Spis treści:
- Witamina D - właściwości i zastosowanie
- Jaki jest właściwy poziom witaminy D3 we krwi?
- Jak suplementować witaminę D?
- Witamina D a tarczyca
- Jak przyjmować witaminę D w chorobach tarczycy?
Witamina D - właściwości i zastosowanie
Witamina D to grupa organicznych steroidowych związków chemicznych. Występuje u ludzi w dwóch formach: w mniejszej frakcji jako witamina D2, oraz w dominującej frakcji pod postacią cholekalcyferolu - witaminy D3. Aktywna forma witaminy D3 to kalcytriol.
Organizm jest zdolny do wytwarzania witaminy D3. Dzieje się to pod wpływem promieni słonecznych w skórze. Niestety, w naszych szerokościach geograficznych, witamina D pozyskiwana w wyniku takiej syntezy nie pokrywa zapotrzebowania organizmu, zwłaszcza w miesiącach jesiennych, zimowych i wiosennych, gdy nie wystawiamy dużych powierzchni skóry na promienie słoneczne. Wytwarzanie witaminy D w wyniku ekspozycji słonecznej zależne jest od wielu zmiennych, m.in. długość fali światła słonecznego, obecności przeszkód, takich jak wysokie drzewa czy chmury; stanu i wieku skóry, pigmentacji czy wreszcie stosowania kremów z filtrem. Ponadto, im dalej od równika, tym trudniej utrzymać poziom tej witaminy w normie, polegając wyłącznie na ekspozycji słonecznej. Pokarmy, w których znajduje się witamina D, m.in. tłuste ryby, mleko czy jajka, nie są spożywane przez nas w wystarczającej ilości, aby utrzymać dzienne zapotrzebowanie "w ryzach". Dlatego niezbędna jest suplementacja i uzupełnianie poziomu witaminy D preparatami z apteki.
Jaki jest właściwy poziom witaminy D3 we krwi?
Niestety, na obecną chwilę nie mamy kompromisu w sprawie zalecanego poziomu witaminy D3 w osoczu, w związku z tym, że instytucje zajmujące się promocją zdrowia w różnych krajach ustaliły swoje wartości docelowe witaminy D3 w organizmie. Obecnie w Polsce przyjęto wyższe zakresy referencyjne: 31-50 ng/ml dla osób dorosłych jako poziom optymalny i 50-100 ng/ml jako poziom wysoki, jednak wciąż bezpieczny. Wielu ekspertów twierdzi, że wartości te mogą być wyższe dla osób: otyłych, z nadwagą, z osteoporozą, z nowotworem skóry, z zaburzeniami odporności i w zależności od szerokości geograficznej, jaką zamieszkują.
Z różnych analiz wynika, że wszystkie "dodatkowe przeszkody", które stanowią o wchłanianiu i zapotrzebowaniu na witaminę D, powinny być brane pod uwagę przez lekarza, oceniającego pacjenta pod kątem suplementacji witaminy D, dlatego rozsądnym byłoby traktować każdy przypadek indywidualnie.
Zobacz również:
Jak suplementować witaminę D?
Mamy do wyboru wiele form witaminy D: tabletki, krople, zastrzyki i wlewy. Dysponujemy szerokim zakresem suplementów i leków, dostępnych w aptekach, o różnej dawce. Przede wszystkim, koniecznie należy oznaczyć swój poziom witaminy D we krwi przed rozpoczęciem suplementacji. W przeciwnym razie możemy "strzelać z armaty do wróbla" lub próbować zaleczyć kolosalny niedobór kropelkami dla dzieci - w obu przypadkach będzie to nietrafiona terapia.
Leczenie lub suplementacja powinna być poprzedzona konsultacją z lekarzem POZ lub specjalistą, jednakże przy odpowiedniej znajomości swojego organizmu i jego poziomu zdrowia oraz reakcji na przyjmowanie witaminy D, po jakimś czasie część z nas sama powinna móc kierować się własnymi badaniami, aby dobrać suplementację. Niemniej, na początek zawsze zalecam konsultację z lekarzem.
Sama uważam, że zawsze lepiej stosować leki (opisane jako OTC z tyłu opakowania), niż suplementy, gdyż dają nam większą pewność, że znajduje się w nich deklarowana dawka witaminy D. Uważam także, że większości z nas nie zaszkodzi klasyczne dawkowanie 2000 j.m.
Należy pamiętać, że witamina D rozpuszcza się w tłuszczach, stąd jej przyjęcie powinno się odbywać zawsze po posiłku, a optymalnie - po posiłku bogatym w tłuszcze, np. po śniadaniu czy obiedzie.
