzie, kiedy spada poziom progesteronu we krwi. 

Prolaktyna pełni również istotną rolę u osób w okresie dojrzewania, stymulując rozwój gruczołów sutkowych. U mężczyzn reguluje czynność jąder i nasila syntezę testosteronu.

Reklama

Przyczyny podwyższonego i niskiego poziomu prolaktyny

Zdecydowanie najczęstszą nieprawidłowością związaną ze stężeniem prolaktyny jest jej zbyt wysoki poziom we krwi. Mówi się wtedy o hiperprolaktynemii. Stan ten jednak nie zawsze świadczy o tym, że coś złego dzieje się w naszym organizmie - pojawia się fizjologicznie w czasie ciąży i w okresie karmienia piersią. Poziom prolaktyny może również wzrastać pod wpływem intensywnych ćwiczeń fizycznych, podczas stosunku płciowego, w przebiegu hipoglikemii i w sytuacjach stresowych. 

Hiperprolaktynemia może się również rozwinąć pod wpływem:

  • łagodnego gruczolaka przysadki wydzielającego prolaktynę w nadmiernych ilościach (bardzo rzadko guzy te mogą mieć złośliwy charakter);
  • przewlekłego stresu - jest to tak zwana hiperprolaktynemia czynnościowa, rozpoznawana w przypadku braku innych uchwytnych przyczyn wzrostu prolaktyny;
  • niedoczynności tarczycy, w której wydzielany w nadmiarze hormon tropowy TSH pobudza komórki przysadki do wydzielania prolaktyny;
  • chorób wątroby i nerek;
  • zespołu policystycznych jajników;
  • przyjmowania niektórych leków przeciwdepresyjnych, neuroleptyków, leków przeciwwymiotnych (np. metoklopramidu), estrogenów.

Obniżone stężenie prolaktyny, czyli hipoprolaktynemia, występuje bardzo rzadko i jest najczęściej związana z niedoczynnością przysadki.

Prolaktyna - objawy podwyższonego poziomu

Objawy hiperprolaktynemii są związane nie tylko z bezpośrednim nadmiarem prolaktyny, ale również z jej hamującym wpływem na funkcjonowanie jąder i jajników. 

Hiperprolaktynemia u kobiet prowadzi do zaburzeń miesiączkowania - od nieregularnych bądź rzadkich cykli, aż do ich zaniku. U ok. połowy pacjentek pojawia się mlekotok, dodatkowo może wystąpić także łojotok, trądzik i nadmierne przybieranie na wadze. Mężczyźni najczęściej zmagają się z obniżeniem libido i zaburzeniami erekcji. Pojawia się także ginekomastia i osteoporoza. 

Hiperprolaktynemia jest także jedną z częstszych przyczyn niepłodności zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Jeżeli nadmiar prolaktyny jest spowodowany przez gruczolaka przysadki, jego ucisk na sąsiadujące struktury może wywoływać bóle głowy i zaburzenia widzenia.

Hiperprolaktynemia - badania

Przed rozpoczęciem diagnostyki w kierunku hiperprolaktynemii należy zawsze wykluczyć możliwość ciąży. 

Podstawowym badaniem jest oznaczenie poziomu prolaktyny w surowicy, które wykonuje się w godzinach porannych. Norma prolaktyny zależy od laboratorium, w którym zostało wykonane badanie, jednak standardowo jej poziom nie powinien przekraczać 20 ng/ml u kobiet i 15 ng/ml u mężczyzn. 

Aby wynik badania był wiarygodny, przed pobraniem krwi należy unikać cięższego wysiłku fizycznego i stresu, które mogą zwiększyć poziom prolaktyny. Lekarz już na podstawie tego badania może wstępnie określić możliwą przyczynę - w przypadku guza przysadki oznaczane wartości przekraczają nawet kilkakrotnie normę. U osób z niewielkim wzrostem poziomu prolaktyny można wykonać dodatkowe pomiary w nocy lub po podaniu metoklopramidu. 

Lekarz może również zlecić wykonanie:

  • MRI głowy z kontrastem przy podejrzeniu guza przysadki;
  • pomiar TSH, fT3, fT4 przy podejrzeniu niedoczynności tarczycy.

Leczenie hiperprolaktynemii

Podstawowym celem terapii hiperprolaktynemii jest obniżenie stężenia prolaktyny we krwi i złagodzenie jej dokuczliwych objawów. Stosuje się w tym celu leki będące agonistami receptorów dopaminowych, np. bromokryptynę, quinagolid czy kabergolinę. Skutecznie obniżają one poziom prolaktyny we krwi i zmniejszają rozmiary gruczolaków przysadki. W przypadku dużych guzów może być konieczne operacyjne usunięcie gruczolaka. 

Jeżeli wzrost prolaktyny jest spowodowany innymi przyczynami, należy w pierwszej kolejności leczyć chorobę podstawową. Niekiedy konieczne jest także odstawienie leku wywołującego hiperprolaktynemię. Należy to jednak robić zawsze w porozumieniu z lekarzem.

CZYTAJ TAKŻE:

Konflikt serologiczny - gdy grupa krwi stoi na drodze zdrowej ciąży

Estrogeny, progesteron, prolaktyna - jak wpływają na twoje zdrowie?

Sześć hormonów odpowiedzialnych za tycie u kobiet

Reklama

Reklama

Reklama

Reklama

Strona główna INTERIA.PL