Spis treści:
- Czym jest depresja zimowa?
- Depresja zimowa - objawy
- Przyczyny depresji zimowej
- Kogo może dotknąć depresja zimowa?
- Depresja zimowa - jak przebiega leczenie?
Czym jest depresja zimowa?
Sezonowe zaburzenie afektywne (z ang. SAD - Seasonal Affective Disorder), potocznie zwane depresją zimową lub sezonową, to rodzaj depresji o charakterze sezonowo-nawrotowym. Jest to zaburzenie, w którym zmiany nastroju cyklicznie podyktowane są porą roku. Objawy zaczynają się najczęściej późną jesienią lub z początkiem zimy, a ustępują wiosną lub latem, kiedy dzień się wydłuża, a promienie słoneczne częściej zaglądają przez okna. Nie można jednak mylić krótkotrwałego smutku lub ospałości spowodowanej nieprzyjemną pogodą z sezonową depresją, która jest chorobą i wymaga odpowiedniej terapii.
Zobacz również:
Depresja zimowa - objawy
Charakterystyczne dla depresji zimowej jest pojawienie się niepokojących objawów wyłącznie w okresie jesienno-zimowym. Kliniczny obraz tego typu zaburzenia nie różni się istotnie od objawów, które obserwuje się w typowej depresji, jednak niektóre z nich mogą mieć inny profil. Mianowicie w depresji niepodyktowanej porą roku występuje zwykle bezsenność i brak apetytu, natomiast w zaburzeniach sezonowych obserwuje się wzmożony głód oraz senność.
Do najczęściej występujących zmian w zachowaniu pacjentów z depresją sezonową należą:
- obniżony nastrój,
- nadmierna senność,
- społeczne wycofanie,
- zwiększony apetyt (szczególnie na pokarmy wysokowęglowodanowe i słodycze, co powoduje przyrost masy ciała),
- anhedonia, czyli brak lub zmniejszona zdolność do odczuwania przyjemności,
- spowolnienie ruchowe i poznawcze.
Zobacz również:
Przyczyny depresji zimowej
Depresja zimowa jest ściśle związana z sezonowymi zmianami długości dnia oraz ilością światła słonecznego, stąd cykliczne nawroty choroby obserwuje się właśnie jesienią i zimą. Istnieją także sugestie, że na rozwój tego zaburzenia wpływ mają predyspozycje genetyczne, jednak do tej pory badacze nie zidentyfikowali konkretnego genu, który mógłby się do tego przyczyniać. W SAD obserwuje się obniżenie poziomu serotoniny, czyli tzw. hormonu szczęścia, oraz zwiększone wytwarzanie melatoniny, która jest ważna dla utrzymania prawidłowego snu. Obie te substancje wspierają organizm w regulowaniu cyklu dzień-noc, a zmiany ich stężeń u osób z depresją zimową zakłócają okołodobowy rytm sen-czuwanie, co manifestuje się nadmierną sennością oraz pogorszeniem nastroju.
Innym czynnikiem, który może negatywnie wpływać na przebieg tego zaburzenia, jest niedobór witaminy D, otwiera się w nowym oknie, ponieważ uważa się, że wspomaga ona aktywność serotoniny. Oprócz dostarczania jej z pożywieniem witamina D wytwarzana jest przez nasz organizm po ekspozycji skóry na promieniowanie słoneczne. W zimie, przy mniejszym natężeniu nasłonecznienia, poziom witaminy D spada, co w jeszcze większym stopniu zmniejsza aktywność serotoniny u osób dotkniętych SAD.
Kogo może dotknąć depresja zimowa?
Sezonowe zaburzenia afektywne znacznie częściej występują u kobiet niż u mężczyzn, a najczęściej chorują młodzi dorośli między 18. a 30. rokiem życia. Badania wykazują, że problem depresji zimowej jest bardziej rozpowszechniony w krajach o wyższej szerokości geograficznej, np. w Skandynawii czy na Alasce, gdzie przez większość dnia w okresie jesienno-zimowym panuje ciemność. Ocenia się, że nawet 10 proc. społeczeństwa w obszarach o niskim nasłonecznieniu popada w depresję.
Oprócz głównego czynnika, jakim jest położenie geograficzne, na rozwinięcie SAD podatne są osoby, które zmagają się z chorobą afektywną dwubiegunową, otwiera się w nowym oknie, wcześniej chorowały na depresję, a także mają w rodzinie krewnych z zaburzeniami psychicznymi, takimi jak schizofrenia, otwiera się w nowym oknie czy depresja.
Depresja zimowa - jak przebiega leczenie?
Dostępne są różne sposoby leczenia SAD, które można stosować samodzielnie lub łączyć je w zależności od nasilenia problemu i indywidualnych potrzeb. Do stosowanych metod należą:
- fototerapia, otwiera się w nowym oknie - polega na codziennych, trwających od 30 minut do 2 godzin, zabiegach naświetlania światłem o natężeniu 1,5-10 tysięcy luksów przy użyciu lampy do fototerapii. Zwykle przeprowadzana jest w godzinach porannych;
- psychoterapia;
- suplementowanie witaminy D;
- leczenie farmakologiczne środkami przeciwdepresyjnymi.
Fototerapia oraz suplementacja witaminy D są skutecznymi narzędziami leczniczymi, jeśli chodzi o zimową odmianę depresji, natomiast pozostałe formy leczenia, takie jak psychoterapia i farmakoterapia, stosowane są w pozostałych odmianach depresji.
Źródła:
Święcicki Ł., Choroba afektywna sezonowa (depresja zimowa), Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa 2006.
National Institute of Mental Health. Seasonal Affective Disorder.(https://www.nimh.nih.gov/health/publications/seasonal-affective-disorder/index.shtml) [Dostęp 26/12/2021].
CZYTAJ TAKŻE:
Depresja to nie tylko smutek. Nietypowe zachowanie może zdradzać chorobę, otwiera się w nowym oknie
Zdrowotne sygnały, że masz dość swojej pracy. Objawy także w nocy, otwiera się w nowym oknie
