Spis treści:
- Tężec - co to za choroba?
- Tężec - jak dochodzi do zakażenia?
- Tężec - czynniki ryzyka
- Postacie tężca
- Objawy tężca
- Postępowanie przy tężcu
- Szczepionka na tężec
Tężec - co to za choroba?
Tężec, otwiera się w nowym oknie jest chorobą układu nerwowego wywoływaną przez toksynę tężcową produkowaną przez bakterię Clostridium tetani, czyli laseczkę tężca. Ten drobnoustrój chorobotwórczy jest klasyfikowany jako powszechnie występujący. Laseczki tężca można odnaleźć w wodzie, przewodzie pokarmowym zwierząt czy kurzu. W dogodnych warunkach Clostridium tetani zaczyna produkować toksynę, która wnika do obwodowej komórki nerwowej, a następnie przenosi się do komórek pnia mózgu i rdzenia kręgowego.
Dolegliwości pojawiają się od trzech dni do trzech tygodni (średnio po ośmiu dniach) i wynikają z tego, że toksyna hamuje wydzielenie neuroprzekaźników. Jakie są tego konsekwencje? Neurony ruchowe są ciągle pobudzone, co przekłada się na nieustające napięcie mięśni szkieletowych.
Tężec - jak dochodzi do zakażenia?
Wrotami zakażenia, przez które do organizmu mogą wnikać spoczynkowe formy bakterii, mogą być uszkodzenia ciała związane z przerwaniem ciągłości tkanek, nawet te niewidoczne gołym okiem. Co ciekawe, przetrwalniki tężca są bardzo odporne na działanie czynników środowiskowych i mogą znajdować się w ziemi nawet przez wiele lat. Zakażenie może nastąpić również na skutek nieprzestrzegania zasad higieny oraz w trakcie porodu.
Clostridium tetani to bakteria, której rozwojowi sprzyjają warunki beztlenowe, dlatego najlepiej namnaża się w głębokich ranach bez dostępu powietrza. Laseczki tężca mogą występować również w płytszych uszkodzeniach ciała, o ile bytują tam inne bakterie zużywające tlen.
Zobacz również:
Tężec - czynniki ryzyka
Do czynników ryzyka zachorowania na tężec należą:
- oparzenia i odmrożenia,
- szarpany charakter rany,
- zabrudzenie rany,
- nieszczepienie się na tężec w ciągu ostatnich ośmiu lat,
- utrata dużej ilości krwi w czasie zranienia,
- pogryzienie przez zwierzę.
Postacie tężca
Tężec występuje w czterech postaciach:
- uogólnionej - przejawia się znacznym skurczem mięśni i charakterystycznym, łukowatym wyprężeniem ciała w stronę grzbietową (opistotonus). Poza tym pacjenci doświadczają szczękościsku, niemożności jedzenia, podwyższenia temperatury ciała, zatrzymania moczu i zaburzeń rytmu serca. Zaburzenia funkcjonowania układu autonomicznego mogą stać się przyczyną śmierci, chociażby z powodu nagłego zatrzymania krążenia;
- miejscowej - może być zwiastunem tężca uogólnionego lub zakończyć się samoistnym wyleczeniem na skutek uzyskania częściowej odporności. Objawia się przede wszystkim skurczami mięśni w okolicy rany;
- mózgowej - charakteryzuje się zajęciem wyłącznie nerwów czaszkowych, a zwłaszcza nerwu twarzowego, stąd pacjenci z tą postacią tężca cierpią z powodu uszkodzenia mięśni twarzy;
- noworodkowej - występuje u noworodków, których matki nie były uodpornione na tężec. Ma bardzo ciężki przebieg i, o ile właściwa pomoc medyczna nie zostanie udzielona, kończy się zgonem aż w 90 proc. przypadków.
Objawy tężca
Zanim choroba ujawni się pełnym spektrum objawów, występują tzw. symptomy prodromalne, do których należą: ogólne rozbicie, niepewność, ból głowy, wzmożona potliwość, ból w obszarze rany i bezsenność. Bardzo typowe dla tężca są wspomniane już wzmożone napięcie mięśni, a także drgawki. Nienaturalna pozycja ciała i problem w zapanowaniu nad mięśniami mogą skutkować dusznościami i trudnym do zniesienia bólem.
Do ciężkich powikłań tężca, wynikających z postępu choroby, zalicza się: zapalenie płuc, otwiera się w nowym oknie, złamania kręgów, krwiaki wewnątrzmięśniowe, zapalenie mięśnia sercowego, otwiera się w nowym oknie, a nawet zgon występujący u 30 do 50 osób na 100 pacjentów.
Postępowanie przy tężcu
Osoby pracujące przy ziemi powinny zachowywać szczególną ostrożność, a podczas prac w ogródku najlepiej zaopatrzyć się w specjalne rękawice. Jeżeli już dojdzie do zranienia, wskazane jest jak najszybsze przemycie rany i zadbanie o to, by nie przestała mieć kontaktu z powietrzem.
Sposobem leczenia tężca jest podawanie pacjentom antytoksyny przeciwtężcowej, czyli gotowych przeciwciał zdolnych przyłączyć się i zwalczyć toksynę produkowaną przez tę bakterię. W celu uzupełnienia leczenia zakażonemu można podać antybiotyk lub chemioterapeutyk, po to, by naruszyć florę bakteryjną sprzyjającą namnażaniu się laseczek tężca.
Szczepionka na tężec
Szczepienie przeciwtężcowe to skuteczna, łatwa i tania metoda wykorzystywana w walce z tężcem. Należy do szczepionek inaktywowanych, co oznacza, że zawiera niedziałającą toksynę tężcową. Obowiązkowym, bezpłatnym programem szczepień objęte są dzieci i młodzież do lat 19.
Szczepionka podawana jest zwykle w czterech dawkach w postaci szczepionki skojarzonej przeciw błonicy, otwiera się w nowym oknie, tężcowi i krztuścowi (DTP/DTaP) lub tylko przeciw błonicy i tężcowi. Warto zadbać o przyjęcie dawek przypominających w wieku: sześciu, 14 i 19 lat. Dawki przypominające są tak ważne dlatego, że odporność przeciw tężcowi maleje z upływem czasu. Szczepienia przeciwko tężcowi są realizowane od lat i są uznawane za bezpieczne.
CZYTAJ TAKŻE:
Czy szczepionki przyjęte w dzieciństwie chronią nas przez całe życie?, otwiera się w nowym oknie
Jak dezynfekować rany?, otwiera się w nowym oknie
O której godzinie najlepiej się skaleczyć?, otwiera się w nowym oknie