Witamina D a tarczyca
Tarczyca to jeden z najistotniejszych organów, które posiadamy: reguluje gospodarkę hormonalną i energetyczną całego ustroju, wpływa na metabolizm, zużycie energii, samopoczucie i wiele innych aspektów naszego zdrowia. Od dawna postulowano zależność pomiędzy funkcjonowaniem tarczycy a ilością witaminy D w organizmie. Badania potwierdziły odwrotną korelację pomiędzy hormonem przysadki, działającym dodatnio na tarczycę - TSH , a ilością witaminy D: im wyższy poziom TSH (czyli im bardziej pobudzona tarczyca), tym niższy poziom witaminy D, i odwrotnie: im wyższy poziom witaminy D, tym niższe TSH. Jest to dla nas informacja, że utrzymanie "w ryzach" TSH wspomagane jest przez witaminę D, a deregulacja jego wydzielania może być związana m.in. z niedoborem kalcyferolu. Ponadto, u pacjentów z wysokim TSH i niedoczynnością tarczycy często stwierdza hipowitaminozę (niedobór) witaminy D, co także wskazuje na podobną korelację.
Niedobór witaminy D ma również wpływ na wzrost stanu zapalnego w autoimmunologicznych chorobach tarczycy: chorobie Gravesa-Basedowa i chorobie Hashimoto. Stwierdzono zależność, wg której niższy poziom witaminy D generuje wyższe ryzyko zaostrzenia chorób autoimmunologicznych tarczycy. Ponadto, wiele prac opisuje dodatnią korelację między niskim poziomem witaminy D, a ryzykiem nabycia autoimmunologicznych chorób tarczycy, takich jak GB i hashimoto.
Suplementacja witaminą D może również być elementem zapobiegającym rozwojowi chorób tarczycy. W badaniu, w którym ponad 11 tys. uczestników podawano przez ponad rok witaminę D do uzupełnienia poziomu optymalnego, wynoszącego tutaj > 40 ng/ml, wykazano, że osiągnięcie zamierzonego poziomu o 30 proc. zmniejszało ryzyko niedoczynności tarczycy, a o 32 proc. redukowało ryzyko pojawienia się przeciwciał przeciwtarczycowych, obecnych w chorobach autoimmunologicznych tarczycy.
Jak przyjmować witaminę D w chorobach tarczycy?
Ponieważ badania dowodzą istotnego , pozytywnego wpływu suplementacji witaminy D u chorych na choroby tarczycy, warto przyjmować odpowiednią dawkę witaminy D, jeśli znajdujemy się w tej grupie. W tym przypadku odpowiednie dawkowanie i dobór preparatu należy zostawić lekarzowi - specjaliście, czyli prowadzącemu endokrynologowi. Warto udać się do niego z gotowymi wynikami nie tylko TSH, autoprzeciwciał i hormonów tarczycy, ale także z wynikami poziomu witaminy D.
Jeśli lekarz nie zleci konkretnego preparatu, a jedynie dawkę, dobrze będzie zastosować lek (OTC), nie suplement z witaminą D3. Przyjmowanie witaminy D nie koreluje z lekami na tarczycę: zwykle leki na tarczycę (hormony tarczycowe) przyjmuje się na czczo, rano, 30 minut przed posiłkiem, a witaminę D - jak pisaliśmy wyżej - po posiłku bogatym w tłuszcze, który dla większości z nas nie będzie raczej śniadaniem.
Jeśli zażywasz inne, dodatkowe leki, w związku czy to z tarczycą, czy z innymi chorobami, dawkowanie i sposób przyjmowania witaminy D warto także omówić z lekarzem.
Zobacz również:
Generalny konsensus wskazuje na skuteczność dawki 2000 j.m. witaminy D w utrzymywaniu odpowiedniego funkcjonowania tarczycy, jednak zawsze warto mieć informację o poziomie tej witaminy przed rozpoczęciem jej przyjmowania.
Jako autorka tekstu z podwyższonym mianem przeciwciał aTPO sama zażywam 4000 j.m. dziennie i kontroluję poziom witaminy D przynajmniej 2 razy w roku. Odbiło się to na moim organizmie obniżeniem poziomu TSH do "zdrowych" wartości, lepszą odpornością i zdrowszą psychiką, i osobiście, gdybym miała komuś polecić tylko jedną witaminę do suplementowania, poleciłabym właśnie D. I to niezależnie od kondycji, w jakiej znajduje się nasza tarczyca.
Źródła:
https://chc.com.pl/witamina-d-a-choroby-tarczycy-2/
Praca zbiorowa, Interna Szczeklika 2023, Medycyna Praktyczna, Kraków 2023.
CZYTAJ TAKŻE:
Niedoczynność tarczycy. Jak przyjmować hormony, aby działały?
Warzywa krzyżowe - czy można je jeść, mając problemy z tarczycą?
Hashimoto a ćwiczenia fizyczne. Jaki trening wybrać?
