Spis treści:
- Rodzaje cukrzycy
- Klasyczne objawy cukrzycy
- Czemu w cukrzycy rozwijają się zmiany skórne?
- Zmiany skórne w przebiegu cukrzycy. Na co zwrócić uwagę?
- Jak dbać o skórę, gdy ma się cukrzycę?
Rodzaje cukrzycy
Wyróżniamy dwa podstawowe typy cukrzycy: 1 i 2.
Cukrzyca typu 1 jest spowodowana prawie całkowitym zniszczeniem komórek β trzustki produkujących insulinę przez przeciwciała. Wspomniany hormon odpowiada za regulację poziomu glukozy w organizmie - jego brak powoduje, że we krwi cukier występuje w nadmiarze. Cukrzyca typu 1 zwykle ujawnia się u osób poniżej 30. roku życia, najczęściej nagle i wymaga szybkiego wdrożenia insulinoterapii.
O wiele częściej rozpoznaje się cukrzycę typu 2 (80 proc. przypadków), która jest spowodowana obniżoną wrażliwością tkanek na insulinę, pomimo jej właściwego stężenia we krwi (tzw. insulinooporność). Co prawda, choroba może być uwarunkowana genetycznie (dziedziczenie, otwiera się w nowym oknie wielogenowe), ale decydującą rolę odgrywają czynniki środowiskowe - otyłość brzuszna i mała aktywność fizyczna.
Klasyczne objawy cukrzycy
Zanim przejdziemy do omawiania skórnych symptomów cukrzycy, warto przypomnieć najważniejsze objawy choroby. Należą do nich: wzmożone pragnienie, zmęczenie i częste oddawania moczu. Jak już zostało wspomniane, cukrzyca typu 1 zaczyna się zwykle nagle, może manifestować się jako zagrażające życiu zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, doprowadzające do śpiączki ketonowej. Typowe objawy cukrzycy, otwiera się w nowym oknie typu 2 pojawiają się rzadziej niż w cukrzycy typu 1 - ponad połowa pacjentów nie zgłasza żadnych dolegliwości i chorobę wykrywa się przypadkowo lub w badaniach przesiewowych.
Czemu w cukrzycy rozwijają się zmiany skórne?
Jaki jest związek pomiędzy zbyt wysokim stężeniem glukozy we krwi a rozwojem zmian na skórze? Na pierwszy rzut oka niewielki, ale to tylko pozory. Cukier, gdy jest w nadmiarze, hamuje namnażanie się komórek naskórka (keratynocytów), indukuje ich śmierć i zmniejsza syntezę białek. Hiperglikemia przyczynia się także do rozregulowania pracy układu immunologicznego, wpływając na przemieszczanie się komórek odpornościowych i fagocytozę, która jest swego rodzaju "pożeraniem" drobnoustrojów.
Zobacz również:
Zmiany skórne w przebiegu cukrzycy. Na co zwrócić uwagę?
Zakażenie skóry i błon śluzowych
Cukrzyca zwiększa ryzyko infekcji, w tym tych, które dotyczą skóry. Choroba upośledza mechanizmy odpornościowe, co stwarza idealne warunki do bytowania drobnoustrojów. Nawracające zapalenia lokalizują się w dość nietypowych miejscach, np. na kącikach ust lub w obszarze ujścia cewki moczowej. Zwiększona częstość infekcji intymnych bywa również powikłaniem stosowania przeciwcukrzycowych leków z grupy flozyn.
Ciemne plamy na skórze
W przebiegu cukrzycy typu 2 może dojść do tzw. rogowacenia ciemnego, czyli ciemnych przebarwień skóry, nadmiernie rogowaciejących, które umiejscowione są symetrycznie, zwykle na łokciach, kolanach, w dołach pachowych lub na szyi (objaw brudnej szyi). Poza cukrzycą, otyłością, insulinoopornością mogą także wynikać z rozwoju nowotworu, w związku z tym zawsze powinno się pokazać je lekarzowi.
