Spis treści:
- Toksoplazmoza - co to
- Toksoplazmoza w ciąży - objawy
- Diagnostyka toksoplazmozy w ciąży
- Leczenie toksoplazmozy
- Czy można się uchronić przed toksoplazmozą w ciąży?
Toksoplazmoza - co to
Toksoplazmoza jest bardzo powszechną chorobą człowieka, wywoływaną przez pierwotniaka Toxoplasma gondii. Można się nim zarazić na trzy sposoby - głównie drogą pokarmową, spożywając skażone niedogotowane mięso wieprzowe, baranie lub wołowe. Możliwe jest również połknięcie oocyst znajdujących się w środowisku bytowania zarażonego kota, na przykład poprzez kontakt ze żwirkiem kocim bądź spożywanie niemytych i surowych warzyw i owoców. Drugą drogą, niezwykle istotną w przypadku zakażenia u kobiet w ciąży, jest przedostanie się pierwotniaków przez łożysko - mogą one wywoływać u dziecka tak zwaną toksoplazmozę wrodzoną lub być przyczyną poronień. Ostatnim, najrzadszym sposobem zakażenia jest przetoczenie zakażonej krwi i przeszczepy zainfekowanych narządów.
Toksoplazmoza w ciąży - objawy
Toksoplazmoza u kobiet w ciąży zwykle przebiega bezobjawowo - często jedynym sposobem na jej wykrycie jest oznaczenie poziomu przeciwciał. Jednak obecne we krwi matki pierwotniaki mogą przedostać się przez łożysko, wywołując niekiedy bardzo poważne zaburzenia rozwoju u płodu. Skutki toksoplazmozy u dziecka zależą głównie od tego, w którym trymestrze ciąży doszło do zakażenia:
- W I trymestrze ciąży ryzyko przeniknięcia T. gondii przez łożysko jest najmniejsze, jednak jeżeli już do niego dojdzie, często prowadzi do poronienia;
- W II i III trymestrze ciąży ryzyko przeniknięcia T. gondii stopniowo wzrasta, zakażenie może wywoływać poważne wady rozwojowe, jak wodogłowie, małogłowie, zwapnienia śródmózgowe, uszkodzenie wzroku, niedosłuch czy napady padaczkowe.
Trzeba pamiętać także o tym, że skutki toksoplazmozy u płodu nie muszą być widoczne od razu po urodzeniu - mogą się pojawić nawet po kilku miesiącach czy latach. Dzieci mogą przejawiać objawy zaburzeń rozwoju intelektualnego, mowy, może się pojawić również niedowidzenie lub ślepota.
Diagnostyka toksoplazmozy w ciąży
Ryzyko przeniesienia toksoplazmozy na rozwijający się płód występuje głównie u kobiet, które w ciąży zachorowały po raz pierwszy. Jeżeli do zakażenia doszło przed ciążą, ryzyko ponownej infekcji w trakcie ciąży jest bardzo niskie ze względu na działanie ochronne krążących we krwi przeciwciał. Z tego względu w trakcie ciąży należy regularnie oznaczać poziom przeciwciał IgG i IgM co najmniej raz w każdym trymestrze.
Kobiety, które nie posiadają przeciwciał przeciwko T. gondii są najbardziej narażone na rozwój pierwotnej toksoplazmozy w dalszych etapach ciąży. W przypadku wykrycia przeciwciał test należy powtórzyć po 3 tygodniach, niekiedy oznacza się dodatkowo przeciwciała w klasie IgA i IgE oraz awidność przeciwciał IgG.
Przeciwciała przeciwko toksoplazmozie często dają wyniki dodatnie przez długi okres. Jednoznaczne stwierdzenie, czy choroba jest aktywna, bywa problematyczne.
Przy bardzo dużym prawdopodobieństwie pierwotnej toksoplazmozy u kobiety ciężarnej wykonuje się dodatkowe badania, jak:
- USG, które może uwidocznić powiększenie wątroby, zwapnienia wewnątrzczaszkowe czy wodobrzusze;
- amniopunkcja i wykrywanie DNA Toxoplasma gondii w płynie owodniowym, obecnie wykonywane głównie w przypadkach wątpliwych.
Leczenie toksoplazmozy
Po potwierdzeniu toksoplazmozy u kobiety ciężarnej trzeba niezwłocznie rozpocząć leczenie. Stosuje się antybiotyk spiromycynę, która w głównej mierze ma na celu zapobieganie zakażenia u płodu. Ze względu na słabe przenikanie przez łożysko ma ograniczoną skuteczność, gdy doszło już do rozwoju choroby u dziecka. W takim wypadku spiromycynę zastępuje się pirymetaminą z sulfadiazyną w połączeniu z kwasem folinowym, które przechodzą przez łożysko.
Czy można się uchronić przed toksoplazmozą w ciąży?
To pytanie zadają w szczególności kobiety, które mieszkają z kotami. Drastyczne kroki, jak oddanie zwierzaka nie są absolutnie konieczne. Warto również pamiętać, że nie brakuje niestety ciężarnych zakażonych toksoplazmową, które nie mają kota. Dróg zakażenia jest wiele. Zawsze więc zarówno w ciąży jak i na etapie planowania ciąży, należy przestrzegać kilku zasad:
- jeżeli jesteś posiadaczką kota, a masz taką możliwość, nie zmieniaj samodzielnie żwirku dla kota lub rób to zawsze w jednorazowych rękawiczkach;
- karm swoje zwierzaki karmami suchymi lub mokrymi w puszce zamiast surowego mięsa;
- w czasie ciąży nie wypuszczaj swoich kotów na zewnątrz;
- podczas prac w ogrodzie zakładaj rękawice ochronne;
- nie jedz surowego mięsa, unikaj tatara, carpaccio sushi, nie jedz ostryg;
- dbaj o higienę w kuchni jeśli kroisz surowe mięso, dokładnie wytrzyj powierzchnie z którymi miało styczność;
- myj dokładnie wszystko, co jesz, zwłaszcza owoce i warzywa.
CZYTAJ TAKŻE:
Którym kobietom grozi cukrzyca ciążowa?Szczepienia przeciw covid a planowanie dziecka i ciąża
