Spis treści:
- Szałwia - jaka to roślina?
- Właściwości lecznicze szałwii
- Szałwia - wykorzystanie
- Napar z szałwii - na co pomoże?
- Jak zrobić napar z szałwii?
- Szałwia - na co uważać?
Szałwia - jaka to roślina?
Szałwia, podobnie jak mięta, oregano, rozmaryn, bazylia czy tymianek, należy do rodziny Lamiaceae, roślin z rzędu jasnotowatych. Rozpoznamy ją po srebrzysto-zielonych liściach i fioletowych kwiatach. Ma silny aromat i ziemisty smak, dlatego zazwyczaj używa się jej w niewielkich ilościach.
Szałwia znalazła zastosowanie w przemyśle spożywczym, kosmetycznym i medycynie (tej ostatniej jest znana od wieków). Już sama jej łacińska nazwa - Salvia - kojarzona jest z licznymi korzyściami zdrowotnymi. Wiąże się ją m.in. z łacińskim słowem "salvare", co znaczy "leczyć".
Roślina ta szczególnie bogata jest w witaminę K. Zawiera również niewielkie ilości magnezu, cynku, miedzi oraz witamin A, C i E. Co więcej, znajdziemy w niej kwas kawowy, kwas chlorogenowy, kwas rozmarynowy, kwas elagowy i rutynę. Każdy z wymienionych związków ma korzystny wpływ na organizm.
Właściwości lecznicze szałwii
Szałwia lekarska (Salvia officinalis) zawiera ponad 160 różnych polifenoli - organicznych związków chemicznych, które wykazują intensywne działanie antyoksydacyjne. Wskazuje się, że zmniejszają ryzyko raka oraz poprawiają funkcje mózgu i pozytywnie wpływają na pamięć (osoby przyjmujące ekstrakt z szałwii lepiej wypadały w testach pamięciowych czy testach mających na celu rozwiązanie konkretnego problemu). W badaniach ekstrakty szałwii hamowały wzrost komórek nowotworowych oraz prowadziły do ich śmierci. Obserwacje dotyczyły m.in. raka jamy ustnej, okrężnicy, wątroby, piersi i nerek.
Podkreśla się też działanie przeciwbakteryjnie i przeciwzapalne szałwii. Ma to ogromne znaczenie m.in. dla zdrowia jamy ustnej. W jednym z badań wykazano, że płyn do płukania ust na bazie szałwii skutecznie zabija bakterie Streptococcus mutans, które są znane z powodowania próchnicy zębów. W innym wykazano, że olejek eteryczny na bazie szałwii zabija i powstrzymuje rozprzestrzenianie się Candida albicans - grzyba z rodzaju drożdżaków, który m.in. może powodować ubytki w uzębieniu. Badacze zauważają, że szałwia może też leczyć infekcje gardła, ropnie zębowe, zapalenie dziąseł i owrzodzenia jamy ustnej.
Szałwia może także obniżać poziom cukru we krwi oraz poziom "złego" cholesterolu. Jest jednym z ziół stosowanych w przypadku biegunki i w celu zmniejszenia intensywności i częstotliwości objawów menopauzy - uderzeń gorąca, nadmiernego pocenia się czy drażliwości. Wykazuje właściwości moczopędne.
Dzięki dużej zawartości witaminy K szałwia może wspierać zdrowie kości. Ma także wpływ na skórę. Badania wskazują, że związki w niej zawarte mogą pomóc zwalczać oznaki starzenia, np. zmarszczki.
Szałwia - wykorzystanie
Najczęściej wykorzystuje się liście szałwii, znacznie rzadziej korzeń czy kwiaty tej rośliny.
Dodatek szałwii do dania to świetny sposób na podkreślenie smaku, bez kalorii i soli.
Szałwia często jest składnikiem mydeł i kosmetyków ze względu na przyjemny aromat. Dostępne są również ekstrakty z szałwii i ziołowe suplementy szałwiowe.
Napar z szałwii - na co pomoże?
Jednym ze sposobów wykorzystania szałwii jest przygotowanie naparu z suszonych lub świeżych liści. Ten napój jest szczególnie bogaty w kwas rozmarynowy. Badania wykazały, że zapewnia on liczne korzyści - m.in. zmniejsza stan zapalny i obniża poziom cukru we krwi.
Napar z szałwii jest często polecany do płukania gardła. Może łagodzić ból i stany zapalne jamy ustnej, a także nieświeży oddech. Szałwia polecana jest na afty i pleśniawki. Zachwala się właściwości antybakteryjne tej rośliny oraz jej pomoc w gojeniu ran.
Wiele badań na ludziach wskazuje, że ekstrakty szałwii poprawiają pamięć, funkcje mózgu, nastrój i koncentrację. Jak również wspomnieliśmy wyżej, niektóre badania wskazują, że szałwia może pomóc poprawić poziom cholesterolu i trójglicerydów, potencjalnie zmniejszając ryzyko chorób serca.
Napar z szałwii może pomóc też na typowo kobiece dolegliwości. Spożywa się go np. w przypadku nudności, które często występują na początku ciąży. Bywa również wykorzystywany jako naturalny środek hamujący laktację - w przypadku zbyt silnej laktacji lub w celu całkowitego zatrzymania laktacji.
Napar z liści szałwii można stosować także zewnętrznie. Okłady i kompresy nasączone naparem z szałwii pomagają na owrzodzenia, oparzenia, odmrożenia, trudno gojące się rany, użądlenia.
Jak zrobić napar z szałwii?
Napar z szałwii można przygotować samemu. W tym celu wystarczy dwie łyżeczki suszu zalać wrzącą wodą, najlepiej połową szklanki, a następnie napar przykryć i odstawić na ok. 10 minut. Po tym czasie jest gotowy do spożycia.
Ale można też użyć świeżych liści, np. z własnego ogródka. Zagotuj wodę w garczku i wrzuć do niego kilka liści szałwii. Taką miksturę gotuj na wolnym ogniu przez ok. 15 minut. Po tym czasie przykryj garczek i wyłącz ogień. Odstaw napar na co najmniej pięć minut, a następnie odcedź. Możesz dodać do niego trochę soku z cytryny, cynamon, liście laurowe, miód czy pieprz cayenne. Napar z szałwii możesz przygotować również bezpośrednio w szklance.
Szałwia - na co uważać?
Szałwia zawiera związek zwany tujonem, który zapewnia jej silny aromat, ale w dużych dawkach może być toksyczny. Spożywanie dużych ilości naparu z szałwii lub też przyjmowanie tego zioła pod innymi postaciami, przez dłuższy czas, może być źródłem problemów z sercem, może spowodować drgawki, wymioty i uszkodzić nerki. Za bezpieczne uważa się spożycie kilku filiżanek (od trzech do sześciu) herbatki szałwiowej w ciągu dnia.
Jednocześnie należy unikać spożywania olejku szałwiowego lub dodawania go do herbaty, ponieważ, jak zwraca się uwagę, zaledwie 12 kropli może być toksycznych.
W przypadku jakichkolwiek wątpliwości warto skonsultować się z lekarzem.
CZYTAJ TAKŻE:
Zdrowotny napój z kurkumą. Na co działa złota przyprawa?
Rozmaryn: Niezbędny dla zdrowia i urody
Zioła dla seniora. Po jakie napary warto sięgać w dojrzałym wieku?