Wysuszenie i świąd skóry
Cukrzyca wiąże się z odwodnieniem, które dotyka również skóry, a przede wszystkim stóp. Brak odpowiedniej ilości wody predysponuje do mikrouszkodzeń i podrażnień, które utrudniają proces gojenia ran i sprzyjają wnikaniu bakterii i grzybów. Pacjenci z cukrzycą odczuwający uogólniony świąd powinni jak najszybciej wybrać się do lekarza. Ta dolegliwość może świadczyć o zaawansowanym uszkodzeniu nerek będącym powikłaniem przewlekłej hiperglikemii.
Zobacz również:
Pajączki na skórze
Teleangiektazje, szerzej znane jako pajączki, to manifestacja zaburzeń krążenia krwi w małych naczyniach. Zaczerwienienie wzmaga się m.in. po spożyciu alkoholu, wypiciu kawy czy w czasie aktywności fizycznej. Najlepszym sposobem na ograniczenie tego niekomfortowego objawu jest odpowiednia kontrola, otwiera się w nowym oknie glikemii. Jeśli to nie wystarcza, warto zgłosić się po poradę do dermatologa, który może zasugerować wykonanie specjalistycznych zabiegów.
Obumieranie tłuszczowe
Tłuszczowate obumieranie skóry występuje częściej u kobiet, głównie na przedniej powierzchni podudzi. Ma charakter czerwonobrązowych plam, na których widoczne są poszerzone naczynia krwionośne. Może prowadzić do powstawania owrzodzeń, które bolą i wymagają stosowania glikokortykosteroidów. Co prawda, nie wykazano jednoznacznego związku ze stopniem wyrównania cukrzycy, stwierdzono natomiast jego korelację z uszkodzeniem małych naczyń.
Cukrzycowa twardzina obrzękowa
Dotyczy twarzy, obręczy barkowej i klatki piersiowej. Skóra staje się pogrubiała, nie daje się ująć w fałd, a chory ma kłopot z wyrażaniem emocji za pomocą zmian mimiki twarzy i wykonywaniem ruchów wymagających zaangażowania kończyny górnej.
Kępki żółte powiek
Kępki na powiekach przy wewnętrznej powierzchni oka są pokłosiem gromadzenia się lipidów. Cukrzyca łączy się z deregulacją gospodarki tłuszczowej. Zmiany przybierają zwykle żółty lub pomarańczowy kolor. Poza cukrzycą mogą wynikać także z miażdżycy lub innych chorób naczyniowych.
Jak dbać o skórę, gdy ma się cukrzycę?
Zmiany skórne bywają niezwykle problematyczne, wywołują dyskomfort i mogą doprowadzić do obniżenia pewności siebie i izolacji chorego. Z tego powodu nie warto ryzykować. Jeśli rozpoznano u ciebie cukrzycę, nie czekaj do czasu wystąpienia objawów, zacznij dbać o skórę już dziś. Pamiętaj, by codziennie ją oczyszczać i nawilżać przy użyciu sprawdzonych środków zaleconych przez lekarza. Kupowanie kosmetyków o niezweryfikowanej jakości może okazać się drogą donikąd lub wręcz pogorszyć stan skóry.
Źródła:
W. Grzesiuk, D. Szydlarska, K. Jóźwik, Insulinooporność w endokrynopatiach, "Endokrynologia, Otyłość i Zaburzenia Przemiany Materii" 2008, tom 5, nr 1.
A.K. Mottl, K.R. Tuttle, G.L. Bakris, Diabetic kidney disease: Manifestations, evaluation, and diagnosis [online], w: UpToDate, https://www.uptodate.com/contents/diabetic-kidney-disease-manifestations-evaluation-and-diagnosis.
J. Sieradzki, E. Płaczkiewicz-Jankowska, Zaburzenia gospodarki węglowodanowej. Przewlekłe powikłania cukrzycy, w: Interna Szczeklika. Mały podręcznik 2022/23, red. P. Gajewski, Kraków 2022.
CZYTAJ TAKŻE:
